Literatuuronderwijs?

Afgelopen woensdag werd aan de Katholieke Universiteit Brabant een symposium gehouden over het literatuuronderwijs. Wat moet er veranderen om jongeren weer aan het lezen te krijgen?...

Jan Wolkers, schrijver: 'Ik heb niets te klagen. Hier op Texel is het literatuuronderwijs uitstekend. Landelijk staat het bovenaan. Dat merk ik ook aan mijn jongens. Wat ik erg belangrijk vind, is het lezen van de bijbel. Elke school, christelijk en openbaar, zou daar dagelijks de lessen mee moeten beginnen. De bijbel is de basis van de taal. Je kunt veel literatuur en ook schilderijen niet begrijpen als je de bijbel niet kent. Ik zie helemaal geen concurrentie van de tv. We hebben inderdaad een kijkcultuur gekregen. Maar men vergeet vaak dat 90 procent van de mensen vroeger van vermoeidheid al snel boven de krant in slaap viel. Dan kun je beter tv kijken, je blijft wakker en krijgt ook nog wat nuttigs te zien. Als je tenminste naar Nederland 1, 2 en 3 kijkt. Goddank kunnen we op Texel niets anders ontvangen.'

Cyrille Offermans, leraar Nederlands en schrijver: 'Ik denk niet dat het onderwijs de concurrentie met RTL 4 moet proberen aan te gaan. Een groot deel van de jongere jeugd leest dat de stukken ervan afvliegen. Rond de vijftien jaar verdwijnt die belangstelling. De druk van het schoolleven neemt toe. Veel scholieren hebben tegenwoordig een bijbaantje, ze gaan uit en kijken tv. Ze komen simpelweg niet aan lezen toe. Vaak komt de belangstelling voor literatuur wel weer terug op latere leeftijd, als het niet zo hoeft. Dat neemt niet weg dat je als docent je uiterste best moet doen om te proberen duidelijk te maken wat literatuur is. Je kunt slechts hopen dat de vonk af en toe overslaat. Maar het is geen zaak van leven of dood. In tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt: iemand kan ook zonder te lezen uitgroeien tot een gecultiveerd mens.'

Eric Schreurs, striptekenaar van onder meer Joop Klepzeiker: 'Ik denk dat ontlezing niet tegen te houden is. De voortschrijdende moderne techniek en de MTV-cultuur veranderen de mentaliteit, met name bij de jeugd. Maar literatuur zal niet verdwijnen, er zal alleen een andere vorm gevonden moeten worden om het te onderwijzen.'

Madelijn Strick, leerling 6 gymnasium aan het Van Maerlantlyceum in Eindhoven: 'Op de lagere school las ik bijna nooit. Toen ik vijftien was, liet mijn moeder me De Wetten van Connie Palmen lezen. Dat vond ik heel mooi, en sindsdien ben ik literatuur beter gaan begrijpen. Hier op school moeten we zowel in de vijfde als de zesde vijf boeken lezen. Dit jaar heb ik gekozen voor vijf boeken van Hugo Claus. Dat is niet veel, maar je moet er wel heel diep op ingaan, want je moet een uur lang over de boeken en de schrijver vertellen. Dat lukt je niet als je alleen maar uitreksels leest. Volgens mij is het daarom helemaal niet zo goed om met lange literatuurlijsten te werken.'

F. Teitler, leraar Nederlands aan het Rijnlands lyceum in Den Haag: 'De manier waarop bij ons op school literatuuronderwijs gegeven wordt, hoeft van mij niet te veranderen. Wij stellen nogal wat eisen aan de literatuurlijst. Op de havo moeten leerlingen 20 boeken lezen en op het vwo 25, waaronder minimaal twee boeken die minder dan twee jaar oud mogen zijn, om uitrekselboeken te ontwijken. Ik heb de illusie dat leerlingen aardig aan die eisen voldoen. De toekomstvisie op het onderwijs is om leerlingen maar twaalf boeken te laten lezen, waar ze zich dan wel extra in moeten verdiepen. Ik ben daar niet voor, omdat ze dan een te beperkt overzicht krijgen van de Nederlandse literatuur.'

Guus Kuijer, kinderboekenschrijver: 'Ik heb totaal geen verstand van onderwijs. Ik schrijf, of liever gezegd, schreef kinderboeken. Maar ik heb geen idee waarom kinderen ze lezen.'

Cindy Bertens, lerares op een basisschool in Zegge en winnares van de Nationale Onderwijsprijs, dankzij een zelfverzonnen poëzieproject: 'Of kinderen van lezen houden, heeft veel te maken met hun thuissituatie. Een kind dat thuis weinig met literatuur geconfronteerd wordt, moet je stimuleren om eens wat boekjes mee naar huis te nemen. Verder kun je op een creatieve manieren veel bereiken. Ik heb dat gemerkt met mijn poëzie-project. Kinderen zien een gedicht vaak als een paar lettertjes op een groot wit vel. Maar zodra je erover gaat praten en hun belevingswereld prikkelt, gaan ze het leuk vinden. Met betrekking tot het literatuuronderwijs vind ik het verplicht stellen van bepaalde boeken niet goed. Daardoor zwakt de motivatie om te lezen af.'

Dr. H. Steinmetz, hoogleraar literatuurgeschiedenis: 'Ik weet niet of de angst voor ontlezing terecht is. Er wordt natuurlijk veel minder gelezen onder invloed van de tv. Maar er werd nog nooit zoveel literatuur geschreven. En in absolute getallen zijn er meer lezers dan ooit tevoren. Ik merk wel dat studenten veel minder weten van de literatuur. Om de lacunes te vullen heb ik mijn colleges aangepast. Maar daarover klagen is niet zinvol.'

Corine de Vries

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden