Linkse intellectueel verlaat slangenkuil

De hoogste geestelijke van Groot-Brittannië vertrekt eind dit jaar. Zijn linkse avonturen bevielen de conservatieve kerkgangers steeds minder.

Hij sprak op de radio over de muziek van Bach, schreef een boek over Dostojevski en ging het debat aan met de atheïst Richard Dawkins. Zijn verzamelde gedichten werden genomineerd voor een literaire prijs.


Aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams heeft zich in de afgelopen tien jaar ontpopt tot de invloedrijkste intellectueel van het land. Aan intellectuele verstrooiing moet hij meer plezier hebben beleefd dan aan de 'burgeroorlog' in de Anglicaanse kerk.


Eind dit jaar vertrekt de hoogste geestelijke van Groot-Brittannië gedesillusioneerd naar zijn natuurlijke habitat: de universiteit.


Net als het CDA is de Engelse staatkerk een verstandshuwelijk tussen een katholieke en een protestantse vleugel. In Engelse klassentermen: de High Church en de Low Church. Mede door het vermijden van bijbelse doctrines en politieke discussies wisten beide kampen eeuwenlang vreedzaam samen te leven. Maar omstreden onderwerpen als homoseksuele priesters en vrouwelijke bisschoppen hebben de laatste jaren gezorgd voor een twee- of zelfs een driedeling. Deze vernieuwingen, waarmee de vrijzinnige anglicanen weinig moeite hebben, riepen felle weerstand op bij zowel conservatieve katholieken als bij het groeiende leger conservatieve evangelisten. Williams, concludeerde The Times, is een verlaat slachtoffer van de seksuele revolutie.


De 61-jarige Welshman is altijd het toonbeeld van een vrijzinnige anglicaan geweest. Hij werd in 2002 op voorspraak van Tony Blair benoemd als opvolger van de conservatief George Carey, de uitverkoren kerkvader van Margaret Thatcher. Williams maakte nooit een geheim van zijn linkse sympathieën. Zo bekritiseerde hij de inval in Irak, opperde hij het civiel recht te verrijken met elementen uit de sharia en steunde hij de Robin Hood Tax, de speculatiebelasting. Zijn gasthoofdredacteurschap bij het progressieve weekblad The New Statesman gebruikte de bebaarde kerkleider om oppositie te voeren tegen de door de conservatief-liberale coalitie voorgestelde hervormingen van de zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid. Kortom, hij belichaamt wat rechts Nederland de 'linkse kerk' zou noemen.


Zulke uitgesproken politieke opvattingen hebben zijn werk als vredesapostel in de gespleten kerk er niet makkelijker op gemaakt. Het merendeel van de kerkgangers is conservatief, soms met een grote, maar meestal met een kleine 'c'. Zij volgden Williams' politiek-intellectuele avonturen met toenemende scepsis.


Zijn moment van wereldfaam beleefde Williams bij de huwelijksvoltrekking van Kate en William, maar alom bewondering riep de 104de aartsbisschop van Canterbury op met zijn bezoek aan Zimbabwe, waar hij het opnam voor anglicanen die worden vervolgd door dictator Robert Mugabe.


Moed, charme en intellect bleken niet genoeg te zijn om te overleven in de slangenkuil waarin de Church of England is veranderd. Hij gaat nu van zijn rust genieten op het Magdalene College in Cambridge, in 1428 opgericht door benedictijnse monniken die op gepaste afstand van de stedelijke heibel wilden studeren.


'HUID VAN NIJLPAARD NODIG'


'Mijn opvolger', zegt aartsbisschop Williams, 'moet het gestel van een os hebben en de huid van een nijlpaard.' De favoriet bij de gokkantoren is de nummer twee van de Anglicaanse hiërarchie, John Sentamu. Deze in Oeganda geboren aartsbisschop van York, die zich onlangs uitsprak tegen het homohuwelijk, spreekt de taal van het volk. Dat bewijst de 62-jarige wekelijks met zijn columns in The Sun on Sunday. Door deze journalistieke bijbaan staat hij sinds kort ook wel bekend als 'The Sun of God'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden