Analyse Liverpool

Liverpool beter in Europa dan in eigen land: favoriet Champions League-zege komt uit de minst Engelse stad van Engeland

Liverpool, zaterdagavond favoriet in de Champions League-finale, boekt in Europa ongekende successen. Wat is het geheim van de club en de stad? ‘De stad is een eiland op een eiland.’

Margaret Thatcher was premier, de gekkekoeienziekte heerste en New Kids on the Block was de populairste popband van het eiland. Tegen deze achtergrond vierde Liverpool zijn laatste landskampioenschap, na een zege op Queen’s Park Rangers. De titel van 1990, een jaar na het onbeschrijfelijke leed van Hillsborough, vormde het afscheid van een gouden tijdperk dat vijftien jaar had geduurd.

Sindsdien is er iets opmerkelijks gebeurd. The Reds werden een stuk succesvoller in Europees voetbal, dan in eigen land. Ze wonnen in 2005 op miraculeuze wijze de Champions League, terwijl ze vier jaar daarvoor de Uefa-cup hadden veroverd. In 2006 en 2018 verloren ze de finales om de hoogste eer in Europa. In Madrid zijn ze vanavond de favoriet tegen Tottenham Hotspur. Wat is het geheim van Liverpool?

Het antwoord op deze vraag begint op Anfield, dat op Europese avonden pleegt te veranderen in een kolkende ketel. ‘Great European Nights is een uitdrukking op de Merseyside’, zegt David Prentice, die Liverpool volgt voor de plaatselijke Liverpool Echo en de wedstrijd tegen Barcelona (4-0, na een eerdere nederlaag van 3-0) beschouwde als hoogtepunt in 35 jaar voetbalverslaggeving. ‘Het is alsof de Power of Anfield een selffulfilling prophecy is geworden. Het is een tastbaar, fysiek, ontroerend fenomeen, en het werkt blijkbaar het best in een Europese halve finale met een trainer die weet hoe die energie moet worden gekanaliseerd.’

De Duitser Jürgen Klopp is zo’n manager, net zoals de Spanjaard Rafael Benítez en de drie legendarische Schotten: Kenny Dalglish, Bob Paisley en Bill Shankly.

De ‘sterker in Europa dan in eigen land’-anomalie past wel bij een stad die in zekere zin on-Engels is. ‘Cricket speelt men hier amper’,  vertelde een bevriende Liverpudlian eens, ‘en rugby alleen in de omstreken. De stad is witter dan andere Engelse steden, omdat de naoorlogse immigranten uit de koloniën Liverpool negeerden. Er was immers geen werk. Het Scouse dat men hier spreekt is totaal anders dan andere dialecten, en houdt bij de stadsgrens op. De stad is een eiland op een eiland.’

The Beatles

Tegelijkertijd is Liverpool, met Londen, de meest open stad waar het gaat om buitenlandse invloeden, wat alles te maken heeft met de haven. Hier bevindt zich de oudste Chinatown van Engeland, compleet met Chinese straatnaamborden. Dat uitgerekend hier met The Beatles de bekendste popband aller tijden ontstond was geen toeval, omdat muziek uit de Nieuwe Wereld, het land van Elvis en Buddy Holly als het ware de haven binnen was komen varen.

De namen John Lennon en Paul McCartney verraden ook de Iersheid van Liverpool, in sommige opzichten meer een Keltische dan een Angelsaksische stad. ‘We’re all Irish’, riep Lennon tijdens de eerste Ierse tournee van The Beatles. De exotische invloed is ook zichtbaar bij de andere grote popband uit Liverpool: Frankie Goes to Hollywood, de meesters van de camp die de wereld in de jaren tachtig schokten met zowel het erotische Relax als met de spirituele kersthit The Power of Love.

Het succes van zanger Holly Johnson en de zijnen verraadde nog iets anders: Liverpool is, net als Brighton, van oudsher een stad met een levendige homoseksuele subcultuur. ‘Wat wil je, Paddy?’ hield mijn genoemde vriend me ooit, na een paar pints in de Ierse pub Kavanagh’s, op z’n reviaans voor, ‘we hebben twee universiteiten, twee kathedralen en een haven.’ De dominerende volkscultuur, evenwel, kan in drie woorden worden samengevat: voetbal, voetbal en voetbal.

Blauw voetbal of rood voetbal, meer smaken zijn er niet. Anfield Road en Evertons Goodison Park staan als voetbalkathedralen op een heuvel aan de noordrand van de stad, gescheiden door Stanley Park. Het is geen toeval dat de beroemdste uitspraak over voetbal uit Liverpool afkomstig is: ‘Sommige mensen denken dat voetbal een zaak van leven en dood is’, beweerde de immer uitgesproken voetballer en trainer Bill Shankly, ‘ik kan je verzekeren dat het veel belangrijker is.’

Werkpaarden

De kracht van Liverpool, zowel stad als club, is haar aanpassingsvermogen. Net als andere topclubs op het eiland heeft het een flink buitenlands contingent, maar onmisbaar zijn daarbij de lokale ingrediënten: de werkpaarden Jordan Henderson en James Milner op het middenveld, en de jonkies Trent Alexander-Arnold en Andy Robertson die de Nederlandse reus Virgil van Dijk in de achterhoede flankeren. Geestelijk vader van die jochies is oud-sterspeler Steven Gerrard, Liverpudlian in hart en nieren.

Alexander-Arnold, opgegroeid in de schaduw van Liverpools trainingscomplex, stal tijdens de kraker tegen Barcelona de show met een schijnbeweging bij een hoekschop. Het was een geval van voetbalintelligentie die verwekt is op de straten en brede stegen (breed, omdat twee mannen met een zak kolen op de rug elkaar moesten kunnen passeren) van Liverpool. Maar de corner had ook een Duits tintje: met in gedachten de Catalaanse traagheid had Klopp de ballenjongens opgedragen de bal zo snel mogelijk terug te werpen.

Als er een woord past hij de actie van Alexander-Arnold, bij Klopp’s Heavy Metal Football en meer in het algemeen bij de havenstad is het ‘onbevreesd’. Fearless heette ook het nummer, uit 1971, van Pink Floyd waarin aan het begin en aan het eind het You’ll never walk alone van de Liverpool-supporters klinkt, muziek die aanvankelijk geschreven was voor een Broadway-musical. Het is dat gebrek aan angst dat van Liverpool, uitgerekend in tijden van Brexit, het meest gevreesde team van Europa maakt.

Zeker wanneer ze thuis spelen, in die merkwaardige stad aan de Mersey.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden