Logisch

'Wat maakt iedereen zich druk over dat koningslied - blijkbaar valt de crisis mee!', Arendo Joustra, Bram Bakker e.v.a.

Nooit is het Nederlandse volk zo massaal in opstand gekomen tegen wansmaak en incompetentie, zelden werd een kunstwerk door zoveel mensen geanalyseerd en beoordeeld. De ophef over het Koningslied heeft bewezen dat wij meer zijn dan een hossende kudde klapvee: er is nog hoop.


Toch vond niet iedereen al die drukte even mooi. Zoals altijd wanneer het langer dan vijf minuten niet over aids in Afrika gaat, klonk al snel de verwijtende vraag of er soms niks belangrijkers was om ons over op te winden. En uiteraard werd ook, zoals al jaren gebruikelijk bij luchtige onderwerpen, een verband met de crisis gelegd. Alleen al op Twitter hebben tientallen analytici fijntjes opgemerkt dat het, gezien de ophef over dit liedje, blijkbaar wel meevalt met de crisis.


Wat wil men daar toch mee uitdrukken, behalve een zekere verhevenheid boven het gekwetter? De toon is schertsend, maar als zuivere grap is het niet leuk genoeg. Er zit dus wel degelijk een mening achter, zo lijkt het. Maar welke dan precies? Dat de crisis wordt overdreven? Dat het Koningslied een suf onderwerp is? Allebei?


Ja, het gaat vrij ver om zo'n cliché serieus te ontleden. Maar de crisis kan nog jaren duren, en zonder ingrijpen zullen dit soort 'relativeringen' nog duizenden malen worden verzonnen en gepubliceerd - vooral ook omdat je ze echt op elk denkbaar moment kunt inzetten, en er meestal niemand bezwaar maakt.


De snelste manier om te zien hoe onzinnig het is om de aandacht voor luchtige zaken te koppelen aan de ernst van de crisis, is om te proberen een situatie te bedenken waarin we het niet meer over zoiets zouden hebben. Als de werkloosheid bijvoorbeeld nog drie keer zo hoog zou zijn, en er verhongerden dagelijks tientallen daklozen, dan hadden we écht een crisis, toch? Zouden wij dan niet meer over liedjes spreken?


Natuurlijk wel. Sterker nog: juist in zware tijden ontstaat de behoefte aan afleiding. Mensen met buikpijn van de honger besteden vast minder tijd aan kreupele beeldspraken en dwangrijm, maar om een crisis pas serieus te nemen wanneer het gebabbel helemaal verstomt, dat gaat toch wel erg ver. Ook in Griekenland wordt over muziek gediscussieerd - relativeert dat de situatie daar?


Een andere denkfout die ten grondslag ligt aan zulke opmerkingen, is dat men op basis van een paar honderd berichtjes op Twitter de conclusie trekt dat 'iedereen' 'de hele tijd' met een bepaald onderwerp bezig is. Dat leidt tot een heel raar wereldbeeld, waarin niemand zich bekommert om iets anders dan de waan van de dag. Ook als je veel praatprogramma's kijkt, kun je die indruk krijgen, doordat de onderwerpen daar meestal op basis van die 'waan' worden bepaald. Soms is dat storend, maar erg vreemd is het niet: je kunt het nu eenmaal niet de hele tijd over de crisis hebben.


Jonathan van het Reveis schrijver en ontleedt wekelijks een redenering in het nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden