NIEUWS

Lijsttrekkers (en media) opgepast: exitpoll op verkiezingsavond dit jaar minder zeker

Lijsttrekkers die overwegen om na een slechte exitpoll woensdagavond op te stappen, krijgen van Ipsos het advies er nog een nachtje over te slapen. Volgens het bureau is de exitpoll op 17 maart mogelijk minder nauwkeurig.

Briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen worden geopend en in de stembussen gegooid in de Jan Massinkhal in Nijmegen. Beeld ANP
Briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen worden geopend en in de stembussen gegooid in de Jan Massinkhal in Nijmegen.Beeld ANP

Net als bij eerdere verkiezingen voert Ipsos dit jaar een exitpoll uit in opdracht van de NOS. De peiling, waaraan in 2017 zo’n 40 duizend Nederlanders meededen, geeft partijen en kiezers om 21 uur stipt een eerste schets van de uitslag: wordt het juichen of huilen? Door de coronacrisis is de exitpoll dit jaar echter met meer onzekerheden omkleed, waarschuwt Ipsos. En dus kan de tussenstand verder af liggen van de werkelijke verkiezingsuitslag.

Vier jaar geleden zat Ipsos er in totaal zes Kamerzetels naast, en won in de uiteindelijke uitslag de VVD twee zetels meer en GroenLinks twee minder. Zo’n afwijking van twee zetels kan dit jaar vaker voorkomen, en ook een afwijking van meer dan twee zetels is volgens Ipsos ‘niet helemaal uit te sluiten’.

Stemmen per post

Eén onzekerheid is het nieuwe stemmen per post. De 70-plussers die daarvoor hebben gekozen, doen uiteraard niet mee aan de exitpoll, die Ipsos afneemt bij de stembureaus zelf. Onduidelijk is of kiezers van een bepaalde politieke kleur in Nederland vaker per post hebben gestemd dan andere. Dat was wel het geval in de Verenigde Staten, waar de Democraten na het tellen van de poststemmen een inhaalslag maakten. Met aanvullend onderzoek onder deze kiezers probeert Ipsos de exitpoll daar op te ‘corrigeren’, zegt onderzoeker Sjoerd van Heck.

Het is niet het enige extra werk voor Ipsos, dat ook de selectie van stembureaus heeft moeten aanpassen. Voor de exitpolls gaan de onderzoekers deels langs bij stembureaus die ook al tijdens eerdere verkiezingen zijn bezocht, omdat ze (in combinatie) een accuraat beeld geven van het stemgedrag. Dit jaar moest Ipsos sommige kleine stembureaus overslaan vanwege de coronamaatregelen. Ook dat kan een effect hebben op de nauwkeurigheid van de exitpoll.

En dan is er nog de vraag of kiezers wel net zo graag meewerken als voorheen, bijvoorbeeld omdat ze bang zijn besmet te worden door de onderzoekers van Ipsos. ‘Wees dus een beetje terughoudend’, adviseert Van Heck. Een waarschuwing voor media die op de verkiezingsavond over de voorlopige uitslag schrijven, maar zeker ook voor politici die bij een treurig stemmende exitpoll meteen de handdoek in de ring willen gooien. Van Heck: ‘Als je wilt aftreden: denk er nog even over na.’

Op 17 maart kiezen we een nieuwe Tweede Kamer. Op deze pagina leest u onze lijsttrekkersinterviews, vindt u onze analyses van de partijprogramma’s en kunt u onze stemwijzer doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden