nieuwsIsraël

Lockdown valt ultra-orthodoxe joden extra zwaar, maar de rest van Israël wil dat zij zich aanpassen

Ultra-orthodoxe joden maken maar 12 procent van de bevolking uit, maar zijn verantwoordelijk voor 40 procent van de coronabesmettingen. Want ze weigeren mee te doen aan de lockdown: hun scholen zijn open, ze komen met honderden naar bruiloften en de synagoge, en willen niet met al hun kinderen opgesloten zitten in hun kleine flats.

Duizenden ultra-orthodoxe joden lopen zondag mee in de begrafenisstoet van de prominente rabbi Meshulam Dovid Soloveitchik. Beeld AFP
Duizenden ultra-orthodoxe joden lopen zondag mee in de begrafenisstoet van de prominente rabbi Meshulam Dovid Soloveitchik.Beeld AFP

Terwijl het hele land op slot zit vanwege de strenge coronamaatregelen, liepen duizenden ultra-orthodoxe joden zondag mee in de begrafenisstoet van de prominente rabbi Meshulam Dovid Soloveitchik. Deze is zondagochtend vroeg op 99-jarige leeftijd, aan de gevolgen van corona, overleden, en gelovigen verdrongen zich en masse om de wagen die zijn lichaam naar de begraafplaats bracht.

Dat zet kwaad bloed bij de minder religieuze of seculiere Israëliërs. Al wekenlang zien zij tandenknarsend toe hoe de ultra-orthodoxe gemeenschap weigert zich aan maatregelen te houden, en rellend over straat gaat als de politie ingrijpt. Premier Netanyahu durft echter niet hard in te grijpen: zijn Likoedpartij vormt al jaren een coalitie met de ultra-orthodoxe partijen, en zonder hun steun kan hij waarschijnlijk niet aan de macht blijven.

Dankzij een indrukwekkend vaccinatieprogramma heeft Israël in een maand tijd al eenderde van zijn bevolking ingeënt tegen corona, en Netanyahu hoopte dat het dagelijks leven binnenkort weer kan worden opgepakt, en de kiezer hem daar op 23 maar in het stemhokje voor zal bedanken.

Tegelijkertijd worden er in het land, ondanks een strenge lockdown, elke dag achtduizend nieuwe besmettingen geteld. Het lijdt weinig twijfel dat de haredim, zoals de ultra-orthodoxen in Israël worden genoemd, hieraan een forse bijdrage leveren: zij houden een groot deel van hun scholen gewoon open, bezoeken bruiloften en begrafenissen soms met honderden tegelijk, en komen in grote groepen samen in de synagoge. Geschat wordt dat de haredim verantwoordelijk zijn voor 40 procent van de nieuwe besmettingen, terwijl zij slechts 12 procent van de bevolking uitmaken.

Heilige boeken

Het schuurt al langer tussen de ultra-orthodoxen en het minder religieuze deel van Israël. Omdat de meeste volwassen haredim hun leven wijden aan het bestuderen van de heilige boeken, dienen zij niet in het leger (wat voor elke andere Joods Israëliër wel verplicht is), en leven zij vaak van een uitkering. De scholen van deze gemeenschap worden zwaar gesubsidieerd, en onderwijzen nauwelijks vakken als Engels of wiskunde. En omdat acht, tien of twaalf kinderen onder ultra-orthodoxen niet uitzonderlijk zijn, groeit hun aantal aanzienlijk.

In ruil voor hun politieke steun houdt Netanyahu deze groep al jaren de hand boven het hoofd, en laat hij het geld hun kant op stromen. Maar tijdens deze pandemie voelen de haredim zich door de regering in de steek gelaten. Zij vinden dat ze ontzien moeten worden, omdat de lockdown hun zwaarder valt dan anderen: het is geen feest om wekenlang met tien kinderen op een flatje van 70 vierkante meter te bivakkeren. Thuisonderwijs is lastig, want de meeste ultra-orthodoxen hebben geen internet.

En dus negeert een deel van deze gemeenschap de maatregelen, en raakt slaags met de politie als scholen worden gesloten of bruiloften opgebroken. ‘Het is niet onze schuld’, riep Moshe Gafni van de Verenigde Torah Partij maandag wanhopig uit toen het parlement een wet besprak om scholen die zich niet aan de regels houden fors te beboeten en desnoods met geweld te sluiten. ‘Door jullie moeten we onder zulke krappe omstandigheden wonen. Het is jullie schuld!’

‘Oh, sorry’

De reacties op sociale media waren veelzeggend. ‘Oh, sorry dat wij naar school gaan, in het leger dienen en belasting betalen.’ En: ‘Natuurlijk. Door mij zitten haredim in overvolle appartementen gepropt. Niet dankzij hun eigen geboortecijfers.’

Terwijl Netanyahu wanhopig probeert de haredim niet verder onder druk te zetten, en zijn eigen achterban tegelijkertijd niet tegen de haren in te strijken, ruikt de oppositie bloed. ‘Wij maken een einde aan deze waanzin’, beloofde Yair Lapid, leider van de centristische partij Yesh Atid, deze week op Twitter. ‘Bij ons is er één wet voor iedereen.’

LEES OOK:

In Bet Shemesh is de gemeenschap van de haredim de afgelopen jaren sterk gegroeid, en dat zorgt voor spanningen met de minder religieuze inwoners van deze stad. ‘In het begin hadden we geen problemen met elkaar’, zegt inwoner en voormalig parlementariër Dov Lipman. ‘Later werd het oorlog.’

Het coronavaccin van Pfizer en BioNTech doet wat men ervan verwacht: het aantal ziekenhuisopnames omlaag brengen en de kans op besmetting verkleinen. Dat blijkt uit de eerste analyses in Israël.

Israël staat in de ranglijst van de vaccinatiegraden stevig aan kop. Hoe heeft dat kleine land dit voor elkaar gekregen? En hoe kan het dat de Palestijnen daar niet van profiteren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden