Lol tegen de gevestigde orde

Zestien jaar werkt hij nu voor televisie; dus hoort hij wel een beetje tot de gevestigde orde. 'Alleen, het voelt niet zo.' Harm Edens begint zaterdag aan zijn zesde seizoen als presentator van Dit was het nieuws....

GISTEREN ergerde hij zich weer eens vreselijk aan de schaamteloze koketterie van een programma als Girls Talk. 'Onderonsjes van vage bekendheden over wanneer je zo geil was en wat je toen deed - waarom moeten we dat zien? Er is zoveel liefdeloos gemaakte televisie.'

Harm Edens (39) geeft zijn passie voor televisie inmiddels al zestien jaar vorm met het schrijven van comedy's als Het zonnetje in huis, In de Vlaamsche pot en Hij en Julia. Af en toe presenteert hij een tv-gala, en zaterdag begint Edens aan zijn zesde seizoen als presentator van Dit was het nieuws. Met een effen gezicht reikt anchorman Edens dan de actualiteiten aan waar de twee teamcaptains, dit seizoen Raoul Heertje en Jan Jaap van der Wal, samen met hun gasten zo scherp en geestig mogelijk op reageren. Een dag voor de uitzending wordt de show opgenomen in een kleine Amsterdamse studio met publiek. Anderhalf uur improviseren waar, na montage, drie kwartier satire van overblijft.

Zes jaar geleden begon Dit was het nieuws, op initiatief van Heertje, als de Nederlandse variant op het Britse Have I got news for you. De makers werden gerecruteerd uit Heertjes eigen gezelschap van stand-up comedians: de Comedy Train. De warme sfeer van een vriendenclubje dat, in de woorden van Heertje, 'een beetje aanklooit', is in die jaren niet verdwenen. Het vormt, vindt Edens, juist de kracht van de show, die door gemiddeld 1,1 miljoen kijkers wordt gewaardeerd met een 7,5.

'We zijn niet zomaar inwisselbaar. Als kijker leer je de spelers en hun preoccupaties gaandeweg kennen, en leef je met ze mee. Dat wekt vertrouwen en roept herkenning op. Met de nieuwe teamcaptain, Jan Jaap van der Wal, zal dat ook gebeuren. Hij kwam drie jaar geleden van zijn Friese terp naar Amsterdam om te worden opgenomen in de Comedy Train. Hij is nu 21 en nog steeds totaal onbevangen. Een goede opvolger van Thomas Acda en Marc-Marie Huybregts.'

De keerzijde van al die kameraadschappelijkheid is dat er soms wel erg hartelijk om de eigen grappen wordt gelachen. Edens: 'Angus Deayton, de Britse presentator, zul je inderdaad bijna nooit op een opgetrokken mondhoek betrappen. Enerzijds is dat die typisch Britse reserve, anderzijds is Have I got news for you veel meer gescript. Ik moet soms spontaan lachen om wat er geïmproviseerd wordt, en mijn grappen zijn voor de spelers weer nieuw.

'Wat de show vervolgens ook nog echt goed maakt, is als je er ritme in krijgt. Er wordt rustig een onderwerpje uit gezet, of een naam..., planten heet dat in vaktermen. En plotseling, later op een onverwacht moment, komt het terug. Dan krijg je de lach, en dat is een heerlijk moment.

'De wisselwerking met het publiek is dus enorm belangrijk. Soms gaat het ook fout. Iemand zet een verhaal op, je ziet 'm worstelen, je vraagt je af waar het naartoe gaat en, helaas, hij komt er niet uit. Maar ook dat is de charme van de show.'

Kopspijkers is op zaterdag om acht uur bij de VARA te zien. Rond tienen begint Dit was het nieuws bij de TROS. De comedians Owen Schumacher en Lebbis zijn bij beide programma's betrokken. Leidt dat niet tot vervlakking? Edens vindt van niet.

'We bijten elkaar niet. Kopspijkers is van a tot z ingestudeerd. Het is veel meer cabaret. Maar het is natuurlijk wel zo dat iemand als Lebbis zijn grappen gewoon uitvent. We vissen voor een groot deel in dezelfde vijver, en die vijver is nog niet zo groot. Van goede grappenschrijvers zijn er nooit genoeg. Maar ik zie het vooral positief: we zijn in Nederland langzamerhand een traditie aan het opbouwen die in Engeland al heel lang bestaat. Daar brengt de BBC zo vijf van dit soort shows achter elkaar op het scherm.'

Edens beoefent de satire sinds kort ook op vrijdagavond met zijn eigen interviewprogramma Hof van Edens op Radio 1. Wat heeft hij met hekelen? 'Ik hou van de combinatie van mensen aan het lachen maken en tegelijkertijd zeggen: ja, maar zo zit het óók. Tegen de gevestigde orde aanrossen, kort door de bocht een mening brullen - ik ben niet zo'n meeloper. Misschien heeft het ook te maken met het permanente gevoel dat ik net begonnen ben. Ik maak nu zestien jaar televisie en mag mezelf dus wel enigszins tot de gevestigde orde rekenen. Alleen, het voelt niet zo. Ik voel me meer als een kind van vijftien. Bij elk nieuw programma nodig ik mijn vrienden uit om, nootjes en kano's erbij, bij mij thuis te komen kijken naar de voorstelling. Dat blijft zo. Wij hebben gewoon niet zoveel op met de volwassenheid.'

Televisie blijft hem mateloos boeien: 'Ik heb in Dit was het nieuws al zoveel rare mensen langs zien komen. Neem Koos Postema. Je denkt in eerste instantie dat daar een wassen beeld staat. Hij doet niets. Maar dan zegt hij één woord, en het is helemaal goed. Zo'n uitstraling is fascinerend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden