Lijdt Merkel aan moeder Teresa-syndroom?

In De andere kant wordt wekelijks een actuele kwestie ondersteboven gehouden of binnenstebuiten gekeerd. Deze week: politici laten zich net als iedereen in zekere mate leiden door persoonlijke drijfveren.

null Beeld Carolyn Ridsdale
Beeld Carolyn Ridsdale

'Mutti' Merkel lijdt aan het moeder Teresa-syndroom. Haar ruimhartige asielbeleid komt doordat 'zij een leven lang een dochter van een theoloog was en nooit de biologische moeder van kinderen is geworden'. Je hoeft 'geen psycholoog van de koude grond' te zijn om te vermoeden 'dat met die basisfeiten van haar biografie levenshoudingen en levensbeschouwingen samenhangen'.

De verontwaardiging is groot nadat Leon de Winter dit woensdag heeft geschreven in zijn Telegraaf-column. 'Angela Merkel had de kinderloze moeder van Leon de Winter moeten zijn', reageert een twitteraar. Duitsland-correspondent van de Volkskrant Sterre Lindhout houdt het op 'de zoveelste proeve van verwardheid van Leon de Winter'. Schrijver Barry Smit: 'Leon de Winter: wat er gebeurt als de patiënt op de stoel van de psychiater gaat zitten'.

Maar zijn persoonlijke drijfveren in de politiek niet gewoon belangrijk?

De ene kant

Leon de Winter krijgt kritiek omdat hij schrijft dat Angela Merkels kinderloosheid haar aanzet tot een warme ontvangst van vluchtelingen.

André Krouwel, politicoloog aan de VU en onderzoeker naar psychologische drijfveren in de politiek

'Fantastische column, helemaal in de roos. Psychologische drijfveren, diepste gevoelens en intrinsieke motivaties zijn heel relevant voor politieke keuzes en gedrag. Dat zie je bij kiezers - mensen die bang zijn of vinden dat ze recht hebben op meer dan ze toekomt stemmen PVV, SP of 50Plus -, maar ook bij politici. Het zijn net mensen; ze worden gedreven door emoties. Er bestaat zelfs onderzoek op hormonaal niveau dat aantoont dat ook biologische factoren effect hebben op politiek handelen.

'Het is de vrijheid van de columnist om een verband te suggereren, maar dat wil nog niet zeggen dat haar kinderloosheid voor Merkel inderdaad een drijfveer is om vluchtelingen toe te laten. Maar als ik morgen wat tests met haar kan doorlopen, is het mogelijk dat dit wordt vastgesteld. Het zou niet voor het eerst zijn dat wordt bewezen dat een gebrek in een deel van iemands leven invloed heeft op een ander deel ervan.'

Margriet Brandsma: oud-Duitslandcorrespondent NOS Journaal en auteur van Het Mirakel Merkel

'Ik denk zeker dat Merkels achtergrond iets te maken heeft met hoe ze omgaat met vluchtelingen. Maar haar kinderloosheid heeft daar volgens mij nu juist weer geen invloed op. Als je haar al kinderloos kunt noemen; haar man heeft kinderen en kleinkinderen die zij nog net niet als de hare beschouwt.

'Met name haar eigen kindertijd speelt volgens mij een belangrijke rol. Ze werd geboren in Hamburg, maar haar vader verhuisde al vroeg naar de DDR, omdat hij vond dat hij daar als dominee harder nodig was. In Oost-Duitsland heeft Merkel meegemaakt dat veel mensen weg wilden en blij waren opgevangen te worden in een betere wereld.

'Nog een reden waarom ze wil zorgen voor anderen - en die noemt De Winter ook: 'ontvang De Vreemdeling zoals Jezus ontvangen had moeten worden' - is haar geloof. Bij het laatste CDU-partijcongres zei ze niet voor het eerst politiek te bedrijven vanuit haar religieuze achtergrond.'

Lord David Owen: House of Lords-lid en auteur van het boek In Sickness and in Power

'Laten we het psychogebrabbel achterwege laten en het bij de feiten te houden. We kennen Merkels dominee-vader en ze is lang genoeg christen-democraat om de simpele observatie te kunnen maken: ze heeft sociale en christelijke waarden, die haar politieke besluiten bepalen.'

Jaap van Ginneken: Psycholoog en auteur van het boek Verleidingen aan de top

'Ik vind het een beetje ver gezocht, maar haar kinderloosheid kan een factor zijn in Merkels asielbeleid. Net zoals haar jeugd in Oost-Duitsland en de drang van haar generatie om te breken met het nazi-verleden. De Winter noemt dit ook: 'Haar Vreemdelingenproject, als de laatste fase van de Vergangenheitsbewältigung'.

Henk Dekker, Emeritus hoogleraar politieke socialisatie en integratie Universiteit Leiden

'Persoonlijke omstandigheden werken altijd door in beleid, al is voor de directe link tussen kinderloosheid en een genereus asielzoekersbeleid bij Merkel natuurlijk geen bewijs. Jaren geleden heb ik eens met Merkel gedineerd in Bonn en toen werd mij duidelijk dat haar belangrijkste motief een betere wereld is. Dit is goed te begrijpen vanuit haar achtergrond, ze heeft immers zelf meegemaakt hoe het is om in een dictatuur te leven. Zij wil nu de democratie koste wat kost behouden en verbeteren.

'Daarbij neemt zij grote risico's, wat vaker gebeurt bij lang zittende leiders. Die raken gewend aan mensen die het met ze eens zijn, waardoor ze gaan denken overal mee weg te komen.'

undefined

Meindert Fennema, Oud-hoogleraar politieke theorie en ongevraagd schrijver van biografie Wilders

'De Winter roept een fantastische wetenschappelijk vraag op: zijn kinderloze leiders eerder geneigd het voor asielzoekers op te nemen? Er zou onderzoek naar gedaan moeten worden, maar helaas is politieke psychologie nog een onderbelicht thema in de politicologie. Ik zou bijvoorbeeld ook wel willen weten of homoseksuele politici vaker pleiten voor homorechten.

'Ik begrijp dan ook niet waarom iedereen zo boos wordt op meneer De Winter. Nee, zijn stelling is niet bewezen, maar dat hoeft ook helemaal niet. Dit is het leuke van een column.

'Mijn eigen ervaring correspondeert met wat De Winter schrijft. Ik heb net een asielzoeker ondergebracht in mijn Amsterdamse huis - er waren even geen AirBnb-klanten. Ik voelde mij als een moeder die haar zoon naar zijn kamer brengt om te gaan studeren. Ik kon het niet laten hem een gevulde Albert Heijntas mee te geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden