Links is met Klaver toe aan een nieuw verhaal

In de strijd tegen marktwerking als dominante ideologie krijgt hij veel bijval. Jesse Klaver (29) glorieert, maar wat schiet zijn partij GroenLinks daarmee op nu er geen verkiezingen zijn?

Jesse Klaver en zijn idolen Beeld De Volkskrant

Prinsjesdag valt dit jaar in de Klavermaand. Rond het boek van GroenLinks-voorman Jesse Klaver De mythe van het economisme groeit een mediahype die in geen verhouding staat tot de omvang van de partij. Hoe ver kan GroenLinks onder zijn leiding de netten uitwerpen? Piekt Klaver niet te vroeg?

Het circus begint vanmiddag met de lancering bij boekhandel Paagman in Den Haag. Dan aanschuiven bij DWDD, waar hij een graag geziene gast is; zaterdag in de Amsterdamse Stadsschouwburg bij het jubileum van Vrij Nederland in gesprek met Rick van der Ploeg; interviews in Volkskrant Magazine en AD; zondag naar de al uitverkochte Rode Hoed en waarschijnlijk Buitenhof; een week later centrale gast in Paradiso. Ook België wil alles weten van Klaver en het economisme. Weekblad Knack en dagblad De Morgen brengen interviews, net als tv-programma De Afspraak.

Tussendoor, en zeker zo belangrijk: de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag. Tijdens dit grootste politieke debat van het jaar moet Klaver het waarmaken: in dezelfde divisie spelen als Samsom, Pechtold en Roemer, de andere tenoren in progressieve hoek. De stem van GroenLinks moet luid en duidelijk klinken. De voortekenen daarvan waren twee weken geleden te zien. In het Griekenlanddebat onderscheidde Klaver zich door felle aanvallen op premier Rutte.

Modern links

Invechten wil Klaver het niet noemen. 'Ik wil er tussen staan', zegt hij tijdens een van de zeldzame rustige momenten deze week. 'Links is toe aan een nieuw verhaal. Een wisseling van gezicht alleen is niet genoeg. Op een heel mooie dag denk ik: politiek moet weer een ideeënstrijd zijn.'

De teksten komen er soepel uit. Jesse Klaver is jong, maar ook vroeg begonnen: 29 jaar pas, maar al vijf jaar Kamerlid. Hij heeft veel mee: uitstraling, opgewektheid, durf en de drang een eigen discours te formuleren, los van de Haagse taal. Het begrip economisme is daarin cruciaal. Politiek is verworden tot cijferwerk, wil hij daarmee zeggen. Marktwerking is de dominante ideologie, terwijl deelnemen aan de markt geen doel op zich moet zijn. Op sociaal-economisch gebied liggen de opvattingen van VVD en PvdA dicht tegen elkaar, vindt Klaver.

Daar wil hij andere waarden tegenover zetten. Denk eens aan een avond met je vrienden rond een kampvuur, houdt hij zijn publiek dan voor; het belangrijkste in het leven is vaak niet in geld uit te drukken. Zeker sinds de felle woordenwisseling met ABN-Amro-commissaris Van Slingelandt ('Uw antwoorden zijn stuitend') wordt Klaver door modern links omarmd. Hij trad op bij avonden van digitaal tijdschrift De Correspondent, waar journalisten en generatiegenoten als Rob Wijnberg en Rutger Bregman vergelijkbare maatschappijkritiek uitten.

Jesse Klaver Beeld anp

'Jong, fris en verstandig'

Als bron van inspiratie noemt hij de Franse econoom Thomas Piketty, maar ook Joris Luyendijk. Beiden stellen met veel weerklank het neo-liberalisme aan de kaak. Klaver lijkt een zelfde achterban aan te spreken. Zijn ideeën toetst hij bij wetenschappers, ondernemers, De Correspondent, maar ook tijdens huiskamerbijeenkomsten met partijleden in den lande.

Een belangrijk element in de presentatie is zijn afkomst: een Marokkaanse vader die achter de horizon verdween, een moeder die de kost moet verdienen, een oma uit Indonesië, een opa die opbouwwerker wordt. En dan de jonge Jesse die zich via het vmbo omhoog knokt naar de Avans Hogeschool en de Kamer. Een verhaal dat van Klaver een selfmade man maakt, en hem op afstand zet van de grachtengordel, grote valkuil voor GroenLinks. 'Ik deed geen prestigieuze Angelsaksische universiteit', mag hij zelf graag benadrukken. Eerder Paul Rosenmöller die zich op de Rotterdamse havens kon beroepen, dan Femke Halsema die met weldenkend Amsterdam en oude Volvo's werd geïdentificeerd.

Peilingen wijzen uit dat progressieve kiezers zich aangesproken voelen door dat verhaal. Volgens I&O Research, dat voor de Volkskrant peilde hoe de kiezer over Klaver denkt, zou GroenLinks nu 7,7 procent halen - elf zetels in plaats van de vier nu in de Kamer. Er is potentie: door 14 procent wordt de partij als tweede voorkeur genoemd. Klaver is volgens dat onderzoek een belangrijke reden om een stem op GL te overwegen. 'Hij wordt gezien als jong, fris en verstandig', vertelt politiek onderzoeker Peter Kanne. Met name D66 en de PvdA kunnen kiezers aan GroenLinks verliezen. Met Slob (CU) en Pechtold (D66) behoort hij tot de meest gewaardeerde fractievoorzitters.

'Geen dog fight'

GroenLinks piekt vroeg met dit media-offensief. Het kan de Algemene Beschouwingen bijkleuren, maar tegen de tijd dat er verkiezingen zijn, is deze Klavermaand al lang en breed weer vergeten. Klaver zelf zegt graag dat hij de onderstroom wil aanboren 'van mensen die durven te twijfelen aan de mythes van de afgelopen jaren'. Van een cruciale periode wil hij niet spreken. 'Dit is gewoon een stap. Het duurt nog wel even voordat iedereen mijn boodschap gehoord heeft.'

Bij de PvdA groeit het besef dat het electoraat ontvankelijk kan zijn voor een fris en dwars geluid. Bij een debat over de toekomst van links, onlangs in De Balie, spreidde Lodewijk Asscher zijn armen wijd: 'Geen dog fight op links', zei hij: laten alle progressieve krachten de handen ineen slaan. PvdA-prominent Felix Rottenberg roept deze week in VN om een gezamenlijke linkse visie. 'We moeten met SP en GroenLinks om de tafel.'

Het zal Klaver als muziek in de oren klinken. Samenwerking op links, geen dogma's; dat kan de ontvankelijkheid voor zijn verhaal alleen maar groter maken. Als het aan hem ligt is het geen uitgemaakte zaak dat de PvdA daarbij leidend is.

Volkskrant Magazine
Lees zaterdag een uitgebreid interview met Jesse Klaver. 'Er broeit iets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden