Lof en kritiek op D66-plan voor vaste banen

Aan D66 de eer om de verkiezingscampagne af te trappen, een kleine zeven maanden voor de stemlokalen opengaan. Afgelopen weekend kwam de partij van lijsttrekker Alexander Pechtold met een vooruitblik op het verkiezingsprogramma dat vrijdag naar buiten komt. Titel van het eerste D66-plan: 'Maak vaste baan bereikbaar voor iedereen.'

Alexander PechtoldBeeld anp

D66 wil een einde maken aan 'de tweedeling' op de arbeidsmarkt tussen 'insiders' met een vast contract en de groeiende groep 'outsiders' die nooit verder komt dan tijdelijke contracten of andere (payroll)constructies. Die laatste groep werknemers leidt volgens D66 een structureel onzeker bestaan, waardoor ze bijvoorbeeld niet in aanmerking komen voor een hypotheek en terugschrikken voor een investering in hun eigen opleiding.

Om de groei van het aantal flexbanen te stuiten zijn volgens D66 offers nodig van werkgevers en werknemers. Zo stelt de partij voor om voordelen weg te nemen die flexcontracten nu nog bieden aan werkgevers - bijvoorbeeld door iedereen recht te geven op een transitievergoeding bij ontslag en niet alleen degenen die langer dan twee jaar in dienst zijn.

Tegelijk wil D66 dat de ontslagprocedure sneller en minder duur wordt. Uiteindelijk moeten er alleen nog contracten van onbepaalde duur bestaan. 'Iedereen moet nu eens uit zijn schuttersputje - werkgevers en werknemers; anders rijden we met zijn allen op de afgrond af', zegt D66'er Steven van Weyenberg.

Het Kamerlid wijst erop dat het vooral laagopgeleiden zijn die lijden onder de flexibilisering. Inmiddels werkt 35 procent van die groep op basis van flexcontracten, terwijl dat in 2003 nog 20 procent was. 'Voor mensen onder de 45 jaar en zonder een hoge opleiding wordt een vaste baan iets waarover ze anderen op verjaardagsfeestjes horen praten', zegt Van Weyenberg. 'Zo'n tweedeling willen wij niet.'

In vergelijking met andere Europese landen gaat de opmars van flexbanen in Nederland veel sneller. Van Weyenberg: 'Dat betekent dat we het niet goed georganiseerd hebben. Ook werkgevers willen vaak door met goede arbeidskrachten, maar ze durven nu het risico niet aan om iemand een vaste baan te geven.'

Beeld de Volkskrant

Nieuwe toon

Andere partijen reageren wisselend op het plan. 'Je biedt mensen niet meer zekerheid door die zekerheid bij anderen weg te halen', zegt Linda Voortman van GroenLinks. 'En dat is wat D66 doet door het ontslagrecht te versoepelen.'

Ook de SP is kritisch over het vergemakkelijken van de ontslagprocedure. 'De toon is anders, maar het blijft oude wijn in een nieuwe zak', oordeelt het SP-Kamerlid Paul Ulenbelt.

De PvdA prijst juist de nieuwe toon bij D66. 'Dat is winst, zeker omdat het CDA ook al die draai heeft gemaakt', zegt PvdA-Kamerlid Roos Vermeij. 'Voorheen was de houding bij D66 dat iedereen gelukkig voor zichzelf kan werken. Dat geloof ik ook best voor een gedeelte van hoogopgeleid Nederland, maar voor veel mensen en ondernemingen is het beter als er meer zekerheid is. De doorstroming, opleiding en werkervaring van mensen stokt als ze alleen maar op basis van tijdelijke contracten werken.'

Het CDA vindt het 'terecht' dat D66 wijst op de grote problemen op de arbeidsmarkt, maar bespeurt losse eindjes. Zo wil D66 niets veranderen aan de positie van zzp'ers, hoewel die vaak concurreren met vaste krachten die duurder zijn door sociale premies en pensioenopbouw. Ook blijft onduidelijk hoe D66 het probleem wil oplossen van doorbetaling bij ziekte. Vooral kleinere bedrijven zeggen dat ze geen mensen meer in dienst nemen, omdat ze twee jaar voor de kosten opdraaien als iemand ziek wordt. 'Zolang daaraan niets gedaan wordt, lossen we het probleem niet op', zegt CDA-Kamerlid Pieter Heerma.

De meeste partijen hopen dat de sociale partners voordat de campagne echt losbarst nog met suggesties komen. Op verzoek van de Tweede Kamer werkt de Sociaal Economische Raad (SER) aan een advies over de doorbetaling bij ziekte en de positie van zzp'ers en ouderen op de arbeidsmarkt. Dat advies zou eigenlijk voor de zomer komen, maar is er door de complexiteit van de materie nog steeds niet.

Ingewijden houden er rekening mee dat de SER mogelijk pas in oktober met een rapport komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden