Nieuws Europese Verkiezingen

Lijsttrekkers van Europese verkiezingen zijn vrijwel onbekend - behalve Frans Timmermans

De Nederlandse kiezer tast in het duister over de Europese verkiezingen, blijkt uit onderzoek. Zo denken heel wat VVD’ers dat Frans Timmermans hun kandidaat is.

Frans Timmermans, voorafgaand aan het Maastricht Debat, waar de kandidaten voor het voorzitterschap van de Europese Commissie met elkaar in aanloop naar de Europese verkiezingen het debat aangaan. Beeld EPA

Drie weken voor de Europese verkiezingen zijn de lijsttrekkers van de partijen nog vrijwel onbekend. Alleen van PvdA-‘Spitzenkandidat’ Frans Timmermans weet een meerderheid van de kiezers wie hij is. Onderzoeksbureau I&O ­Research voorspelt voor Nederland een nek-aan-nekrace tussen VVD en ­Forum voor Democratie over wie de meeste zetels in het Europees Parlement wint.

De Nederlandse kiezer vindt de verkiezingen voor het Europees Parlement (23 mei) veel minder belangrijk dan die voor de Tweede Kamer, de gemeenteraad en de provinciale staten. Uit het onderzoek van I&O Research blijkt dat 29 procent van de burgers zich betrokken voelt bij de Europese stembusgang, fors lager dan bij de Kamer (77 procent). Ook het vertrouwen in het Europees Parlement is gering (33 procent) vergeleken met de gemeenteraad (65 procent), de Kamer (55 procent) en de provinciale staten (47 procent).

De geringe bekendheid van de lijsttrekkers is een pijnlijke kwestie voor sommigen die al jaren in Brussel werkzaam zijn. Timmermans (5 jaar Europees Commissaris) geniet met 69 procent de grootste bekendheid. Op nummer 2 staat D66-lijstrekker Sophie in ’t Veld die door 26 procent van de ondervraagden werd herkend. In ’t Veld zit sinds 2004 in het Europees Parlement en was al diverse keren lijsttrekker.

Marcel de Graaff (PVV-lijsttrekker, 5 jaar europarlementariër) is bekend bij 10 procent van de kiezers, Esther de Lange (CDA, 12 jaar europarlementariër) bij 9 procent en Bas Eickhout (GroenLinks, 10 jaar europarlemen­tariër) bij 7 procent. Ter vergelijking: bij de Tweede Kamerverkiezingen genoot de minst bekende lijsttrekker, Tunahan Kuzu van Denk, toch nog bij 62 procent van de kiezers bekendheid.

Ontevredenheid neemt af

Opvallend is dat 61 procent van ondervraagden niet weet wie de lijsttrekker van hun voorkeurspartij is. Zo denkt 10 procent van de VVD-stemmers dat Timmermans hun man is, waarmee de PvdA’er op dezelfde plek staat als VVD-lijsttrekker Malik Azmani zelf. Ook opmerkelijk: 3 procent van de GroenLinksstemmers meent dat PVV’er De Graaff hun voorman is.

Nederlanders zijn nog steeds ontevreden over de EU (47 procent) al is dat aantal wel gedaald sinds 2016 (65 procent). Ruim 30 procent van de ondervraagden zegt tamelijk of zeer tevreden te zijn over de EU (2016: 23 procent). De onvrede is het grootst bij laagopgeleiden. Bijna de helft (46 procent) van de kiezers vindt dat de EU te veel macht heeft en dat de Europese integratie te ver is gegaan (47 procent).

Ondanks de geringe betrokkenheid bij en de onvrede over de EU, vindt meer dan 60 procent van diezelfde kiezers dat de EU het voortouw moet nemen bij het aanpakken van wat zij als de grote problemen van deze tijd zien: klimaatverandering, migratie en veiligheid. Peter Kanne van I&O Research: ‘De EU laat het daar in de ogen van de kiezers afweten. Als de EU oplossingen aandraagt voor deze grote vraagstukken, kan ze haar bestaansrecht bewijzen.’ Electoraal vallen er zetels te winnen met pro-Europese standpunten.

Ook bij kwesties al het invoeren van een vliegtaks en het bestrijden van belastingontduiking door multinationals, ziet ruim 40 procent van de kiezers een grote rol voor de EU weggelegd. Ruim eenderde (37 procent) vindt een Europees leger een goede zaak, vooral PvdA- en D66-kiezers zijn gecharmeerd van dit idee; SGP-, ChristenUnie- en Forum-stemmers zijn het felst tegen.

Nexit

Een Nederlands vertrek uit de EU (Nexit) wordt door 72 procent van de kiezers afgewezen (2016: 67 procent).

De opkomst bij de komende Europese verkiezingen zal volgens I&O Research tussen de 37 en 45 procent liggen. In 2014 bracht 37,3 procent van de Nederlandse kiezers zijn stem uit, minder dan het EU-gemiddelde (42,6). Vooral SGP- en PvdA-stemmers zijn van plan te gaan stemmen (ruim 70 procent). Minder zeker is de aanhang van PVV (48 procent zegt te gaan stemmen), Forum voor Democratie (52 procent) en CDA (58 procent).

De Europese verkiezingen zijn – meer dan andere – ‘opkomstverkiezingen’, concludeert I&O-onderzoeker Kanne: ‘De partij die er het best in slaagt haar achterban naar de stembus te krijgen kan goede zaken doen.’

Waar moet de EU zich mee bemoeien?
(Gebaseerd op uitspraken van kiezers tegenover onderzoeksbureau I&O Research)

VVD-stemmers

‘Een gelijk speelveld voor alle ondernemingen in Europa creëren en bewaken. Het beschermen van de interne markt tegen interventies vanaf buiten Europa.’

‘Arbeidsimmigratie en het normaliseren van de salarissen/vergoedingen van leden van de Europese Unie.’

Forum voor Democratie-stemmers

‘Alleen bemoeienis met grensoverschrijdende problematiek, samenwerking en gegevens uitwisselen indien nodig. Geen directe wetgeving.’

‘Ook moet men zaken zoals de aansluiting van apparatuur eenduidig maken en niet met diverse soorten stekkers werken.’

GroenLinks-stemmers

‘Klimaat, economie, afstemming tussen lidstaten om het de gewone burgers die werken, wonen, trouwen in een andere lidstaat minder ingewikkeld te maken.’

‘Over zaken die alle landen aangaan. Dus integratie, veiligheid, gezamenlijk leger, etc.’

CDA-stemmers

‘Bezig zijn zich sterk te maken in eensgezind beleid in nationaal overstijgende vraagstukken: immigratie, veiligheid en bestrijding misdaad en fraude.’

D66-stemmers

‘Bindend met gezamenlijke markt, overheidsfinanciën, munt en bancaire sector. Stimulerend met gezamenlijke opgaven (klimaat, vervoer).’

‘De EU moet vooral een economische en politieke grootmacht zijn (en blijven), en waar mogelijk ook een militaire grootmacht worden.’

PvdA-stemmers

‘Veiligheid, economie en een Europees leger lijken me zinnig om een goed evenwicht te vormen tegen de machtsblokken Amerika en Azië (China).’

‘Rekening houden met de verschillende culturen. In Europa moet niet de indruk gewekt worden dat de landen waar de pensioenleeftijd hoger is, betalen voor de landen waar de pensioenleeftijd lager is.’

SP-stemmers

‘Eigenlijk vind ik dat de Europese Unie er niet had moeten komen. Maar nu ze er eenmaal is, moet ze zich bezig houden met als zaken internationaal verkeer, maar zeker niet met onze gezondheidszorg, pensioenen, enz.’

‘Een goede machtspositie krijgen t.o.v. de grootmachten Amerika, Rusland en China.’

PVV-stemmers

‘Bescherming van de buitengrenzen. Zeker niet elke ‘bananenrepubliek’ erbij trekken.’

‘De hele zaak moet ontbonden worden. Kost enorm veel geld en wat doen ze daarvoor? Niets. We kunnen (het geld) goed gebruiken tegen de armoe in Nederland.’

CU-stemmers

‘Dat ze niet alles naar zich toe moeten trekken zodat we de Nederlandse waarden en normen kunnen behouden. Alles verdwijnt door hen. Het is alleen maar voor de vluchtelingen. Het gewone volk bestaat niet meer. Dit is behoorlijk scheefgegroeid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.