Loekasjenko dirigeert zijn arbeiders naar de fabriek

De Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko heeft een methode gevonden tegen arbeidsmigratie naar Rusland: draconische boetes en verplichte tewerkstelling. 'Loekasjenko voelt zich geroepen de slavernij weer in te voeren', zeggen critici.

MOSKOU - Bij een bezoek vorige week aan een houtfabriek in Borisov kondigde de president een verbod af voor werknemers om ontslag te nemen. 'Dan word je veroordeeld tot gedwongen arbeid en teruggehaald naar de fabriek', waarschuwde hij.


Deze week werd een decreet van kracht dat arbeiders in de houtindustrie bij ontslag verplicht het totaal verdiende salaris aan de fabriek terug te betalen - dezelfde verplichting geldt voor bouwvakkers die betrokken zijn bij de modernisering van 's lands houtverwerkende fabrieken. Maar ook al voordat dit decreet werd ingevoerd, lieten de houtfabrieken hun werknemers niet meer gaan.


De maatregel heeft betrekking op circa 15 duizend arbeiders. Als de nood aan de man komt kan zij van toepassing worden verklaard op andere delen van de economie, zeggen experts.


De kern van het probleem is arbeidsmigratie naar buurlanden. Wit-Rusland ligt ingeklemd tussen landen (Polen, Litouwen, Rusland) waar de gemiddelde maandlonen fors hoger zijn dan de Wit-Russische (200 dollar).


Een miljoen mensen, bijna een kwart van de beroepsbevolking, is werkzaam in het buitenland, zegt de onafhankelijke Wit-Russische econoom Jaroslav Romantsjoek. Wit-Russen werken vooral in Rusland, vaak als tijdelijke arbeidsmigranten: de lonen liggen er stukken hoger, er zijn geen visa nodig en Wit-Russen zijn gewild vanwege hun werklust. De arbeidsmigratie is verder toegenomen sinds de devaluatiecrisis van vorig jaar, die het effectieve inkomen van bijna alle Wit-Russen ruim halveerde.


Nikolaj Pochabov, het hoofd van een vakbond in Borisov, zei op Radio Free Europe dat de dwangmaatregel in de houtindustrie averechts zal uitpakken. 'De overheid probeert de problemen met een stok en ten koste van de werknemers op te lossen. Zo zullen nog meer werkers naar elders uitwijken of hier protesten organiseren.'


Loekasjenko heeft de arbeiders in de houtindustrie beloofd dat hun gemiddelde maandinkomen (150 dollar) komend jaar wordt verdriedubbeld naar 500 dollar en in 2015 naar 1.000 dollar. De voedingswaarde van zulke beloftes is gering, schamperen de werknemers. 'Mijn kinderen willen nu eten en niet tot 2015 wachten', reageerde Nikolaj Chmelevski. Zijn collega, de 37-jarige Vladimir Dodonov, zegt alsnog te zullen proberen naar Rusland uit te wijken 'voordat ze een slaaf van mij maken'.


De nieuwe regels zijn een 'absolute schending van elementaire arbeidsrechten', zeggen internationale experts. Maar dat argument heeft Loekasjenko in het verleden nooit tegengehouden. Nood breekt wet; de Wit-Russische economie sleept zich van crisis naar crisis.


In dit kader past ook een andere curieuze maatregel: vanaf volgend jaar mogen overheidscommissarissen naast in staatsbedrijven of collectieven waarin de staat een flink aandeel heeft, ook benoemd worden in bedrijven waarin de overheid helemaal geen aandeel heeft. Officieel is dit om 'de belangen van Wit-Russische burgers en kleine aandeelhouders' te behartigen. In de praktijk geeft het de staat een nieuw instrument voor de herschikking van eigendomsrechten.


De voormalige eigenaren van 's lands grootste geprivatiseerde banketbakkerijen 'Kommoenarka' en 'Spartak' kregen hiervan vast een voorproefje. Op 12 oktober kondigde Loekasjenko tijdens een op tv uitgezonden regeringsoverleg pardoes de nationalisering van de banketbakkerijen aan en het ontslag van de directeuren.


Komend jaar moeten er weer grote internationale leningen worden afbetaald. Aangezien Wit-Rusland steeds moeilijker aan nieuwe leningen komt en - zoals Romantsjoek zegt - 'de Sovjet-achtige economie uitgeput is', zijn onorthodoxe maatregelen vereist. 2013 is uitgeroepen tot 'Jaar van de Soberheid', precies waar het volk op zat te wachten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden