InterviewsFusies linkse partijen

Linkse samenwerking, hoe gaat dat nou echt?

GroenLinks en de PvdA overwegen een vergaande samenwerking in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Zo’n samenwerking is in de landelijke politiek opmerkelijk, maar komt op lokaal niveau regelmatig voor. In veel Nederlandse gemeenteraden zitten progressieve fusiepartijen. Hoe functioneren die?

Medewerkers van SP, PvdA en GroenLinks dinsdagavond bij de gezamenlijke bijeenkomst van deze partijen in de Amsterdamse Tolhuistuin.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hylke Hekkenberg (35) is fractievoorzitter van GroenLinks en voormalig lid van fusiepartij PvdA/GroenLinks

Gemeente Noordoostpolder in Flevoland

Fusie van lokale afdelingen van GroenLinks en de PvdA

Gefuseerd van 2006 tot 2010 en 2014 tot 2018

‘Toen ik in 2010 bij GroenLinks kwam, was er nog een samenwerking met de PvdA. Die was nodig omdat de Noordoostpolder een rechts-christelijke gemeente is. Het CDA is hier steevast de grootste partij. Als gezamenlijke fractie konden we met de linkse partijen toch een paar zetels in de raad krijgen. Bij de verkiezingen kregen we er 6 van de 29. 

‘Dat we weer uit elkaar zijn gegaan, kwam een beetje door mij. In de tijd dat Wouter Bos miljarden uitgaf om de banken te redden, stelde ik me verkiesbaar als raadslid van PvdA/GroenLinks. Maar op voorwaarde dat we zelfstandig werden. GroenLinks was te onzichtbaar. De fusiepartij was PvdA met maar een randje GroenLinks. Bij de laatste verkiezingen kregen we twee zetels. Meer dan in de afgelopen twintig jaar en dat komt door de zichtbaarheid van GroenLinks zelf.

‘Ik hoop dat er geen landelijke fusie komt. Je moet het niet hebben van de macht van zetels, maar van de zichtbaarheid van je gedachtengoed. Inhoudelijk zijn er veel overeenkomsten tussen de partijen, maar PvdA en GroenLinks vertegenwoordigen toch andere groepen mensen. Als de twee fuseren, zullen mensen zich minder herkennen in wat er overblijft.’

Jan-Willem Maas (51) is raadslid van fusiepartij Progressief Pijnacker-Nootdorp

Gemeente Pijnacker-Nootdorp in Zuid-Holland

Fusie van lokale afdelingen van GroenLinks en de PvdA

Gefuseerd in 2018

‘In 2018 deden we voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen als fusiepartij, als Progressief Pijnacker-Nootdorp. Linkse partijen hadden het overal in het land moeilijk, ook in Pijnacker-Nootdorp. We hebben elkaar opgezocht omdat we samen sterker konden zijn.  Nu zijn we de vierde partij van de raad. Zonder fusie kon dat niet, we waren twee kleine partijtjes.

‘Ik kwam uit de fractie van de PvdA. We voelden altijd al dat we politiek op één lijn zaten met GroenLinks, maar we namen vooraf de tijd om uit te zoeken of een fusie tussen onze partijen slim was. In de gemeente Westland zagen we een paar jaar geleden een GroenLinks/PvdA fusie uit elkaar vallen door interne conflicten.

‘Vanuit de PvdA ligt de prioriteit bij sociaal-democratische onderwerpen, vanuit GroenLinks meer bij duurzaamheid. We hebben ze allebei tot speerpunt gemaakt. Natuurlijk kan er onenigheid ontstaan over prioriteiten, maar dat heb je binnen iedere fractie. Ook zonder fusies. We hebben nog geen problemen gehad.

‘Als een landelijke fusie tussen progressieve partijen op dezelfde manier gaat als bij ons, is het alleen maar een goede ontwikkeling. Maar dat iets lokaal succesvol is, wil natuurlijk niet zeggen dat het ook werkt op landelijk niveau. Misschien moeten de partijen eerst proberen beter samen te werken, ze hoeven niet meteen te fuseren.’

Jacques van Geest (71) is fractievoorzitter van fusiepartij Verenigd Progressief Grave

Gemeente Grave in Noord-Brabant

Fusie van lokale afdelingen van GroenLinks en de PvdA

Gefuseerd in 2010

‘De fusie was uit noodzaak. Linkse partijen in de raad hadden niet genoeg actieve leden om hun kandidatenlijsten te vullen. Samen hadden we dat wel. In de verkiezingen van 2010 werden we de grootste partij in de raad. Vier zetels, net veertien stemmen te weinig voor een vijfde.

‘De bloedgroepen – de partijachtergronden van de raadsleden – spelen geen rol meer. Dat was wel zo bij D66. Die zaten er eerst ook bij, maar zijn opgestapt. Ze hadden het idee dat ze op eigen kracht meer zetels konden halen. Licht opportunistisch, vind ik. Ik wilde dat ze bij ons waren gebleven.

‘In de vorige raadsperiode hadden we een uitgesproken milieuactivist in de fractie. Ze was van GroenLinks, onwrikbaar als het ging over duurzaamheid en circulaire economie. Een paar keer stemde ze anders dan de rest van de fractie. Prima, wij kennen geen fractiediscipline. We hebben geen prioriteiten vanuit de bloedgroepen, alleen Verenigd Progressief Grave-prioriteiten.

‘Landelijk moeten de linkse partijen samengaan. Wij hebben gezien dat het werkt. Toch zie ik het niet snel gebeuren. Ze hebben elkaar nu gevonden op de vennootschapsbelasting, maar als de verkiezingen naderen, is het weer ieder voor zich. Hun ego’s zijn te groot. Klaver wil in het Torentje, Asscher ook.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden