achtergrond lili en howick

Lili en Howick: politieke empathie op het laatste nippertje

Tot het laatste moment houdt het kabinet in de persoon van staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid de poot stijf. Maar onder druk van de gebeurtenissen zaterdag maakt hij uiteindelijk van zijn bevoegdheden gebruik om de Armeense Lili en Howick op humanitaire gronden een verblijfsvergunning te verlenen.

Media bij het politiebureau in Wijchen. De weggelopen kinderen Lili en Howick zijn in de Gelderse plaats teruggevonden. De twee kinderen zouden op het vliegtuig worden gezet naar Armenië, maar mogen toch in Nederland blijven. Beeld ANP

Oorspronkelijk is het de bedoeling dat de kinderen zaterdag op het vliegtuig naar Armenië worden gezet. Juridisch verzet is na bijna tien jaar niet meer mogelijk. Premier Mark Rutte heeft vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie nog gezegd dat hij meeleeft met de kinderen maar dat ‘je soms hard moet zijn’ om het draagvlak voor het asielbeleid in stand te houden.

Harbers geeft geen sjoege. In de marge van de ministerraad komen de kinderen nog ter sprake volgens voorspelbare lijnen. D66-vicepremier Kajsa Ollongren en haar CU-collega Carola Schouten doen nog een goed woordje voor de kinderen.

Vrijdagavond begint buiten het kabinet het verzet tegen de waarschijnlijke uitzetting een andere dynamiek te krijgen. In het tv-praatprogramma Pauw laat Gerrit van de Kamp van de politievakbond ACP weten dat hij zich goed kan voorstellen dat politiemensen of marechaussees, die verantwoordelijk zijn voor uitzettingen, zeggen: ‘Dit gaan we niet doen’. Het is een omfloerste oproep een dienstopdracht naast zich neer te leggen.

Burgerhulp

Vrijdagnacht verdwijnen de kinderen. Uren blijven zij spoorloos.

Zaterdag roept de politie het publiek op om mee te zoeken. En dan is de geest uit de fles. Is dit een ‘reguliere’ oproep van de politie aan het publiek om uit te kijken naar de kinderen, uit zorg voor hun welzijn en veiligheid? Of is het juist een onhandige, indirecte poging om de publieke opinie tegen uitzetting te mobiliseren? Hoe dan ook: het wordt op de sociale media al snel uitgelegd als een onsmakelijke klopjacht.

Vervolgens wordt ‘de politiek’, die de kwestie tot dan toe tamelijk eensgezind nadrukkelijk heeft overgelaten aan het kabinet, actief door deze ‘twee nieuwe feiten’. Door het verdwijnen van de kinderen slaat het angstbeeld toe dat hun iets kan overkomen. Joël Voordewind, Tweede Kamerlid van de ChristenUnie en vanouds sterk begaan met asielkwesties, gaat driftig telefoneren. Met zijn partijleider Gert-Jan Segers en met zijn collega-asielwoordvoerder bij D66 Maarten Groothuizen. Weliswaar is de D66-fractie de afgelopen weken pal achter Harbers blijven staan, de situatie blijkt nu toch razendsnel te zijn gekanteld.

Uniek geval

Segers belt Pechtold, beiden bellen Harbers om te vragen of hij niet snel over zijn hart wil strijken. ‘Het mag toch niet gebeuren dat de kinderen nu iets overkomt.’ Inmiddels escaleert de publieke opinie – althans die op de sociale media - snel. Peter R. de Vries haalt de Tweede Wereldoorlog erbij en noemt iedereen die meewerkt aan de oproep van de politie om uit te kijken naar de kinderen ‘NSB’ers’.

Verdere escalatie dreigt: stel dat een deel van het opgeroepen ‘publiek’ de kinderen op het spoor komt en overdraagt aan de politie of marechaussee, die hen daarna inrekent en naar het vliegtuig brengt? Hoe leg je dat uit, als kabinet?

Dit soort overwegingen zullen Mark Harbers hebben aangezet tot een uniek geval van empathie op het allerlaatste nippertje. Hij maakte rond 15 uur op zaterdagmiddag alsnog gebruik van zijn discretionaire bevoegdheid. Lili en Howick mogen blijven. Nederland haalt opgelucht adem. Voorheen muisstille Kamerleden verdringen zich voor de camera’s om te vertellen hoe blij te zijn met deze afloop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.