LINSCHOTEN EN ZIJN BONDGENOTEN

EEN veelbelovende politieke carrière werd op 28 juni 1996 in de knop gebroken: staatssecretaris Robin Linschoten van Sociale Zaken hield de eer aan zichzelf....

Linschoten had een parlementair onderzoek aan zijn broek gekregen over de bestuurlijke puinhoop bij het College van Toezicht Sociale Verzekeringen. Het einde van het verhaal was dat Linschoten een nieuw leven moest beginnen.

Als staatssecretaris had hij direct te maken gekregen met de WAO. De oorzaak van het debacle was voor Linschoten heel simpel: het was een samenzwering van werkgevers en werknemers tegen het algemeen belang. Tot zijn ontzetting zag Linschoten dat de harde ingrepen van 1993 in de WAO-uitkeringen niet blijvend hielpen. Het aantal WAO-ers bleef maar stijgen.

De VVD-staatssecretaris bedacht een boeteregeling voor werkgevers, de Pemba. Deze financiële prikkel zou moeten leiden tot preventie, verzuimbestrijding en reïntegratie, en vermindering van het aantal WAO-ers.

Linschoten, inmiddels kroonlid van de SER, gelooft nog steeds heilig in zijn Pemba-kindje. Maar dit standaardrecept uit het economenkookboek heeft niet voldaan aan zijn hooggespannen verwachtingen. Want ondanks die Pemba-prikkel zitten we tegen het record van 1 miljoen WAO-ers aan.

Vandaar dat staatssecretaris Hoogervorst (ook VVD) zich gedwongen zag maatregelen te nemen. Hij zag in dat het WAO-stelsel opnieuw een revisie nodig heeft. Hoogervorst verzocht een commissie onder leiding van CDA-coryfee Donner een nieuw stelsel te ontwerpen. Een half jaar geleden stuurde Hoogervorst het - geslaagde - advies van Donner (werkgever en werknemer zijn verplicht alles te doen om de zieke werknemer weer aan de slag te krijgen; alleen WAO voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten) naar de SER. Dit adviesorgaan van werkgevers, werknemers en onafhankelijke kroonleden onderhandelde maandenlang onder leiding van Herman Wijffels, ook een CDA-topper.

Het SER-akkoord van vorige week is onvoltooid, onvolledig en onvolmaakt, maar het is een enorme stap vooruit - en volgt de lijn van Donner tot op grote hoogte. Werkgevers en werknemers steken hun nek ver uit. Politiek gesproken is het SER-advies een aanbod dat je niet kan weigeren. Als je tenminste het oplossen van het WAO-probleem belangrijker vindt dan partijpolitieke polarisatie.

Maar Robin Linschoten schoot eerst het rapport-Donner af ('dom en naïef', vond hij) en verloor zich vervolgens in een guerilla tegen zijn SER-collega's. Hij weigerde zijn handtekening onder het akkoord te zetten, vooral omdat zijn geliefde Pemba eruit was gevallen. Die is namelijk in het Donner-plan (en het SER-advies) volstrekt overbodig geworden, omdat Donner nalatige werkgevers veel zwaarder en doelgerichter straft. Zij zullen namelijk tot sint-juttemis het salaris van de zieke werknemer moeten doorbetalen.

Maar Linschoten heeft Hoogervorst en de VVD op sleeptouw weten te nemen. De VVD wil namelijk, ondanks drie VVD-staatssecretarissen die acht jaar voor de WAO verantwoordelijk waren, de arbeidsongeschiktheid als politiek profileringsnummer bij de verkiezingen inzetten: weg met de SER! Afwijzen van het SER-akkoord plaatst de VVD tegenover de werkgevers. Onderhandelaar Van Kesteren van VNO-NCW had gelijk, toen hij de actie 'kroonlid begint eigen wedstrijd' van Linschoten veroordeelde als 'erg onverstandig'. Ook het CDA ziet niks in de Alleingang van de VVD.

De onderhandelaars van de vakcentrales verwijten Linschoten en Hoogervorst terecht 'zand in de machine te gooien'. Dat komt hen zeer slecht uit. Want hoe meer de VVD afdingt op het SER-advies, des te groter is de kans dat de achterban van de bonden zijn handen van de onderhandelaars aftrekt.

De SP stookt leden van FNV-Bondgenoten op om het SER-akkoord af te wijzen. Met succes, want voorzitter Hans de Vries van deze grootste FNV-bond heeft het SER-advies alvast in de prullenbak gegooid. Hij stuurt de onderhandelaars met onmogelijke eisen terug naar de onderhandelingstafel.

En zo vinden Robin Linschoten, FNV Bondgenoten en Jan Marijnissen elkaar in een fatale omhelzing, die het werk van verantwoordelijke onderhandelaars en politici teniet doet. Wim Kok, die al eerder in de geschiedenis van de WAO doorbraken forceerde, zou nog één keer zijn gewicht in de schaal moeten werpen. Want als dit kabinet het SER-advies niet vóór de verkiezingen aangrijpt om de WAO te hervormen, verdwijnt - na acht verloren jaren - de oplossing van het probleem voor onbepaalde tijd achter de horizon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.