Literaire tochten door een erg ruim Europa

De grenzen van Europa lijken bijzonder ver opgerekt in het universum van Kamiel Vanhole, als we afgaan op de ondertitel van zijn boek De spoorzoeker: reizen door het literaire verleden van Europa....

Hoewel zijn reisverhalen schaars zijn, had Vanhole – die ook theaterstukken en proza schrijft – al eerder bewezen dat hij beschikt over een gouden pen. Hij toont in De spoorzoeker het vermogen om de plaatsen die hij wil bezoeken geleidelijk te omcirkelen, ondertussen de literaire nalatenschap herkauwend van de betreffende schrijver. In het mooie verhaal over het Brussel van zijn jeugd, weet hij de stad haast voor te stellen als een personage. Herman Teirlinck wandelt er in mee, en de schilder Rik Wouters – ‘hun werk zal altijd even vief blijven’. Op weg naar een door de Zwitserse schrijver en architect Max Frisch (1911-1991) ontworpen zwembad tekent Vanhole de minder mooie kanten van het op het oog zo aangeveegde Zurich, ‘de achterkant van het tapijt’, door de ogen van de Arabier Achmed, die hij toevallig tegen het lijf liep. Zo combineert hij heden en verleden, beschouwing en reportage.

Vaak komt Vanhole even ‘thuis’ in zijn verhalen, dat wil zeggen: bij zijn eigen achtergrond. Tijdens een verblijf in Montreal bijvoorbeeld, waar hij het graf van de Joods-Canadese schrijver en satiricus Mordechai Richler (1931-2001) bezoekt, ontgaat hem de stille taalstrijd tussen het Engels en Frans geenszins. Hij observeert, herkauwt, citeert en peinst op een intelligente en onderhoudende manier en niet zonder humor.

Toch zal niet elke liefhebber van klassieke reisverhalen – waarin letterlijk wordt gereisd – meteen verknocht raken aan het werk van Vanhole. De mengeling van reisverhaal en literaire beschouwing slaat soms ver door naar het laatste genre. Het hoofdstuk over de Frans-Joodse auteur George Perec (1936-1982) speelt in Parijs, maar de stad zelf is vrijwel afwezig. Dat is niet erg, vooropgesteld dat lezers een bijzondere interesse hebben in Perec en diens tijdgenoten. Het maakt de ondertitel ‘reizen door het literaire verleden van Europa’ wel erg figuurlijk, vooral omdat ‘Europa’ ook al mythologisch moet worden verklaard. Het lijkt erop of er iets te krampachtig is gezocht naar een bindmiddel om de in de loop van een groot aantal jaren geschreven verhalen bijeen te houden. Nergens voor nodig. Er staan enkele prachtige verhalen in de bundel. Je kunt alleen maar hopen dat Vanhole er daar meer van gaat schrijven.Nell Westerlaken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden