GASTCOLUMN

Linkse politici willen kool en geit sparen

Migranten steken de grens van Hongarije over, terwijl de zon opkomt. Beeld getty

Eigenlijk begrijpt Joschka Fischer niet zo goed waarom de huidige vluchtelingstromingen zoveel stof doen opwaaien. Zorgen over de Russische dreiging aan onze oostgrens zijn nog enigszins voorstelbaar, liet de Duits oud-politicus (die Grünen) in zijn meest recente Volkskrant-column (27 augustus 2015) weten. Maar over migranten die massaal de Middellandse Zee oversteken? Nee. Het betreft hier immers de 'armsten van de armsten'.

Er valt veel te zeggen over deze analyse. Bijvoorbeeld dat de typering 'armsten van de armsten' het vooral van de macht der suggestie moet hebben. In werkelijkheid blijven de meest behoeftigen juist achter. Er is zo'n 5000 dollar, vaak meer, nodig om de overtocht te bekostigen.

Column

De bewuste column van Joschka Fischer teruglezen? Dat kan hier. (+)

Maar meest in het oog springend is Fischers redenering dat Europa zich laat verlammen door het vluchtelingendossier, terwijl ze één van 's werelds rijkste regio's is. Bovendien liggen hier de 'grootste en best uitgeruste verzorgingsstaten'.

Als ik het goed begrijp maken de rijkdom alhier en de aanwezigheid van verzorgingsstaten het voor Fischer zo lastig om het chagrijn te plaatsen. Vooral de laatste verwijzing is onthullend. Je komt die vaker tegen in het vluchtelingendebat, soms in licht gewijzigde vorm. Het komt erop neer dat verzorgingsstaten gebaseerd zijn op solidariteit. Diezelfde solidariteit zou ons nu ook verplichten tot een ruimhartig toelatingsbeleid.

De aannemelijkheid van deze argumentatie is misleidend. Het is namelijk precies omgekeerd. Een grote en goed uitgeruste verzorgingsstaat, zoals Fischer die lauwert, impliceert een strenge immigratiepolitiek. Abstracter gesteld: grenzeloze solidariteit bestaat niet.

Een kinderwagen op het spoor op de grens tussen Servië en Hongarije. Beeld getty

Veel burgers beseffen wat beleidsmakers niet willen horen. Er bestaat een spanningsveld tussen enerzijds een royaal systeem van uitkeringen en regelingen voor de allerkwetsbaarsten en anderzijds een ruimhartig toelatingsbeleid. De eerste vorm van solidariteit verdraagt de tweede vorm van solidariteit slecht.

Dat het zo werkt, bleek de afgelopen maanden maar weer. Vorige maand maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat zeven van de tien Somaliërs in de bijstand zit. Ander voorbeeld: ongeveer één op de tien vrijkomende sociale woningen zal dit jaar worden toegewezen aan vluchtelingen met een verblijfsstatus. Dat zorgt voor langere wachtlijsten. Of beter: nóg langere wachtlijsten, want voor een grondgebonden woning met tuin is de wachtlijst al zo'n tien jaar.

Wie voor de verzorgingsstaat is, staat kritisch tegenover massa-immigratie en vice versa. De twee posities zijn niet te verzoenen. In dit spanningsveld zou links, vanuit haar beginselen, de eerste positie moeten innemen. Een tijd lang deed ze dat ook.

'Voor de nieuwkomers is er eenvoudig niet genoeg huisvesting, maar ze maken de moeilijkheden voor wie hier reeds woonden groter.' Nee, deze woorden komen niet van the man you love to hate, Geert Wilders. Ze zijn afkomstig van Willem Drees (PvdA), volgens velen de beste premier die Nederland ooit heeft gehad én de belichaming van de verzorgingsstaat. Hij schreef ze ruimt veertig jaar geleden, in 1974.

Het wekt geen verbazing dat de SP een paar jaar later met een vergelijkbare argumentatie kwam. In 1983 verscheen het rapport Gastarbeid en kapitaal. Het taalgebruik verraadt de tijd waarin het geschreven is - 'konklusie' in plaats van 'conclusie' -, maar verder is de analyse onverminderd actueel. Die is Pim Fortuyn avant la lettre.

'Migratie verlamt Europa', staat er boven de column van Fischer. Vanuit zijn linkse achtergrond zou hij als geen ander moeten begrijpen waar de verlamming vandaan komt. Maar in de praktijk laakt hij die juist en hij is de enige niet.

Verzorgingsstaat óf immigratie. Hier ligt wat je noemt een dilemma. De keuze kan verschillend uitvallen en hangt af van iemands politieke kleur. Maar Fischer doet of het dilemma niet bestaat. Sommigen zouden zeggen dat hij zich schuldig maakt aan populisme. Laat ik het samenvatten met een uitdrukking die hem vanwege zijn groene gezindte meer aanspreekt. Hij wil kool en geit sparen.

Een migrant in een opvangkamp in Budapest. Beeld reuters
Een anti-racisme betoging in Dresden. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden