InterviewLodewijk Asscher

Lodewijk Asscher (PvdA): steun krijgen en mensen ontslaan? Dacht het niet

Beeld Linelle Deunk

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken vindt PvdA-leider Lodewijk Asscher tegenover zich als hij zijn plan doorzet dat bedrijven die steun krijgen werknemers mogen ontslaan. Dan slaat de PvdA een bres in het politieke front dat het kabinet tot nu toe steunt.  

Zelden was er zo’n politieke eensgezindheid als de afgelopen weken. Unaniem steunde het parlement de steunmaatregelen van het kabinet om de economie overeind te houden. De overheid betaalt het grootste deel van de personeelskosten voor bedrijven die hun omzet zien verdampen. 

Dat kan oplopen tot 90 procent van de lonen. Voor zelfstandigen is een vangnet gespannen. Bijna twee miljoen werknemers bij 110 duizend bedrijven en 343 duizend zelfstandigen krijgen nu geld van de Staat.

Met een bijna terloopse opmerking in een tv-praatprogramma heeft minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken de politieke consensus op scherp gezet. De eerste steunronde loopt op 1 juni af en moet verlengd worden, want de pandemie en de economische malaise zijn niet voorbij.

Nu moeten bedrijven alle werknemers in dienst houden. Ontslaan ze mensen, dan krijgen ze minder steun. Die voorwaarde kan vervallen, vindt Koolmees. Na 1 juni mogen bedrijven wat hem betreft én steun krijgen én reorganiseren.

‘Dan steunen wij dat tweede pakket niet’, zegt PvdA-leider Lodewijk Asscher resoluut. ‘Als het om zulke bedragen gaat en zo’n maatschappelijk probleem, is brede steun wel wenselijk. We moeten dit met zijn allen oplossen.’

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Het ziet er somber uit voor Nederland. Het aantal faillissementen loopt op, hoewel rechtbanken de aanvragen trager verwerken en ondanks de steunmaatregelen. Hoe kijkt u daar tegenaan?

‘We zitten midden in een ongekende gezondheidscrisis. Dat is een economische crisis geworden omdat de overheid grote delen van de economie moest stilleggen. Ik vind het heel goed dat het kabinet onmiddellijk kwam met een simpel, groot steunpakket. Dat was een high trust-pakket, met een moreel beroep er geen misbruik van te maken.

‘Ik zie een groot risico dat het een sociale crisis wordt. Als je in een kwetsbare positie zat met een tijdelijk contract, uitzendbaan of als zelfstandige in de cultuur – weg zijn je inkomsten, in één klap. Mijn grote bezwaar is dat de meest mensen die het eerst getroffen werden, overgeslagen zijn. Flexwerkers, een deel van de zzp’ers, oproepcontracten, die geen of weinig recht hebben op een werkloosheidsuitkering. 

‘Het gaat nu over het tweede steunpakket voor bedrijven, maar er is nog geen cent gegaan naar deze groep. Daar zit ineens armoede, omdat ze rekeningen niet meer kunnen betalen, de huur, gas, water, licht, schoenen voor de kinderen. Hard werkende Nederlanders die er van de ene dag op de andere uit vlogen. 

‘Bij gemeenten explodeert het aantal bijstandsaanvragen. Het is een verkeerde keus om vol vertrouwen te zijn tegenover bedrijven en low trust tegenover deze werkers. De Tweede Kamer heeft een regeling gevraagd, maar Koolmees studeert nu al een maand. Hij moet haast maken.’

Bedrijven moeten hoe dan ook een deel van de lonen zelf betalen. Dan kan de keus komen: failliet of lenen bij de bank, als die al meewerkt. Dan is toch een logische tussenweg dat bedrijven inkrimpen en mensen kunnen ontslaan?

‘Het doel van de regeling is dat mensen hun baan en inkomen houden. De crisis komt niet uit de economie. Het  kabinet heeft delen van de economie moeten stilleggen. Het doel van de regeling is: hou mensen in dienst. U en ik, de verpleegkundige op de ic en de leraar, wij betalen met belastinggeld tot 90 procent van de salarissen bij veel bedrijven. Salarissen van max. 9.500 euro.  Dat is nog nooit vertoond. Het minste dat je dan kunt vragen is om die mensen in dienst te houden.’

Een bedrijf dat door zijn reserves heen is, staat voor het blok.

‘We moeten vasthouden aan de eis: hou mensen in dienst. Want als je aan ene kant uit belastinggeld van de verpleegkundige het salaris laat betalen en tegelijk mensen ontslaat, zijn we niet goed bezig. Dat zou een kolossale vergissing zijn.

‘Voor sectoren die extra getroffen zijn, moet je extra maatregelen treffen. Neem de horeca, de reis- en toerismesector en de cultuur. Je moet daarvoor plannen maken. Hoe help je levensvatbare bedrijven, hoe hou je mensen aan het werk en wat is extra nodig? Wat willen we overeind houden aan cultuur? We kunnen tegen de horeca zeggen: dit is de anderhalve-metersamenleving, succes ermee. Nee, er een strategie nodig.’

Nog een keer: een bedrijf dat door zijn reserves heen is, staat voor het blok.

‘Ik kan me voorstellen dat een fietsenmaker in die situatie kan komen. Dan overleg je dat met je werknemers, met de bond. Maar het is een slecht signaal om per talkshow de boodschap over Nederland uit te storten dat je steun kunt krijgen én mensen mag ontslaan. 

‘Mijn oproep is: wees zuinig op het feit dat we met ons allen proberen mensen aan het werk te houden. Vervang dat niet door een moreel appel. We hebben gezien hoe dat ging met het appel de huren niet te verhogen, met Booking.com. Dat werkt niet. We willen mensen beschermen, we willen mensen zekerheid bieden.’

U wilt ook eisen stellen aan bedrijven die steun krijgen?

‘Hou mensen in dienst, dat moet zo blijven. Twee: zorg dat bedrijven zich rekenschap geven van het feit dat we dat betalen. Geen dividend uitbetalen, geen bonussen, geen aandelen inkopen. En drie: vraag iets terug. Vraag KLM meteen om duurzamer te gaan werken. Dat gebeurt nu. Als je een bedrijf steunt, dan mag je iets terugvragen. Dat is normaal.’

Door alle maatregelen geeft de overheid dit jaar 92 miljard euro meer uit dan er binnenkomt. Laten we de staatsschuld oplopen of gaan we bezuinigen ?

‘Is dat erg ? Niet als we na corona weer economische groei krijgen. Er moet in de EU een gesprek komen over aanvaardbare staatsschuld. We zaten onder de huidige norm, straks er boven. Dat is helemaal geen probleem.’

We laten de schuld de schuld ?

‘Ja. Volgend jaar weten we hoe diep we geraakt zijn. Hoe beter we het nu doen, hoe minder groot de problemen.’

Alle banen behouden is in het nieuwe steunpakket niet langer het doel
Mogelijk eind deze week presenteert minister Koolmees het nieuwe steunpakket voor bedrijven en zzp’ers. Dat zal in elk geval geen kopie worden van het huidige pakket. Hoe moet de regeling eruitzien?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden