Lome muziek uit een diep en leeg verleden

'IN EEN VAN de songs kun je de trein ook langs horen komen', zegt Calexico-bassist Joey Burns, 'dat hebben we er in gelaten....

GERT VAN VEEN

The Black Light werd opgenomen in de hete zomermaanden van 1997 en wekt een gevoel op van een lang vervlogen verleden - de tijd dat de grammofoonplaat nog maar net was uitgevonden en Tucson een smeltkroes was van de traditionele Amerikaanse- en Mexicaanse muziekcultuur. 'Sporen van dat verleden vind je er nog steeds, zegt drummer John Convertino: 'Weliswaar dringt zich ook hier de Los Angeles-cultuur op, maar vooral aan de rand van de stad. In de oude Spaanse wijk met zijn kleine bars en café's, lijkt het of de tijd heeft stilgestaan.'

Joey Burns: 'Tucson heeft een lange geschiedenis, die teruggaat tot de Indiaanse Pueblo-cultuur, de oudste missionarissen, en de eerste pioniers. In de omgeving heb je nog allemaal spookstadjes, en dorpjes als Tombstone met een roemrucht verleden van gangsters en shoot-outs.'

Calexico (genoemd naar een stadje op de grens van Californië en Mexico) heeft het melancholieke verlangen naar die langzaam verdwijnende cultuur vertaald in een collectie prachtige liedjes. De trage songs, waarin rock-instrumenten worden gecombineerd met een Mexicaans instrumentarium van trompetten, gitaron en Spaanse gitaar, geeft The Black Light een bedwelmend lome sfeer, die eigenlijk heel tijdloos is. Toch voelen Burns en Convertino zich geen traditionalisten: 'Niet de muziek zelf is zozeer gebaseerd op die van het verleden, we zijn geen puristen. Het is vooral de sfeer van die oude muziek die ons aanspreekt. We luisterden bij het maken van het album vooral naar oude platen uit de jaren veertig en vijftig, muziek waarin een gevoel is gevangen dat we nog maar zelden horen in moderne muziek.'

Op The Black Light ontpoppen de drummer en bassist zich als ware multi-instrumentalisten. Burns speelt ondermeer bas, gitaar, cello, mandoline, accordeon en steelguitar. Convertino neemt drums, vibraphone, marimba en accordeon voor zijn rekening: 'Om de muziek op de plaat ook live te kunnen doen, hebben we voor de huidige tournee wat Europese muzikanten bij ons, ondermeer trompettisten. Die zijn essentieel in de Mexicaans-getinte songs.'

Met die vijfkoppige band was Calexico recent al te zien op Crossing Border. Deze week is de groep terug in Nederland voor nog drie concerten, in de Effenaar, Vera en de Melkweg.

Calexico is het eerste eigen project van Burns en Convertino, die al eerder naam maakten als de ritmesectie van Giant Sand. Burns: 'Daarnaast deden we het afgelopen jaar ook een tournee als bassist en drummer in de band van Victoria Williams. Optreden met verschillende groepen is voor ons iets heel natuurlijks. Zo kun je alle kanten van je muzikale persoonlijkheid kwijt.' Convertino: 'Jazzmuzikanten werken op dezelfde manier. Het is zo ook makkelijker om van muziek te kunnen leven. Als je je in een groep isoleert, dan zijn je mogelijkheden maar beperkt.'

Een andere muzikant met wie het duo veel speelde was Rainer Ptacek, de een jaar geleden aan een hersentumor overleden blueszanger en gitarist. Convertino: 'Rainer werkte in een muziekwinkel als gitaarreparateur, maar om de zoveel tijd nam hij een paar weken vrij, ging dan op zoek naar een ruimte met een goede akoestiek - hoog plafond, stevige muren, soms vroeg hij ons dan om hem te begeleiden.' Burns: 'We keken altijd uit naar een telefoontje van Rainer. Hij was zo gedreven, zo inspirerend, daarom hebben we The Black Light aan hem opgedragen.'

Muzikanten als Ptacek trokken ooit naar Tucson, omdat de stad een bloeiend centrum was van roots-muziek. Voor Calexico was dat zeker niet de enige reden om zich er te vestigen, zegt Burns. 'Ik herinner me nog goed dat ik, na een tijdje in Alaska gewoond te hebben, voor het eerst in Los Angeles kwam. Er was iets magisch aan die stad. Op sommige dagen leek het of je heel in de verte klokken hoorde luiden. Door de smog kon je de zon niet meer zien, je zat vast in een verkeersopstopping, terwijl je op het nieuws berichten hoorde over gewelddadige straatbendes. En toch hing er dan iets positiefs in de lucht van: 'er is een kans dat er iets bijzonders gaat gebeuren.' Tucson heeft dat ook. Het moet iets te maken hebben met de omgeving, de woestijn die beide steden omringt. Op sommige nachten is de maan zo helder, dat de leegte zich eindeloos ver lijkt uit te strekken, een gevoel van oneindigheid dat met geen pen is te beschrijven.'

Gert van Veen

Calexico speelt vanavond in de Effenaar in Eindhoven, donderdag in Vera in Groningen en zaterdag in de Melkweg in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden