Nieuws

Lobbyactie Rabobank en LTO hield onderzoek inkrimping veestapel buiten Klimaatakkoord

Rabobank en boerenorganisatie LTO Nederland hebben bij de onderhandelingen voor het Klimaatakkoord in 2018 met succes een onderzoek naar het inkrimpen van de veestapel uit het polderverdrag weten te houden. Zo’n studie zou volgens hen in strijd zijn met het Regeerakkoord en was ‘derhalve niet aan de orde en niet acceptabel’.

Koeien in de wei bij Delfzijl. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Koeien in de wei bij Delfzijl.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dit schreven zij destijds in een lobbybrief, in handen van de Volkskrant en donderdagavond onderwerp van gesprek in een Zembla-uitzending op NPO2. Het schrijven was gericht aan Pieter van Geel, die als voorzitter van de landbouwtafel binnen het Nationale Klimaatakkoord moest zorgen dat de sector tot maatregelen kwam om de CO2-uitstoot tot 2030 te verlagen in lijn met het akkoord van Parijs. In het veedichte Nederland is de veehouderij een belangrijke producent van broeikasgassen.

De brief kwam eind juni 2018 op een bijzonder moment. De Raad voor Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) had een paar maanden ervoor nog geoordeeld dat voor het halen van de klimaatdoelen van Parijs een forse krimp van de Nederlandse veestapel onvermijdelijk was in de periode tot 2050. Greenpeace en Natuur & Milieu wilden daarom binnen het Klimaatakkoord onderzocht hebben of het inkrimpen van de veestapel op korte termijn ook al nodig was.

Binnen de polderstructuur van de landbouwtafel kwamen ze daarmee recht tegenover de landbouwsector en agro-bedrijven te staan. De Rabobank, LTO Nederland en medeondertekenaars van de brief (Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt en de Nederlandse Zuivelorganisatie) vreesden voor de uitkomsten van zo’n studie.

Stikstofdiscussie

Net als nu in de stikstofdiscussie, pleitte de boerenvertegenwoordiging destijds voor technische oplossingen om de CO2 in de sector te verlagen. ‘Maar wanneer daarbij wordt aangekondigd dat daarbovenop volumemaatregelen (krimp van de veestapel, red.) worden voorzien, dan zal het draagvlak bij onze leden voor het nationale klimaatbeleid zwaar onder druk komen te staan’, staat in de brief.

De biefschrijvers vreesden dat de dreiging van een kleinere veestapel ook gevolgen zou hebben voor technische maatregelen om de CO2-uitstoot te beperken. ‘Investeringen zullen achterblijven en de noodzakelijke innovaties komen niet van de grond.’

Dat zou zonde zijn volgens Rabobank en LTO, omdat de op dat moment toegezegde maatregelen al voldoende waren om de CO2-doelen voor het te sluiten Klimaatakkoord tot 2030 te halen. Vooral technische ingrepen in lijn met het regeerakkoord van Rutte III, waarin bij de passage over het verminderen van de CO2-uitstoot voor de landbouw staat dat ‘daarbij technische maatregelen de voorkeur hebben boven volumebeperkende maatregelen’.

Tomeloos vertrouwen

De Rli had ten tijde van de brief al kritisch geoordeeld over het tomeloze vertrouwen in technologische oplossingen voor de langere termijn. ‘Zelfs als alle bestaande technologieën worden ingezet om de sector te verduurzamen, dan nog zal de veehouderij in 2050 het totale budget aan broeikasgassen – dat Nederland volgens de Parijse afspraken heeft – voor haar rekening nemen’, zei voorzitter van de Rli-raadscommissie Krijn Poppe destijds in de Volkskrant over zijn onderzoek.

Marjolein Demmers, directeur van Natuur & Milieu, wilde dan ook vóór het sluiten van het Klimaatakkoord nader laten onderzoeken of tot 2030 alleen inzetten op technologie later niet tot problemen zou leiden. ‘Om zeker te weten dat we niet tien jaar de ene kant oplopen om dan in 2030 de conclusie te trekken dat het de andere kant op moet.’

Rabobank zegt nu dat ze niet tegen een onderzoek naar krimp van de veestapel is. Toen wel, omdat het verzoek volgens de bank – waar het gros van de boeren een lening heeft – op het laatste moment kwam. ‘Beschikbaar onderzoek was omstreden en sterk gefragmenteerd’, zegt de Rabo-woordvoerder. ‘Naar onze mening was er meer gedegen en samenhangend onderzoek door een onafhankelijke partij nodig.’

Scenario's krimp veestapel

Er was juist verzet tegen het pleidooi van de milieuorganisaties om de conclusies van een dergelijk onafhankelijk onderzoek mee te nemen in het Klimaatakkoord, memoreert Demmers. Dit gebeurde uiteindelijk dan ook niet. Dat de veestapel in het Klimaatakkoord niet serieus ter discussie werd gesteld was voor Greenpeace een van de redenen het definitieve document in 2019 niet te ondertekenen.

Het onderzoek kwam er uiteindelijk wel, maar Wageningen Universiteit kwam pas met de resultaten nadat het Klimaatakkoord in 2019 al was gesloten. In het onderzoek worden meerdere scenario’s geschetst over de omvang van de veestapel, waarbij krimp een substantiële rol speelt. ‘Rabobank was niet betrokken bij dat onderzoek, maar onderschrijft de conclusies wel’, zegt de woordvoerder daarover.

Inmiddels is er naast een klimaatcrisis ook een stikstofcrisis. Om die te boven te komen, is volgens een recente analyse van topambtenaren in de komende tien tot vijftien jaar een veestapelverkleining nodig van minimaal 17 tot 30 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden