Loek Huisman: iemand die zich altijd de vrijheid gepermitteerd heeft om dát te doen, wat hij denkt

Zijn theatercarrière begon Loek Huisman als acteur, maar in Wenen ontpopte hij zich als succesvol schrijver, vertaler en regisseur.

Loek Huisman.

In 1947 ging de 21-jarige Loek Huisman voor vakantie naar Wenen. Ondanks het feit dat de Oostenrijkse hoofdstad toen net als Berlijn in vier bezettingszones was verdeeld, beviel het culturele klimaat hem.

Zonder dat zijn ouders er iets van wisten, deed hij daar als beginnend acteur een toelatingsexamen bij het Max Reinhardt Seminar. Hij slaagde en maakte de opleiding af, waarna hij als acteur aan de slag kon bij het Burgtheater en Die Insel in Wenen, en aan het Salzburger Landestheater.

Taboe

In 1953 ontmoette hij in Wenen de van oorsprong Duitse acteur, chansonnier en showman Michael Heltau. Hij werd verliefd en ze zouden 64 jaar bij elkaar blijven. In die tijd groeide Heltau uit tot een van de grootste entertainers van het land. Huisman zou hem vanaf 1955 als schrijver, vertaler en regisseur terzijde staan. 'Dat ik zelf niet meer acteer vind ik niet zo erg', zei hij. 'Ik heb het nooit leuk gevonden om mij in de kleren van een ander personage te steken.'

Op 29 december overleed Huisman in Wenen, met aan zijn zijde Heltau. Zijn nichtje Carla Huisman zegt dat hij af en toe naar Nederland kwam. 'Maar bijna altijd zonder Heltau. Die homoseksuele relatie was zeker in de jaren vijftig en zestig nog een groot taboe.'

Loek Huisman werd geboren in Nederlands-Indië, waar zijn vader bij de spoorwegen werkte. Omdat zijn moeder slecht tegen het tropische klimaat kon, keerde het gezin met drie kinderen nog voor de Tweede Wereldoorlog terug naar Den Haag. Zijn vader bleek een gewiekst ondernemer te zijn die na de oorlog als een van de eersten voorverpakte geneesmiddelen verkocht.

Vele successen

Loek Huisman voltooide tijdens de oorlog de HBS. Daarna volgde hij toneellessen, waarmee hij als leerling aan de slag kon bij het Theater in Den Haag. In 1946 was hij met dit gezelschap zes weken op tournee in Nederlands-Indië. Vervolgens reisde hij naar Wenen, om niet meer naar Nederland terug te keren.

Als schrijver had hij vele successen in Oostenrijk en Duitsland. Zijn hoorspel Die Liebe zu mir uit 1959 werd een groot succes op de Duitse radio en onder de titel Love and Gratitude ook door de BBC uitgezonden. In 1968 ensceneerde hij een Goethe-avond voor het Burgtheater waarmee de groep op wereldtournee ging.

Erekruis

Vele regie-opdrachten volgden, onder meer voor het Wiener Volkstheater en de Wiener Festwochen. Voor de soloshows van Heltau deed hij zowel de tekstuele als muzikale dramaturgie en vertaalde hij nummers van Aznavour, Trenet en andere sterren. Bekend hier is onder meer zijn Duitse vertaling van Jacques Brels nummer Dans le port d'Amsterdam. In de jaren zeventig waren Heltau's shows ook op de Nederlandse televisie te zien. Heltau speelde in Wenen bijna alle grote Shakespeare-rollen, vaak in vertalingen van zijn partner Loek Huisman.

In 2004 kreeg Huisman voor zijn werk het Oostenrijkse Erekruis voor Wetenschap en Kunst 1e Klasse opgespeld door de toenmalige staatssecretaris voor Kunsten Franz Morak. Die noemde Loek Huisman iemand die 'in der Stille an die Zusammenhänge dachte'. De vroegere directeur van het Burgtheater, tegenwoordig chef van de Bayerische Staatsoper in München, Nikolaus Bachler, beschreef Huisman bij die gelegenheid als iemand 'die zich altijd de vrijheid gepermitteerd heeft om dát te doen, wat hij denkt'.

'Man van de wereld'

Volgens zijn nicht Carla Huisman was Huisman een 'man van de wereld' met een fijn gevoel voor taal, met wie je heerlijk kon filosoferen maar die een hekel had aan de schijnwerpers. Heltau (84) treedt nog altijd op met zijn orkest in het Burgtheater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden