Links krijgt geen voet aan de grond in crisis

Alle ellende lijkt een ideale voedingsbodem voor het rode ideaal. Niets is minder waar.

Dag van de arbeid, 1 mei. Een dag die anno 2013 voor velen wordt gevolgd door 364 dagen zonder arbeid. De wrange realiteit voor het recordaantal werklozen (26,5 miljoen) in de Europese Unie. Zij betalen de tol van de rigoureuze sanering van de overheidsuitgaven.


Er wordt op veel plaatsen in Europa vandaag met vaandels gezwaaid. Er zijn parades, demonstraties en onvermijdelijke relletjes. Maar het verbazingwekkendst van deze 1 mei is de overwegende rust. De combinatie van de krediet- en de eurocrisis, een uppercut van jewelste voor het kapitalisme, heeft nergens tot een revolutionaire sfeer geleid. De Occupybeweging was een jamboree, een kampeerweekend voor idealistische scouts.


Niettemin zal her en der De Internationale worden aangeheven. Welke hoop kan het leger werklozen putten uit de wereldberoemde woorden die de Fransman Eugène Poittier eind 19de eeuw op papier zette, en die Henriëtte Roland Holst in het Nederlands collectief bewustzijn beitelde met haar vertaling uit 1900?


Ontwaakt! verworpenen der aarde

Daar schort het nu precies aan. Ja, er wordt gestaakt en gereld. In Griekenland bijvoorbeeld, het land met de hoogste werkloosheid (27,2 procent) in de EU. Maar : de onlusten in Griekenland begonnen in 2008 na de dood van een 15-jarige demonstrant door een politiekogel. Vóór de crisis dus. Sindsdien staken de Grieken vrijwel dagelijks, mede door de crisis, maar het 'ontwaken' heeft niet de door Poittier en Roland Holst verhoopte omwenteling teweeggebracht. Integendeel: in 2012 heroverden de conservatieven de macht op de socialisten.


Dan Spanje, het land dat Griekenland op de hielen zit qua werkloosheidscijfers. Ook daar wordt sporadisch gestaakt en is de onvrede groot. Dat neemt niet weg dat de 'verworpenen' op het hoogtepunt van de crisis (2011) de conservatief Rajoy een klinkende verkiezingszege bezorgden en de zittende socialistische premier Zapatero met de staart tussen de benen afdroop. De zwarte economie in Spanje is kennelijk dieper geworteld dan het rode ideaal.


In Frankrijk leek in mei 2012 de ommekeer gekomen in de persoon van president Hollande. De populariteit van de socialistische president daalt sindsdien echter sneller dan de Franse werkloosheid stijgt.


Sterft, gij oude vormen en gedachten

Het kapitalisme is dood, leve het kapitalisme. Alle inspanningen in de EU de afgelopen vier jaar waren gericht op de redding van het economisch systeem. Het 'nooit meer oorlog' bij de oprichting van de EU heeft plaatsgemaakt voor 'nooit meer crisis'. En dus komt er Europees toezicht op de banken, krijgen ze meer kapitaal en verstevigt Brussel zijn greep op de nationale begrotingen. Niet als opmaat naar een socialistische heilstaat maar om de economie sterker en concurrerend te maken.


Liever Brussel dan de rooien.


De rijkaard leeft zelfzuchtig voort, tot 't merg wordt de arme uitgezogen

Er zijn zeker investeerders, bankiers en ondernemers die verlies hebben geleden door de crisis. De bijdrage van de 'arme' burger om de bestaande systemen te schragen, spreekt echter tot de verbeelding. De banken zijn gered met 4.500 miljard euro aan kapitaalinjecties en garanties via de schatkist. Daaruit worden eveneens twee Europese noodfondsen van ruim 1.250 miljard gefinancierd. Niet het merg maar wel de bodem van schatkist is bereikt.


Geen recht waar plicht is opgeheven, geen plicht leert zij waar recht ontbreekt

Het verhaal van de rechten en de plichten valt voor de 26,5 miljoen werklozen wat eenzijdig uit. De plicht om een baan te zoeken bestaat, het recht op werk niet. In Griekenland is bijna 60 procent van de jongeren werkloos. Voor hen wacht op de Brusselse tafels een indrukwekkende stapel banenplannen op uitvoering.


En de Internationale, zal morgen heersen op aard'

Morgen is het 2 mei, weer een dag voor de baanlozen. De tweede werkdag ook van koning Willem-Alexander. Hij is vanaf nu een van de weinigen met bijna absolute baanzekerheid in Europa. Al was de monarchie niet de heersende klasse die Poittier en Roland Holst voor ogen stond.


procent bedroeg in maart de werkloosheid in Nederland.


miljoen Europese jongeren zijn op zoek naar een baan.


miljoen mensen in Europa waren in maart werkloos.


procent van de Spaanse beroepsbevolking heeft geen werk.


1-meiviering in Europa

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden