Linksaf is in Moskou drie keer naar rechts

Wie te voet een Moskouse boulevard of prospekt probeert over te steken, voelt zich als Moses aan de oever van de Rode Zee....

BART RIJS

Ooit zoefden alleen de Zil-limousines van de nomenklatoera door de stad. Nu is ook het verkeer gedemocratiseerd. Elke Moskoviet lijkt de laatste jaren een autootje te hebben aangeschaft, en 's ochtends en 's avonds verandert Moskou in één grote file. Duizend kilometer (vooruit, met langzaam rijdend en stilstaand verkeer) halen we elke werkdag.

Voetgangers mogen het verkeer vervloeken als ze weer eens een klets moddersneeuw van een voorbijrazende auto tegen hun benen krijgen, voor hen ligt er tientallen meters onder de grond een prachtige metro die je droog en tamelijk warm op je bestemming brengt. De echte moeilijkheden beginnen als je je met de auto de stad in waagt.

Het is niet eens zozeer het rijgedrag van de Russen. In principe geldt de regel: wie de grootste auto heeft, zich het brutaalst gedraagt en het hardst rijdt, die gaat voor. Ik ken buitenlanders die daar naar verloop van tijd plezier in krijgen en betere duwers worden dan de Russen zelf.

De moeilijkheid is dat iemand op een dag heeft besloten dat het in Moskou verboden moet zijn linksaf te slaan. Het kan gebeuren dat je wanhopig zoekend naar een afslag naar links, kilometers lang over een boulevard door het verkeer wordt meegesleurd. De kruispunten waar je wel linksaf mag slaan, zijn een labyrint van tunneltjes, fly-overs en onduidelijke weggetjes, speciaal geconstrueerd om de automobilist in de war te brengen. Wie linksaf wil, moet eerst naar rechts, wie rechtsaf wil rechtdoor een tunnel in, enzovoort. Sommige straten zijn alleen te bereiken met een listige omtrekkende manoeuvre: drie keer rechtsaf slaan.

Zelf rijd ik niet, maar soms mag ik als navigator dienen. In Moskou is een navigator in de auto noodzaak. Elke rit dient met militaire precisie te worden voorbereid. Eerst moet de route op de stadskaart worden uitgestippeld, en dan het verkeersplan van elk kruispunt met zorg worden bestudeerd.

Natuurlijk zijn er sluiproutes. Ik zit vaak in de auto bij doorgewinterde chauffeurs. Elke Moskoviet met een auto is namelijk ook een taxi. Je steekt je hand op, de eerste de beste auto stopt, je onderhandelt over de prijs, en weg ben je. Een echte Moskoviet weet altijd een kortere weg dwars door een plantsoen of slalommend over een opgebroken weg.

Maar o wee als een buitenlander dat probeert na te doen. Overal loert de GAI (spreek uit als ga-ie), de gevreesde verkeerspolitie. Onder buitenlanders gaat het verhaal dat de GAI ooit iemand die hun stopteken niet had gezien, pardoes heeft doodgeschoten. Of het waar is weet ik niet, maar het is tekenend voor het imago van de GAI. Buitenlanders, herkenbaar aan hun speciale nummerplaten, zijn een geliefde prooi van de GAI. Wij zijn immers rijk en makkelijk bang te maken, zodat je ons altijd wel smeergeld kunt aftroggelen. De GAI wordt daarbij geholpen door de gulden regel: alles is verboden, tenzij het uitdrukkelijk is toegestaan.

Het is verleidelijk het verkeer als een metafoor te zien voor het Russische leven: een systeem van volslagen irrationele regels, die iedereen probeert te ontduiken wanneer dat maar kan, en die niet door de autoriteiten worden veranderd omdat ze kunnen worden gebruikt om hun eigen zakken te vullen.

Wie zich niet aanpast aan het systeem en zich niet wapent met listen, die komt nooit nergens.

Bart Rijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden