LNG, het alternatief voor Russisch gas

In Europa verrijzen installaties om gas per schip te importeren. De afhankelijkheid van Russische pijpleidingen zal afnemen, de afhankelijkheid van instabiele regio's echter niet....

Langs de Spaanse kust bij Barcelona, Cartegena, Bilbao en Huelva is hetal een vertrouwd beeld: om de paar dagen komt een gigantisch schip metgrote bollen, gevuld met vloeibaar gas, aangevaren om de Spanjaarden vanenergie te voorzien. De schepen komen uit landen met omvangrijkegasvoorraden zoals Algerije, Nigeria en soms zelfs Australië.

Van alle landen in de Europese Unie zonder eigen gasvoorraden in debodem, heeft Spanje het minste last van het gasconflict tussen Rusland ende Oekraïne. Het Zuid-Europese land importeerde in 2004 al 64 procent vanzijn verbruik per schip. De rest komt via een pijplijn uit het Europesegasland Noorwegen. Russisch gas heeft Spanje niet nodig.

Vloeibaar gas - Liquefied Natural Gas (LNG) - is voor Europa hetbelangrijkste alternatief voor het Russische gas, dat louter via langepijpleidingen de Europese Unie instroomt. Door gas fors af te koelen (tot -162 graden) waardoor het een vloeibare lichtblauwe substantie wordt, isnormaal aardgas per schip ook elders in de wereld op te halen. LNG isnamelijk 600 keer kleiner dan gewoon gas, zodat een schip veel kan laden.

Spanje heeft van oudsher al enkele installaties om afgekoeld gas weerte 'ontdooien'. Via deze ontvangststations, en installaties in onder meerFrankrijk en België, kunnen de 25 landen van de Europese Unie jaarlijksal maximaal 66 miljard kubieke meter gas via LNG importeren. Dat is genoegom 15 procent van het jaarlijkse verbruik van 463 miljard kubieke meter gasop te vangen. Aangezien de installaties niet op volle toeren draaien, deelsomdat in de winter veel meer gas nodig is dan in de zomer, ligt defeitelijke bijdrage van LNG voor de gehele EU nu rond de 8 procent. Dankzijgaslanden als Nederland en Groot-Brittannië produceert Europa nog 45procent zelf. De rest van het gas komt per pijplijn uit Rusland, Algerijeen Noorwegen.

De maximale capaciteit van LNG zal de komende vijf jaar verdubbelen totongeveer 146 miljard kubieke meter, zo blijkt uit een inventarisatie vanalle bouwplannen door het energie-instituut van Clingendael. Dezecapaciteit maakt het mogelijk om ongeveer 20 procent van het Europeseverbruik te importeren, is de verwachting. 'LNG groeit aanmerkelijk harderdan de capaciteit van pijpleidingen', zegt Christoph Tönjes vanClingendael.

Langs de Europese kusten verrijzen de komende jaren in rap tempoLNG-installaties om gas per schip in huis te halen, zodat er minder gas perpijp uit Rusland hoeft te komen. Vooral in Groot-Brittannië, waar de eigenvoorraden gestaag opraken, bestaan grote plannen om de invoer van LNG opte voeren. In Nederland liggen er twee plannen voor de bouw van eeninstallatie op de tekentafel.

Zo willen Vopak en Gasunie op de Maasvlakte een terminal neerzetten vooracht à twaalf miljard kubieke meter gas per jaar. 'In Noordwest Europaontstaat rond 2010 een tekort aan gas, want de vraag stijgt, terwijl deproductie terugloopt', zegt Piet Kager, namens Gasunie bij de joint ventureGate Terminal betrokken. 'Vopak heeft de kennis van opslag en scheepvaart.Gasunie weet alles van gas.'

Gate Terminal heeft al met diverse klanten gesproken over de invoer vanvloeibaar gas op de Maasvlakte, vertelt projectdirecteur Dirk van Slooten.'Op de markt leeft dus voldoende vraag. Met de keuze voor een plek op deMaasvlakte is ook de locatie geregeld.' De komende periode moeten deplannen verder worden uitgewerkt. 'Alle contracten moeten rond zijn en datkost tijd', zegt Kager. 'De klanten voor de terminal moeten zelf eerst gasinkopen in het land van herkomst.' In juli 2007 willen Vopak en Gasunie eendefinitieve beslissing nemen over de bouw van de installatie.

De extra capaciteit in onder meer Rotterdam is hard nodig om destijgende vraag naar gas in Europa op te vangen. De afhankelijkheid vanEuropa van geïmporteerd gas zal hoe dan ook fors toenemen, naar 80procent in 2030, zegt strategie-directeur Noë van Hulst van hetInternationaal Energie Agentschap (IEA) uit Parijs.

LNG heeft daarbij als voordeel dat het flexibel is, zegt Van Hulst. Hetgas kan bij diverse landen worden ingekocht, zodat de installatie niet vanéén aanbieder afhankelijk is. Deze langdurige contracten bieden enigeruimte gas elders bij te kopen. Als een schip uit Nigeria niet arriveert,is het bijvoorbeeld mogelijk een schip uit Quatar te bestellen. Bij eenpijpleiding zoals uit Rusland, waaraan vaak maar één aanbieder gaslevert, ontbreekt deze flexibiliteit.

De veiligheidsrisico's van LNG vormen een keerzijde. Hoewel afgekoeldgas niet kan ontploffen, kan plotselinge blootstelling van het koude gasaan de buitenlucht wel tot langdurige branden leiden. De afgelopen veertigjaar hebben zich nauwelijks ongelukken voorgedaan, benadrukt van Hulst.'Maar als LNG blijft groeien, neemt ook het absolute risico toe.'

Bij LNG dreigt nog een knelpunt, zegt Tönjes van Clingendael. 'Er iswereldwijd onvoldoende aanbod van gas om alle beoogdeLNG-ontvangstinstallaties te vullen.' Alvorens het vloeibaar gas inAlgerije of Nigeria in schip wordt geladen, moet ter plekke een installatieverrijzen die het gas kan afkoelen. 'De bouw van deze installaties kosttijd', zegt Tönjes. 'Aangezien ook in de VS veel vraag is naarLNG-schepen, moet Europa concurreren om het vloeibare gas in te kopen.'

LNG kan niet voorkomen dat Europa meer afhankelijk zal worden van gasuit instabiele regio's. 'Het gas komt óf uit Rusland, óf uit Noord-Afrikaóf uit het Midden-Oosten', zegt Van Hulst. 'Het is dan verstandig om derisico's te spreiden en overal een deel van de gas in te kopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden