Lofzang op het gas

Eind jaren zeventig vergeleek cabaretier Ivo de Wijs de smaak van het biermerk Skol met ‘een slokkie uit een glas met het gebit van Albert Mol’....

Dat artiesten zich voor reclame lenen, is niets nieuws. In 1999 bracht het Theater Instituut Nederland een cd uit met reclameliedjes uit de eerste helft van de twintigste eeuw, waaronder een aanbeveling uit 1932 van zanger/cabaretier Louis Davids voor het wasmiddel Persil.

In 1961 begon een nieuwe bloeiperiode voor reclameplaatjes met de (Franse) uitvinding van de flexiplaat, een slap plastic plaatje waar de muziek op gedrukt werd. Tot in de jaren negentig zijn in Nederland reclame-singles gemaakt, maar de grote hausse dateert van voor 1968, toen de Omroepwet werd aangepast en de publieke omroep radioreclame mocht uitzenden.

Dolf Hell, voormalig adjunct-hoofdredacteur van reclamevakblad Adformatie, en stripletteraar Frits Jonker hebben ongeveer 1.500 van deze plaatjes afgeluisterd en een goed gedocumenteerde top-40 samengesteld: De muzikale verleiding – Nederlandse reclame op 45 toeren. Alleen al vanwege de afgedrukte hoesjes is het boek een zalig bezit, maar bovendien zijn alle geselecteerde liedjes op twee cd's achterin opgenomen. En als veertig nummers niet genoeg zijn, kan de liefhebber op www.reclamearsenaal.nl zijn hart ophalen aan de top-100.

In maatschappelijk bewuste kringen wordt tegenwoordig met een scheel oog gekeken naar cabaretiers die zich (voor veel geld) laten strikken voor reclamewerk en daarmee hun geloofwaardigheid op het spel zetten. Daar hadden Adèle Bloemendaal en Donald Jones (Simplexa meubelbouwpakket), Frans Halsema (Remington scheerapparaat), Kees van Kooten en Wim de Bie (Kodak Instamatic) en Conny Stuart (Calvé mayonaise) geen last van. Jules de Corte zong in 1961 voor de Vereniging van Gasfabrikanten (‘wees alle dagen dankbaar voor het onvolprezen gas’), maar Ramses Shaffy maakte het waarschijnlijk het bontst. Was hij in zijn gewone leven een voorbeeld van bandeloosheid, voor een behoorlijke gage wilde hij wel reclame maken voor het afsluiten van een levensverzekering: het lied (Lééf, 1975).

Opvallend is de grote hoeveelheid Surinaamse artiesten (onder wie vader en zoon Max Woiski, Nelis Liefeld en Lex Vervuurt) die werden ingezet om, al dan niet opzettelijk krom pratend, op opgewekte Zuid-Amerikaanse ritmes, koffie van Albert Heijn, Amstel bier of Erres platenspelers aan te prijzen. Het hadden hits kunnen zijn als de plaatjes niet gratis waren weggegeven.

De absolute topper in deze curieuze collectie is een krankzinnige dialoog van het Dik Voormekaar-duo André van Duin en Ferry de Groot, die gordijnen van Diolen aan de man proberen te brengen door de officiële reclametekst van het bedrijf finaal onderuit te halen.Patrick van den Hanenberg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden