Column

Lobbyen is een lucratieve business

Archiefbeeld van Ben Bot uit 2006.Beeld anp

De wereld gaat aan miscommunicatie ten onder. Dat is natuurlijk altijd zo geweest, maar het lijkt erop dat miscommunicatie steeds meer een geïnstitutionaliseerd fenomeen wordt. Zo lopen in Nederland tien maal zo veel voorlichters rond als journalisten. Zij zwermen om hun baas heen als strontvliegen om een paardevijg. Een beetje minister beschikt over een ondoordringbaar legertje voorlichters, die allemaal even gewichtig doen. Voorlichters beginnen ook altijd luid te kermen als je hun belemmerend werk overbodig noemt. Zij zien zichzelf eerder als de smeerolie van de democratie.

De lobbyist is ook zoiets. Vermomd als iemand die objectieve informatie geeft, probeert hij de besluitvorming te beïnvloeden in de richting die zijn opdrachtgever nodig acht. Vermoedelijk zijn er zeker tien maal zo veel lobbyisten als politici, maar omdat zij niet onmiddellijk te herkennen zijn, blijft het gissen naar hun juiste aantal. Ook de lobbyist positioneert zichzelf graag als iemand die een verrijking is voor democratie en rechtsstaat.

NRC Handelsblad onthulde dat oud-buitenlandminister Ben Bot als lobbyist werkzaam is voor een Libiër uit de Kadhafi-clan, tegen wie allerlei internationale onderzoeken lopen wegens belastingfraude, witwassen, oplichting en valsheid in geschrifte. Deze Ismael Abudher is als 'cliënt' bij Bot terecht gekomen via de Londense advocate Miriam González. Zij is weer de echtgenote van Nick Clegg, tot voor kort vicepremier van Groot-Brittannië. Willen Nick en zijn vrouw het echtpaar Blair overtreffen in hun werk als grootlobbyist?

Naar eigen zeggen raakte Bot overtuigd van Abudhers onschuld en is hij meteen gaan bellen en schrijven naar hoofdofficier Marianne Bloos, die in Nederland het onderzoek leidt. Bot deed dat niet als jurist, maar volgens hemzelf als een verontruste burger, die op het spoor is van 'een schrijnend geval'. Hij beweert zelfs dat de rechtsstaat in het geding is. Logisch dat het Openbaar Ministerie door zulke hooggestemde woorden niet onmiddellijk in de gaten kreeg dat Bot voor zijn lobbyistische praktijken wordt betaald. En flink ook. Quote heeft inmiddels berekend dat Bopathy BV, Bots eigen bedrijfje, er 3,2 miljoen euro op vooruit is gegaan sinds de witwassende Libiër daar cliënt is.

Cynisch.

Wat beweegt een diplomaat van enige faam om op zijn 77ste nog zijn zakken te vullen? Heeft hij schulden, dure minnaressen, is hij gokverslaafd? Is het de angst uitgerangeerd te zijn? Of is het gewoon hebzucht? Uiterlijk heeft Ben Bot alles van een integere politicus, en dat weet ik, want ik heb hem bij Buitenhof een paar maal van dichtbij gezien. Een aristocratische verschijning met een kaarsrechte scheiding in het witte haar, tevens een tikje bekakt pratend, precies zoals je je voorstelt bij een diplomaat uit het Haagse. Een tijd geleden zag ik hem in korte broek en op gympies joggen door een chique wijk van de hofstad, en toen dacht ik al: 'Hé, Ben Bot, die gaat toch geen rare dingen doen?' De laatste keer dat ik hem zag, liep hij ineens moeilijk.

En nu dit.

Brussel en Den Haag zijn vergeven van lobbyisten. Meestal maakt het ze niet uit waarover ze lobbyen. Ze springen net zo gemakkelijk over van Greenpeace naar Nuon als van de antirooklobby naar Philip Morris. Ben Bot bewijst dat het een lucratieve business is. Veel lobbyisten zijn oud-politici, wat betekent dat zij hun netwerk hebben opgebouwd met overheidsgeld. Zou het daarom niet redelijk zijn wanneer de samenleving er ook van profiteert als datzelfde netwerk later wordt aangesproken tegen een vette vergoeding? Laat de fiscus bij Ben langsgaan voor een leegplukoperatie. 'Ik heb namelijk nog steeds het gevoel', om de woorden van Ben zelf te gebruiken, 'dat wij in Nederland in een rechtsstaat leven.'

Het lobbywerk van Ben Bot toont ook aan dat het hoofdstuk over de relatie tussen Nederland en Kadhafi nog lang niet is afgesloten. Herinnert u zich nog ene Paul? Dat was een werknemer van Haskoning, die van het Libische strand gered moest worden. De Nederlandse legerhelikopter die dat moest doen, stortte ter plekke neer. Paul wilde later niet naar de Kamer komen om te vertellen wat er precies gebeurd was, hoewel ook die helikopter was betaald met overheidsgeld. De toenmalige minister Hillen antwoordde op de Kamervragen dat er niets aan de hand was.

Even terzijde: diezelfde Hillen behandelde in zijn tijd als senator ook het rookverbod, terwijl hij tegelijkertijd een geheime nevenfunctie vervulde bij een tabaksfabrikant. Maar ook toen was er niets aan de hand.

Dit stukje wordt trouwens betaald door de Volkskrantlobby. Niets aan de hand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden