Limburgse koepel verkoopt na dreigend bankroet met succes verliesgevend bezit; Woningcorporatie herrijst als feniks uit zijn as

Van een bijna-bankroet naar een voorbeeld voor de Nederlandse volkshuisvesting. Dat is het verhaal over de opmerkelijke herrijzenis van woningcorporatie WBL in Geleen....

Van onze correspondent

André Lammerse

GELEEN

Precies twee jaar geleden leverde crisismanager B. Kempen zijn saneringsplan voor WBL af aan staatssecretaris Tommel van Volkshuisvesting. Troubleshooter Kempen was naar Limburg gestuurd nadat er in politiek Den Haag grote paniek was uitgebroken over het tekort van 123 miljoen gulden bij WBL. Een parlementair onderzoek was het gevolg.

Kempen verwachtte dat de corporatie met 7500 woningen in Limburg en Noord-Brabant nog vijf jaar in de rode cijfers zou zitten. Overname door een grote landelijke corporatie was volgens hem onafwendbaar.

Maar nu gaat het weer goed met WBL, dankzij de succesvolle verkoop van huurwoningen. 'Het is veel beter gegaan dan iedereen had voorzien', meldt een trotse directeur Van Veldhoven. 'De verkoop loopt als een trein. We ontvangen gemiddeld twintigduizend gulden meer voor een huis dan waarmee we in het saneringsplan rekening hadden gehouden.'

De afgelopen twee jaar heeft WBL twaalfhonderd verliesgevende huurwoningen afgestoten. Door die massale verkoop is er 160 miljoen gulden in de kas van WBL gevloeid, liquide middelen die hard nodig zijn om straks te kunnen voldoen aan de dure aflossingsverplichtingen aan de banken. Het verrassend hoge tempo van de verkoop en de hogere opbrengsten leidden vorig jaar al tot een positief exploitatieresultaat van elf miljoen gulden; voor dit jaar verwacht Van Velhoven nog eens twee miljoen gulden hoger uit te komen. Daarmee begint WBL voor het eerst in zijn bestaan financieel gezond te worden.

De corporatie was van meet af aan noodlijdend toen WBL in 1991 ontstond uit de samenvoeging van drie Limburgse woningbouwverenigingen. Hoofdrolspelers bij de fusie waren oud-wethouder Schepers van Geleen en burgemeester Van Goethem van Beek. De parlementaire commissie die de zogenoemde WBL-affaire onderzocht, legde in 1996 voor een belangrijk deel de schuld bij hen. Schepers en Van Goethem hadden weinig doortastend gehandeld en het probleem van de oplopende tekorten op de lange baan geschoven.

Terwijl de twee bestuurders in het WBL-bestuur vorstelijke honoraria opstreken, verslechterde de financiële positie van de corporatie in een rap tempo. Bestuursvoorzitter Schepers stak intussen veel energie in de bouw van het nieuwe WBL-kantoor van acht miljoen gulden. Hij gunde het werk aan een bevriende aannemer in ruil voor een tapijt, een tweepersoonsbed en fitnessapparatuur.

WBL houdt nog altijd kantoor in het te ruim bemeten 'Schepers-paleis'. Het personeel heeft sinds de sanering nog slechts een deel van de begane grond in gebruik; de rest van het gebouw is verhuurd. Van Veldhoven: 'Het te dure WBL-kantoor vormde natuurlijk niet de kern van onze problemen. We zaten met te dure huurwoningen die met grote leegstand kampten. Veel van die complexen hebben we de afgelopen jaren aan de zittende huurders verkocht. Dat heeft niet alleen óns voordelen opgeleverd: door te kopen was men vaak goedkoper uit dan te blijven huren.'

De WBL-woningen gaan niet voor een appel en een ei de deur uit. De corporatie hanteert dezelfde prijzen als de aanbieders op de onroerendgoedmarkt. WBL moet tenslotte zo snel mogelijk financieel draagkrachtig zijn om tussen 2001 en 2006 670 miljoen gulden aan de banken te kunnen aflossen. Het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting, de rampenpot voor noodlijdende corporaties, heeft in 1996 een bijdrage geleverd van 103 miljoen gulden. De rest zal WBL zelf moeten opbrengen.

Met de aflossingsverplichtingen van ruim een half miljard in het vooruitzicht liep WBL vorig jaar wat hard van stapel om appartementencomplex De Heugden in Heerlen te verkopen. De overwegend bejaarde bewoners van deze 63 woningen bewaren er slechte herinneringen aan. Wie niet kon of wilde kopen - en dat was bij de meeste huurders het geval - kreeg de toezegging dat WBL de maximale huurverhoging zou doorvoeren waardoor de huursubsidie zou komen te vervallen. De bewoners vertrokken onthutst naar het bejaardenhuis of een seniorenwoning.

Van Veldhoven erkent dat er fouten zijn gemaakt bij de verkoop van dit complex. 'We zijn te rigoureus van start gegaan, maar hebben ervan geleerd. Nu zetten we bij mensen die niet willen kopen, de huurverhoging stop als de huursusidiegrens van 1085 gulden dreigt te worden overschreden. Het is dus zeker niet zo dat iemand die niet kan kopen, het huis wordt uitgepest.'

De verschillende huurdersbelangenverenigingen in Limburg en Noord-Brabant bevestigen die lezing. Ze spreken zich lovend uit over de verkoop, omdat die voor de meeste mensen tot minder hoge woonlasten heeft geleid. Volgend jaar verkoopt WBL opnieuw negenhonderd woningen. Voor het jaar 2000 wil Van Veldhoven het huurbezit van de corporatie van 7500 naar 4500 woningen hebben teruggebracht.

De uitverkoop van WBL krijgt navolging in de rest van de Nederlandse volkshuisvesting. De komende vier jaar moeten de corporaties in Nederland tussen 60- en 85 duizend huurwoningen afstoten. WBL krijgt de laatste tijd geregeld andere corporaties over de vloer voor advies. Geen andere woningkoepel dan WBL heeft immers zoveel kennis en ervaring opgedaan over hoe verliesgevend bezit het best kan worden verkocht.

Van Veldhoven mag het 'genereren van verborgen boekwinst' nu geregeld komen uitleggen op symposia voor volkshuisvesting. Hij zegt: 'Verkoop is een ideaal middel om leegstand terug te dringen en de leefbaarheid in de wijk te bevorderen. Dat heeft de ogen geopend van de collega-corporaties. We zijn er als eerste in Nederland op grote schaal mee begonnen en worden nu beschouwd als trendsetter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden