NieuwsOnderzoek Limburg

Limburgs bestuur is niet typisch Limburgs, concludeert onderzoekscommissie

‘Engelen bestaan niet, ook niet in Limburg’, is de conclusie van een commissie die onderzoek deed naar integriteitsschendingen in de provincie in de afgelopen tien jaar. Wel heeft de provincie een ‘serieus reputatie- en communicatieprobleem.’

Fleur Damen
Johan Remkes gaf als waarnemend commissaris van de koning opdracht tot het onderzoek. Beeld ANP
Johan Remkes gaf als waarnemend commissaris van de koning opdracht tot het onderzoek.Beeld ANP

In Limburg is, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, geen sprake van een patroon van omvangrijke integriteitsschendingen door bestuurders. Wel stellen zij zich soms niet ‘terughoudend en gematigd’ op en ontbreekt serieuze tegenspraak. Daarmee is ruimte voor verbetering, maar wijkt Limburg niet af van andere delen van het land.

Die opvallende conclusie trekken onderzoekers die in opdracht van voormalig waarnemend commissaris van de koning Johan Remkes de bestuurscultuur in Limburg onder de loep namen. Ze analyseerden integriteitsklachten over de periode 2011 tot en met 2021 die werden ingediend bij een speciaal daarvoor opgericht meldpunt. Dat gebeurde na de grootste bestuurlijke crisis in de geschiedenis van de provincie, die leidde tot het aftreden van het voltallige college van gedeputeerde staten en toenmalig commissaris van de koning Theo Bovens (CDA).

Affaire

Het aftreden volgde op een integriteitsaffaire rond landschapsstichting IKL onder leiding van oud-gedeputeerde Herman Vrehen (CDA). Vrehen zou als directeur van die stichting tonnen aan subsidies naar eigen bv’s hebben doorgesluisd dankzij zijn goede connecties met andere CDA-prominenten. Onderzoek naar de affaire afgelopen najaar kwam tot de conclusie dat de provincie ‘onoplettend, slordig en zelfs naïef’ was in de omgang met Vrehen, maar er geen sprake was van belangenverstrengeling.

Ook de meldingen die bij het meldpunt binnenkwamen geven volgens de onderzoekers geen reden om te concluderen dat wet- en regelgeving niet werden gevolgd en integriteitscodes werden geschonden. Wel constateren ze een gebrek aan tegenspraak en weerwoord ‘door vrijwel alle betrokkenen binnen en buiten het provinciaal bestuur’. Mede daardoor is de praktijk van ‘checks and balances’ in Limburg zwak.

Die observatie vertoont overeenkomsten met de onderzoeksbevindingen van de provinciale enquêtecommissie van de provincie Limburg afgelopen woensdag. Die commissie, het zwaarste onderzoeksinstrument dat een provincie kan instellen, deed onderzoek naar de omstreden nevenfunctie van CDA-gedeputeerde Ger Koopmans bij baggerbedrijf Terraq.

Gebruik dienstauto

De provinciale staten keurde die nevenfunctie in 2014, ondanks de overduidelijke risico’s, gewoon goed. Gedeputeerden spraken elkaar niet aan op die risico’s, en ook commissaris van de koning Theo Bovens had daar ‘onvoldoende aandacht’ voor, constateerde de commissie. Maar ook in het geval van Koopmans was geen sprake van belangenverstrengeling. Wel gaf zijn handelen ‘de schijn van belangenverstrengeling’ en schoot hij ‘op meerdere punten tekort’, onder meer door tweemaal gebruik te maken van de dienstauto wanneer hij naar zijn bijbaan reisde.

Maar zulk gebrek aan ‘terughoudendheid’ en ‘gematigdheid’ doet zich in Limburg niet vaker voor dan elders, concluderen de onderzoekers vrijdag. Het zelfbeeld en imago van Limburg, dat ook wel bekendstaat als ‘vriendenrepubliek’, komt niet altijd overeen met de werkelijkheid, schrijven ze.

Wel heeft Limburg een ‘serieus reputatie- en communicatieprobleem’, stellen de onderzoekers. Door het gebrek aan serieuze tegenspraak ontstaan bij burgers namelijk snel vermoedens dat zaken niet in de haak zijn. Ook zou het openbaar bestuur beter functioneren als de politieke cultuur meer ruimte laat voor ‘reflectie en tegenspraak’, vinden de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden