Lokale politieke partijen doen gezamenlijk mee aan provinciale-statenverkiezingen Onafhankelijken mikken op zetel in senaat

In zes provicies doen lokale onafhankelijke groepen in federatief verband mee met de provinciale-statenverkiezingen. Ze verzetten zich vooral tegen de Haagse bureaucratie, want de 'grote politiek' heeft te weinig aandacht voor lokale belangen....

Van onze verslaggever

Jan Westerhof

ARNHEM

Ze willen de politiek dichter bij de mensen brengen. Small is beautiful, klein maar fijn, met z'n allen tegen de grootschaligheid. De lokale onafhankelijke groeperingen doen in zes provincies in federatief verband mee met de verkiezingen voor de provinciale staten. Tegen de Haagse bureaucratie. 'Laat de mensen het in godsnaam zelf doen.'

In de provincies Limburg en Brabant is de positie van de onafhankelijken verreweg het sterkst. Maar bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar is ook in andere delen van het land de aanhang van de kleinschaligheidsideologen fors gegroeid.

J. Joosten, fractievoorzitter van de onafhankelijken in de gemeenteraad van Beesel (Limburg), is voorzitter van het Plaatselijke Onafhankelijke Groeperingen Overlegplatform (POG). Zeg maar: de landelijke koepelorganisatie.

Joosten heeft goede hoop dat het dit jaar zal lukken een onafhankelijke senator in de Eerste Kamer te kiezen. Vier jaar geleden brak de samenwerking op dit punt toen de Friezen met een eigen ('te linkse') kandidaat kwamen en Joostens ambities voor een plek in de senaat in duigen vielen.

Of hij in mei weer kandidaat is, laat hij in het midden. 'Eerst maar eens zien wat we op 8 maart doen.' Joosten verwacht een 'schitterende uitslag', waarbij de onafhankelijken in Limburg zeker acht van de 63 statenzetels zullen bemachtigen. Vier jaar geleden haalden ze vijf zetels.

In Limburg zijn sinds de gemeenteraadsverkiezingen de onafhankelijken op plaatselijk niveau de grootste politieke stroming. Met het CDA als tweede. In 56 gemeenten hebben de onafhankelijken 373 raadszetels van de 966 ingenomen. Ze hebben 68 wethouders geleverd. Het CDA in Limburg heeft 343 raadszetels en 58 wethouders.

In Overijssel doen de plaatselijke lijsten voor het eerst mee met de statenverkiezingen. G. Boerhof, verhuurder van tapijt voor evenementen en parttime wethouder voor Gemeente Belangen in Olst, is de oprichter en voorzitter van de Lokale Onafhankelijke Groeperingen Overijssel (LOGO).

Tijdens de open dag op het provinciehuis in Zwolle kwam LOGO erachter dat er dringend wat moest worden gedaan aan naamsbekendheid. Alle lokale lijsten zullen daarom de komende weken met advertenties de koppeling tussen LOGO en de plaatselijke lijst duidelijk maken.

Volgens Boerhof is er sprake van een boycot door de regionale pers. 'Ze schrijven bijna nooit over ons, terwijl we 30 procent van de kiezers in Overijssel vertegenwoordigen. Die journalisten schermen de bestaande partijen gewoon af. De binding met de zittende politici is veel te groot.'

Meer dan de helft van alle lokale onafhankelijke lijsten in Overijssel doet mee met LOGO. Het opstellen van een verkiezingsprogramma en het samenstellen van de kandidatenlijst verliepen gladjes. 'Het zijn hele prettige vergaderingen, het is ook meer een vriendenclub dan een politieke partij', aldus Boerhof.

Het verkiezingsprogramma van LOGO heeft de trekjes van een beginselverklaring met weinig concrete beleidsvoorstellen. Op een paar uitzonderingen na.

Zo is LOGO tegen de aanleg van de noord-tak van de Betuwelijn, waar de meerderheid in Provinciale Staten van Overijssel momenteel voorstander van is. En LOGO vindt dat niet alleen de burgemeester, maar ook de commissaris van de koningin een gekozen functionaris zou moeten zijn.

Veel raadsleden van onafhankelijke partijen hebben hun wortels in het CDA, de VVD of de PvdA. Boerhof zat eind jaren zeventig twee jaar voor de VVD in de raad van Olst. De fractiediscipline blokkeerde zijn politieke carrière. Hij dreigde op een onverkiesbare plaats te komen. Tegen wil en dank werd hij de oprichter van Gemeente Belangen.

In 1986 besloot Gemeente Belangen zichzelf wegens overbodigheid op te heffen. De gemeentefinanciën waren volgens Boerhof redelijk op orde, en de verpaupering van het dorp werd ook goed aangepakt. Maar in 1990 zou de feniks uit de as herrijzen. In Olst heerste weer veel kritiek op het gemeentebestuur. Boerhof werd gevraagd lijsttrekker te worden. De verkiezingen werden een groot succes, de fractie kreeg vier zetels.

Gemeente Belangen heeft een omslag in de bestuurscultuur bewerkstelligd, meent Boerhof. Het was de eerste fractie die in het openbaar vergaderde, in cafés en buurthuizen in de kerkdorpen, om naar de wensen van de bevolking te luisteren.

De onafhankelijken zijn geen Nimby-partijen, maar als de Betuwelijn ter sprake komt, luidt de retorische vraag: wat hebben wij in Olst er aan? En enigszins verrassend voor een stroming die zegt de Haagse bureaucratie te willen aanpakken, wordt die vraag beantwoord met de wens dat nog meer onderzoek volgt naar de noodzaak van de Betuwelijn, inclusief de noord-tak ditmaal. De landsproblemen vanuit het dorpsperspectief.

De onafhankelijken zijn tegen gemeentelijke herindeling. Of het moet van onderaf komen. De bestuurlijke operaties waarbij randgemeenten worden opgeslokt door centrumgemeenten, staan de onafhankelijken helemaal niet aan.

De regering legt volgens de onafhankelijken ten onrechte het accent op de problemen van de grote steden. Vooral als het gaat om het beschikbaar stellen van politieagenten en woningen.

'Er zijn in Olst driehonderd woningzoekenden, en 225 mensen hebben zich aangemeld voor een bouwkavel, maar de komende vier jaar mogen we maar 31 woningen per jaar bouwen en daarna nog maar 25 per jaar. In de sociale sfeer kunnen we helemaal geen huizen meer bouwen, omdat het te kleinschalig is.'

De onafhankelijken willen minder regelgeving, meer decentralisatie en minder bureaucratie. Boerhof: 'Als je ziet wat hier wekelijks aan richtlijnen vanuit Den Haag binnenkomt op het gebied van ruimtelijke ordening, onderwijs en milieu, dat dient alleen maar om de Haagse ambtenaren van een boterham te voorzien. Landelijk moet veel meer op hoofdlijnen worden geregeerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.