NIEUWSKERNWAPENS

Linkse oppositie wil kernwapens uit Nederland in ruil voor minder Russische nucleaire wapens

De linkse oppositie in de Tweede Kamer wil dat de regering zich gaat inspannen om de Amerikaanse kernwapens uit Nederland weg te krijgen in ruil voor Russische stappen richting ontwapening. Het kan niet gaan om eenzijdige stappen, beklemtonen de partijen.

Een vredesactiviste betoogt tegen kernwapens nabij vliegbasis Volkel in 1999. Beeld Cor de Kock

Sadet Karabulut (SP), dient hiertoe donderdag een motie in, samen met GroenLinks en PvdA. ‘Wij vragen de minister met andere Europese landen met Amerikaanse kernwapens het gesprek aan te gaan om deze wapens terug te sturen naar de VS. Dan kan aan Rusland gevraagd worden wat het daarvoor terug kan geven, het gaat om tweezijdige ontwapening.’

Het is een oude wens in een nieuw jasje. Het feit dat de circa twintig Amerikaanse kernbommen op vliegbasis Volkel de komende jaren gemoderniseerd moeten worden (en dus getransporteerd worden uit Nederland) is voor de drie partijen aanleiding de permanente aanwezigheid van de wapens ter discussie te stellen. Een debat hierover blijft moeilijk: Nederland erkent, conform Navo-afspraken, dat er Amerikaanse kernwapens zijn op Europees Navo-grondgebied, maar niet hoeveel het er zijn en waar ze liggen. De oppositie wil hierover meer transparantie, zeker nu de kernwapens gemoderniseerd worden.  

GroenLinks-Kamerlid Van Ojik: ‘De motie is een algemene oproep. Ik hoop dat de coalitie ook ziet dat wij een stap zetten naar tweezijdigheid, en dat is niet altijd zo geweest.’ Ook Lilianne Ploumen (PvdA) gaat uit van brede steun. ‘De ministers Blok en Bijleveld hebben gezegd: het kan niet zo zijn dat alleen wij een eerste stap zetten. Daar komen wij aan tegemoet.’

‘Onrealistisch en naïef’

CDA en VVD reageren negatief. Sven Koopmans (VVD) noemt het ‘onrealistisch en naïef’. Coalitiegenoten ChristenUnie en D66 reageren nog niet, bij hen ligt het ingewikkelder. D66-fractieleider Rob Jetten pleitte er dit jaar aanvankelijk voor de opvolger van de JSF (de F35) géén kernwapentaak te geven. En in 2016 deed zijn partijgenoot Sjoerdsma (D66) vanuit de oppositie een soortgelijk voorstel als de linkse partijen nu. Hij hoopte zo Rusland ertoe te bewegen twintig kernbommen op te geven en de ‘wereldwijde impasse in de ontwapening te doorbreken’.

In het nationale debat over de uitbanning van kernwapens laat ook het kabinet zich niet onbetuigd. Het claimt een ‘voortrekkersrol’ te spelen en beloofde, mede om Jetten aan boord te houden voor de kernwapentaak binnen de Navo, zich te zullen inspannen voor een kernwapenvrije wereld. Daarbij moeten alle Amerikaanse en Russische niet-strategische kernwapens verdwijnen van ‘de Atlantische Oceaan tot aan het Oeralgebergte’. Niet makkelijk, aldus het kabinet, omdat Rusland ‘nu juist fors investeert’ in nieuwe middelen.

In augustus kwam een einde aan het INF-Verdrag uit 1987 tussen Washington en Moskou, dat alle grond-gebonden middellange afstandssystemen (500-5500 kilometer) in Europa in de ban deed. De VS zeggen uit het akkoord te zijn gestapt wegens jarenlange Russische schending ervan – iets wat Rusland ontkent. In Europa gaan nu stemmen op voor een Europese rol in nieuwe gesprekken over wapenbeheersing.

Rusland leek daar vorige week op in te spelen met een voorstel tot een moratorium op plaatsing van korte- en middellange-afstandsraketten in Europa. De Franse president Macron ontkende later dat hij het voorstel geaccepteerd zou hebben. ‘Allerminst. Maar we vonden dat we het voorstel, als basis voor discussie, niet zomaar van tafel konden vegen.’

Volgens Dick Zandee van Instituut Clingendael zou zo’n moratorium ‘enorm in Russisch voordeel zijn’ omdat Rusland dus als enige middellange systemen zou hebben ontwikkeld, en omdat het land een groot overwicht heeft op het gebied van grond-gebonden korte-afstandssystemen (die Europa niet heeft).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden