NieuwsProtesten Belarus

Loekasjenko belooft macht te delen; journalisten van staatsomroep keren zich tegen hem

Als een dictator na 26 jaar alleenheerschappij zegt dat hij de macht wil gaan delen, weet je wel hoe laat het is. President Loekasjenko deed met die belofte maandag een uiterste poging om honderdduizenden boze Belarussen te bedaren. Zelfs journalisten van de staatsomroep hebben zich nu tegen hem gekeerd.

Alexander Loekasjenko begroet het publiek tijdens een steunbetoging in Minsk.Beeld AP

Loekasjenko wil het delen van de macht alleen niet ‘onder druk’ doen. En dus eist hij dat de protesten eerst ophouden zodat er rustig aan hervormingen en de machtsdeling kan worden gewerkt, zonder dat er nieuwe verkiezingen plaats hoeven te vinden. 

Loekasjenko deed zijn belofte net nadat de verbannen oppositieleider Svetlana Tichanovskaja maandag in een videoboodschap bekendmaakte dat zij bereid is ‘de nationale leider’ van het land te worden. Zij wil de rust in Belarus herstellen en dan juist wel nieuwe verkiezingen organiseren.

Geen haar op het hoofd van Loekasjenko die daaraan denkt. Hij werd maandag overstemd door boegeroep van arbeiders toen hij hen toesprak in een tractorfabriek en herhaalde daar dat hij geen nieuwe presidentsverkiezingen toestaat. ‘Tenzij jullie mij vermoorden, komen er geen nieuwe verkiezingen’, riep hij.

Verkiezingsfraude

De autocratische president regeert al sinds 1994 en werd ruim een week geleden weer met een overweldigende meerderheid van de stemmen herkozen. Er wordt in binnen- en buitenland vanuit gegaan dat Loekasjenko die overwinning met 80 procent van de stemmen behaalde door verkiezingsfraude.

Alexander Loekasjenko maandag tijdens een bezoek aan een tractorfabriek.Beeld AP

De protesten tegen zijn herverkiezing hebben zich inmiddels uitgebreid naar de staatsomroep. Journalisten liepen maandag weg uit de studio. Op het scherm werden oude uitzendingen herhaald.

Loekasjenko staat al enkele dagen onder immense druk om op te stappen. Met de grootste demonstratie uit de Belarussische geschiedenis maakte ruim honderdduizend Belarussen zondag duidelijk dat de president na 26 jaar helemaal alleen staat.

Hardhandig

De leider vecht hard terug. Honderden demonstranten beweren hardhandig te zijn opgepakt. Zelfs kinderen claimen te zijn opgesloten en gemarteld door het regime. In diverse staatsfabrieken hebben arbeiders het werk neergelegd uit protest tegen de verkiezingsuitslag en geweld tegen het volk.

De druk op Loekasjenko is maandag verder opgevoerd nu EU-leiders hebben besloten om aankomende woensdagochtend per videoverbinding een crisisoverleg te voeren over Belarus. Mogelijk volgen meer sancties in het Oost-Europese land, dat overigens zelf geen lid is van de Europese Unie.

De EU-landen kondigden vrijdag ook al sancties aan tegen Belarussische functionarissen die betrokken zijn bij het geweld en de veronderstelde verkiezingsfraude.

Medewerkers van de fabriek die Loekasjenko maandag bezocht vertrekken uit protest tegen de dictator.Beeld REUTERS

‘Het Belarussische volk heeft het recht om te beslissen over zijn eigen toekomst en zelf een leider te kiezen’, twitterde Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad maandag. ‘Geweld tegen demonstranten is onaanvaardbaar en kan niet worden toegestaan.’

Wanhoopsdaad

Er lijkt nog maar één persoon te zijn die Loekasjenko kan redden en dat is president Poetin van buurland Rusland. Loekasjenko beweerde dit weekeinde na twee telefoongesprekken dat hij kan rekenen op Poetins steun, maar de vraag is hoe ver die steun reikt. Poetin zei alleen bereid te zijn om Loekasjenko te helpen in geval van externe druk op Belarus, zoals afgesproken in een gezamenlijk verdrag. 

Loekasjenko zegt inmiddels dat westerse buitenlandse machten achter de protesten zitten en dat de Navo is begonnen met een troepenopbouw in buurlanden. Volgens het militaire bondgenootschap is dat niet waar. Toch is het leger van Belarus maandag begonnen met oefeningen aan de westelijke grens. Daarmee gaat het tot donderdag door.

Minister Karoblis uit buurland Litouwen zegt dat de Belarussische regering ten onrechte het beeld probeert te creëren dat er gevaar dreigt vanuit het buitenland. De komende uren en dagen zal moeten blijken of Poetin Loekasjenko gaat helpen met deze al dan niet verzonnen dreiging of dat Poetin zijn oude bondgenoot alsnog laat vallen. 

Meer lezen over de opstand in Belarus?

Timoer werd in Belarus van straat geplukt en gruwelijk gemarteld. 
Timoer is 16 jaar en dit is zijn verhaal.

Dagboek uit Minsk: ‘Het geweld maakt me bang. Maar nu stoppen is oneerlijk’
Aliaksandr Kuushynau (38) vertelt elke dag wat hij ziet en meemaakt.

Loekasjenko’s telefoontjes met Poetin duiden eerder op paniek dan op een groot zelfvertrouwen. 
Toch durven de demonstranten nog niet te vertrouwen op de overwinning. De politie kan zo weer gaan schieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden