Lomborg

Ondanks de nieuwsprakerige naam is de Commissie voor Wetenschappelijke Oneerlijkheid geen orwelliaanse uitvinding, maar een echte commissie die deel uitmaakt van de Deense Academie van Wetenschappen....

Nederland kent geen vergelijkbaar instituut, evenmin als andere landen. Wat dat betreft had Bjørn Lomborg, de Deense statisticus met een hardnekkig optimistische kijk op milieu- en andere wereldproblemen, beter buiten Denemarken zijn boek The Skeptical Environmentalist kunnen publiceren.

Begin deze maand sprak de Udvalgene Vedrørende Videnskabelig Uredelighed, de commissie dus, haar banvloek uit over Lomborgs boek. Dit boek, dat zowel bejubeld als verguisd is in de media, voldoet niet aan de 'standaard van goede wetenschappelijke praktijk', oordeelde het tribunaal na een procedure die bijna een jaar duurde.

Want gemakkelijk was de beslissing niet. Tot op het einde bleef de commissie van vier mannen en één vrouw verdeeld over de vraag of ze wel een oordeel over het werk van de Deen mocht uitspreken.

Een deel van de commissie, zo blijkt uit het eindrapport (www.forsk.dk/uvvu/nyt/udtaldebat) is nog steeds van mening dat Lomborgs boek niet gezien moet worden als wetenschappelijke publicatie, maar als een polemisch boek dat geschreven is om het debat te genereren over onderwerpen als milieu, biodiversiteit, honger, afvalproblemen en het broeikaseffect. In dat geval wordt de commissie geacht haar mond te houden.

Maar met die ruimhartige opvatting nam het andere deel van de commissie geen genoegen. De jonge academicus Lomborg heeft de afgelopen jaren met zichtbaar genoegen verschillende heilige huisjes omvergetrapt. Hij werd daarvoor beloond toen de centrumrechtse regering Rasmussen hem benoemde tot hoofd van een nieuw instituut, IVM genaamd, dat de effectiviteit van milieumaatregelen moet beoordelen.

Om welke reden dan ook, de commissie schrijft dat ze de neiging heeft weerstaan niets over Lomborgs boek te zeggen, hoewel ze zelf geen onderzoek heeft gedaan naar de werkwijze van de statisticus. Het blad Scientific American had daarover wel een mening: vier auteurs distantieerden zich in januari 2002 krachtig van Lomborgs milieuoptimisme. Hun negatieve recensie wordt door de commissie overgenomen.

Dat resulteert in een tweeslachtige conclusie. Lomborg heeft zijn lezers niet opzettelijk misleid, is het oordeel van de commissie. Maar het boek kan door de lijvige omvang en talloze wetenschappelijke verwijzingen in combinatie met de uitgave door een wetenschappelijke uitgeverij (Cambridge University Press) wel overkomen als een vooraf door collega's beoordeelde, wetenschappelijke publicatie, terwijl het dat niet is.

Slotsom: 'Objectief gesproken valt de publicatie binnen het concept van wetenschappelijke oneerlijkheid, maar volgens de subjectieve beoordeling van de bedoeling (van het boek) of van serieuze nalatigheid, valt het niet binnen de grenzen van die omschrijving. Wel is de publicatie in tegenspraak met de standaard van goede wetenschappelijke praktijk'.

Lomborg zelf had die uitspraak niet verwacht, geeft hij toe. Dat het boek controverse opwierp, was duidelijk, maar een veroordeling wegens wetenschappelijke oneerlijkheid leek hem onzin. Een zelfstandig onderzoek door de commissie zou dat ook hebben uitgewezen, denkt hij. Maar dat zat er dus kennelijk niet in.

'Nu heeft de commissie geoordeeld zonder de klachten zelf te onderzoeken. Geconcludeerd wordt dat ik stelselmatig een bevooroordeelde selectie van bronnen heb gebruikt, maar de commissie noemt daarvan niet één voorbeeld. Van mijn antwoord, vorig jaar op de kritiek in Scientific American, dat 34 pagina's omvatte, wordt slechts anderhalve zin opgenomen. Dat wijst op een vooringenomen procedure.'

Kritische milieugroepen in Denemarken hebben naar aanleiding van de uitspraak het vertrek van Lomborg bij het instituut IVM geëist, maar minister Hans Christian Schmidt van Milieu heeft dat geweigerd. Wel worden alle adviezen beoordeeld door een nieuwe, onafhankelijke commissie. 'Zodat critici daar in de toekomst geen kritiek op kunnen leveren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden