Lijstverbinding en restzetels, hoe werkt dat?

SP en PvdA beraden zich op een lijstverbinding tijdens de verkiezingen in september. Een lijstverbinding geeft meer kans op een restzetel. Hoe werkt dat?

Emile Roemer, fractievoorzitter en politiek leider van de SP. Beeld anp

Om tenminste één zetel in de Kamer te krijgen moet een partij de kiesdeler, of ook wel kiesdrempel, halen. De kiesdeler is het totaal aantal uitgebrachte stemmen gedeeld door de 150 zetels van de Kamer. In 2010 bijvoorbeeld stemden 9,4 miljoen Nederlanders, de kiesdeler was toen 62.773 stemmen. De stemmen van de partijen die onder de kiesdeler eindigen worden verdeeld over de andere partijen die de drempel wel gehaald hebben. Twee jaar geleden haalde Trots op Nederland nog ruim 50 duizend stemmen, net te weinig voor een zetel. Ook de Partij voor Mens en Spirit en de Piratenpartij vielen buiten de boot.

Grootste gemiddelde
Dan zijn er ook nog de overgebleven stemmen van de partijen die wel in de Kamer komen. Zij krijgen in ieder geval het aantal zetels van hun behaalde stemmen gedeeld door de kiesdeler en afgerond naar beneden. De stemmen die overblijven kunnen in combinatie met de stemmen van de afgevallen partijen één of zelfs meerdere zetels waard zijn. Wie die zetels krijgt, wordt als volgt bepaald: het totaal aantal stemmen van een partij wordt gedeeld door het aantal zetels plus één. De partij die het grootste gemiddelde heeft, krijgt de restzetel. Is er dan nog een restzetel over, dan wordt dezelfde som herhaald met de nieuwe verhoudingen (dus inclusief de eerste restzetel).

Grotere partijen maken meer kans op een restzetel: die plus één zetel weegt minder zwaar mee voor hun gemiddelde dan voor partijen die bij hun één of twee zetels een zetel moeten optellen om de som te maken. Dit gegeven maakt de mogelijkheid van een lijstverbinding interessant. Door een verbinding aan te gaan, tellen twee partijen het aantal behaalde stemmen bij elkaar op. Gezamenlijk hebben ze meer kans op een groter gemiddelde en dus meer kans op een restzetel. De restzetel gaat tenslotte naar de grootste van de twee.

Pvda en SP
In 2010 gingen PvdA en GroenLinks een verbinding aan en ChristenUnie en SGP. De SP was geen lijstverbinding aangegaan. De SP is dit keer voor de PvdA een meer voor de hand liggende partner dan D66 of GroenLinks omdat die twee partijen deelnamen aan het Lenteakkoord. De PvdA onder leiding van Diederik Samsom is fel gekant tegen de bezuinigingsdrift van de Kunduzpartijen, net als de SP. Het partijbestuur van de SP vergadert vanavond over de optie. Diederik Samsom zei eerder in weekblad Elsevier een verbinding met de SP te zien zitten, SP-leider Emile Roemer reageerde daar enthousiast op.

Samsom en Roemer in de Tweede Kamer Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.