Little Italy op de Zuidas

De Giro is het derde grote evenement in Amsterdam deze eeuw. ‘Het moet geen Koninginnedag worden.’..

Wat wist Herman van Vliet nu helemaal van wielrennen toen de wethouder van Amsterdam hem begin juni 2009 per sms meldde dat de Giro ‘binnen’ was?

Zo weinig dat zijn eerste gedachten naar de giro gingen. ‘Het was de tijd van de bankencrisis en ik verkeerde in de veronderstelling dat ze de gemeentegiro nieuw leven wilden inblazen.’

Een klein jaar later kleurt de wereld om Herman van Vliet steeds meer roze, de steunkleur van de Ronde van Italië die vandaag in Amsterdam start. Op de bovenste verdieping van wat tot voor kort een leegstaand kantoorpand was aan de Zuidas, staat hij woensdagochtend te worstelen met een Italiaanse koffiemachine. Dit kantoorpand wordt Little Italy, het hoofdkwartier van de Giro – met een hoofdletter dus. Van Vliet gebaart naar een kamer waar de tv een Italiaanse zender heeft gevonden. ‘En ze pikken dus ook meteen de mooiste plekken in.’

Dat sms’je van wethouder Caroline Gehrels was bedoeld om Van Vliet in stelling te brengen voor een weekeinde lang spektakel. Van Vliet, een man die daadkracht en improvisatietalent in zich verenigt, is directeur van het project dat Giromania heet. Van Vliet is ervaringsdeskundige in spektakels. Hij gaf al een paar keer Sail Amsterdam vorm en leidde in 2002 het project dat koninklijk huwelijk heette. Maar dit is andere koek, zegt hij.

Van wielrennen weet Van Vliet nog steeds niet veel, maar genoeg om te beseffen dat de invloed enorm is. Dat zit ’m vooral in de schaal van het evenement. Zijn taak was een roze tankgracht van ruim acht kilometer door de binnenstad aan te leggen. Amsterdam zal zaterdagmiddag een gedeelde stad zijn, gescheiden door hekwerk en langsrazende coureurs.

Het verhaal van de Giro d’Italia en Amsterdam begon drie jaar geleden toen Cees Priem beslag legde op de rechten van de start in 2010. De oud-renner en oud-ploegleider deed dat in dienst van Libéma, een bedrijf in evenementen. De bedoeling was ze in Nederland uit te venten. De leiding van de Ronde van Italië bewaart goede herinneringen aan de start van de Giro acht jaar geleden in Groningen.

Een paar steden hadden volgens Priem belangstelling, maar Giro-directeur Zomegnan liet al snel zijn voorkeur blijken voor Amsterdam. In het blad Wieler Revue zegt Priem daarover: ‘Ze wisten dat Rotterdam de start van de Tour zou hebben, dus moest de start van de Giro naar Amsterdam. Snap je? Toch weer een stapje hoger. Rotterdam is best leuk, maar Amsterdam is beter. Zo werkt dat.’

Handtekening
De Giro verkocht zijn huid duur. Pas na de vorige editie in Rome kon Gehrels haar handtekening naast die van Zomegnan plaatsen en de organisatie in gang zetten. Gehrels: ‘Veel te laat natuurlijk. Maar zo zijn ze. Italianen zijn sprinters, wij duurlopers.’

Al in 2006 had Amsterdam eens gehengeld naar de start van de Giro, enthousiast geworden door het feestelijke karakter van dat evenement in Groningen. Gehrels: ‘Maar toen kreeg de stad het financieel niet rond. Daarop werd besloten een evenementenfonds in te stellen, een potje voor dergelijke onverwachte kortetermijnprojecten.’ Amsterdam denkt met de Ronde van Italië een wielerevenement in huis te hebben gehaald dat karakterologisch goed bij de stad past, misschien nog wel beter dan de Ronde van Frankrijk. Gehrels: ‘Er zijn nogal wat raakvlakken. Allebei zijn we onconventioneel, niet zo strikt in de leer en hechten we aan het goede leven.’

Ook de kleur roze komt overeen, al is de boodschap daarvan verschillend. De Giro legt daarmee een verband met de Gazzetta dello Sport, de organiserende krant die in roze wordt gedrukt. Amsterdam benadrukt met die kleur zijn tolerante houding tegenover homoseksuelen.

Als gebaar werd geopperd de winnaar in Amsterdam te laten kussen door rondemisters, maar dat gaat Zomegnan te ver. Nu is Yolanthe Cabau van Kasbergen, vriendin van Inter-voetballer Wesley Sneijder, de gemeenschappelijke noemer op het erepodium. De Italianen houden van spektakel en wielrennen is meer dan andere sporten in staat spectaculair te zijn omdat het zich in de openbare ruimte afspeelt. Ook de Italiaanse keuken en cultuur bieden daartoe genoeg aanknopingspunten.

Toeristisch gezien is de Italiaanse markt interessant voor Amsterdam. De gemiddelde verblijfsduur van buitenlandse gasten is twee nachten, de doorsnee Italiaan knoopt er meestal nog drie aan vast.

Gehrels: ‘Voor Italianen is Amsterdam een stad die ze minimaal één keer in hun leven bezocht moeten hebben.’

Koninginnedag
De Ronde van Spanje, die vorig jaar in Assen van start ging, heeft Amsterdam geleerd dat het enthousiasme zo’n evenement niet moet verpletteren. Gehrels: ‘Het moet geen Koninginnedag worden, anders zit je de sport in de weg.’

Langs het parcours van de tijdrit kunnen 90 duizend toeschouwers een goed zicht hebben. Amsterdam verwacht, afhankelijk van de weersomstandigheden, maximaal 250 duizend geïnteresseerden. Van Vliet: ‘Dat moet kunnen. Niemand blijft een paar uur op één plek staan om alle renners te zien passeren.’

De projectdirecteur is negen maanden geleden aan de slag gegaan. Dat lijkt kort, maar volgens hem had het niet anders gemoeten. ‘Het koninklijk huwelijk hebben we ook in die tijd voorbereid. Als je er meer tijd voor uittrekt, ga je alleen maar eventuele calamiteiten bedenken waarop je je moet voorbereiden.’

Dat heeft hij nu al gemerkt. ‘Vorige week hadden we wat mij betreft kunnen starten. Alles was klaar en daarna komt dus de een na de ander met een rampscenario.’

De moed zonk Van Vliet dan ook in de schoenen toen hij dinsdagavond op televisie de Dodenherdenking verstoord hoorde worden door een gil. ‘Ik dacht meteen: o jee, moeten we ons ook daarop voorbereiden.’

Het uitzetten van het parcours voor de eerste rit kostte de meeste hoofdbrekens. Het moest een echte tijdrit worden en daarom de acht kilometer overschrijden, anders was het niet meer dan een proloog geweest.

Het probleem was tweeërlei. Zaterdag is de drukste dag van de week in een binnenstad en de zaterdag voor moederdag geeft in de regel nog eens extra drukte. Op de drukste punten moeten loopbruggen en voetveren de rest van Amsterdam draaiende houden.

Bovendien moet de 8,4 kilometer een staalkaart van toeristisch Amsterdam zijn, maar ook een sportieve uitdaging bieden. Van Vliet weet inmiddels genoeg van wielrennen om te beseffen dat het ondoenlijk is coureurs in een tijdrit langs het toeristische lokaas van de Hermitage te sturen.

‘Die jongens rijden zestig kilometer per uur en daarachter scheuren nog twee auto’s met dezelfde snelheid.’ De bruggetjes op de Amstel zouden lanceerinrichtingen worden met een ongewisse landing. Daarom worden de wielrenners over de parallel gelegen Wibautstraat gestuurd. Van Vliet: ‘Niet het mooiste dat de stad te bieden heeft, maar het kan niet anders.’

Ook het idee om het Museumplein te laten fungeren als start- en finishplaats moest het projectbureau laten varen. ‘We hadden een lus tot aan het Centraal Station willen maken, maar daarmee creëer je een stad in een stad. Het hele parcours wordt met hekken afgezet. Dat zou betekenen dat je in het midden van die ring alle voorzieningen paraat moet hebben voor het geval dat er iets gebeurt.’

Gestart wordt er wel op het Museumplein, waarna de eerste kilometers Amsterdam het best voor het voetlicht kunnen brengen. In het tweede gedeelte moet de snelheid worden opgevoerd tot aan de finish bij het Olympisch Stadion.

De trambanen worden afgedekt met plastic waarop nepasfalt is geplakt dat ook wordt gebruikt in parkeergarages. Van Vliet: ‘Dat spul zou met een vliegtuig uit Frankrijk komen toen het vliegverkeer werd stilgelegd vanwege de aswolk. We hebben vervolgens vrachtwagens op pad gestuurd en voor de zekerheid hetzelfde materiaal in Amerika besteld. Niets mocht aan het toeval worden overgelaten.’

Het hele traject vereiste een vergunning van ruim duizend pagina’s. De spreekwoordelijke verhalen over de klagende Amsterdammer ten spijt heeft dat tot slechts drie gegronde bezwaarschriften geleid, individuele gevallen waarvoor een oplossing is gevonden. Gehrels: ‘Het is het derde grote evenement dat we deze eeuw hebben binnengehaald na het EK van 2000 en het koninklijk huwelijk in 2002. En zoiets werkt uiteindelijk toch mobiliserend. Het duurt even, maar uiteindelijk krijg je iedereen in Amsterdam wel mee.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden