Analyse

Lightyear ging op zonne-energie richting de ondergang

Nog geen twee maanden geleden kondigde Lightyear het begin van de productie aan van zijn eerste zonneauto. Nu heeft het bedrijf uitstel van betaling aangevraagd. Wat ging er mis? En is er toekomst?

Bard van de Weijer
Lex Hoefsloot, medeoprichter van Lightyear, bij de presentatie in 2019 van de elektrische auto met zonnepanelen in Katwijk.   Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Lex Hoefsloot, medeoprichter van Lightyear, bij de presentatie in 2019 van de elektrische auto met zonnepanelen in Katwijk.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De stemming was feestelijk, afgelopen november, in de wat treurige Finse provinciestad Uusikaupunki. In een kleine fabriekshal van autofabrikant Valmet Automotive had Lex Hoefsloot, medeoprichter en ceo van Lightyear, zojuist het startsein gegeven voor de productie van de Lightyear 0. De revolutionaire elektrische luxewagen, met zonnepanelen op het dak en de motorkap, zou de autowereld op zijn kop gaan zetten.

Nu, nog geen twee maanden later, is van de vrolijkheid weinig overgebleven. Lightyear kondigde maandag onverwacht aan de stekker uit het project te trekken. De fabricage blijkt te duur.

Voor de dochteronderneming Atlas Technologies bv, waar de Lightyear 0 onder valt, is uitstel van betaling aangevraagd. Het moederbedrijf Atlas Technologies Holding blijft wel bestaan. Het wil zich blijven richten op de ontwikkeling van de goedkopere Lightyear 2, die eind 2025 in productie moet gaan.

De Lightyear 0 gold tot maandag als schoolvoorbeeld van Nederlands techvernuft en ondernemersgeest, ontwikkeld door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven, die eerder succesvol raceten met zonnewagens en het nu voor elkaar hadden gebokst hun peperdure zonne-auto (250 duizend euro, exclusief btw) in productie te nemen. Er zouden er 945 gemaakt worden, 145 klanten hadden een bestelling geplaatst. Of zij hun geld kwijt zijn, is onbekend.

Voor ongeveer zeshonderd van de 650 medewerkers zijn de druiven eveneens zuur: zij vallen onder het onderdeel in surceance. Hun toekomst is onzeker; de medewerkers die de Volkskrant sprak, zeggen nog niet te weten wat er gaat gebeuren. Bij Valmet werkten twintig medewerkers aan de Lightyear 0, plus tien op kantoor. Of zij hun baan verliezen is niet bekend. Vorige week moest het bedrijf al zeshonderd banen schrappen doordat een andere opdrachtgever, Mercedes-Benz, zich terugtrok.

65 miljoen verlies in 2022

De snelheid waarmee het schaarse geld erdoorheen ging, is een van de oorzaken van de problemen bij Lightyear. Volgens de website Automotive bedroeg de burn rate (de snelheid waarmee geïnvesteerd geld wordt uitgegeven) tien miljoen euro per maand. Met een kleine 200 miljoen aan investeringen (onder meer door staatsinvesteringsbank Invest-NL en de provincie Noord-Brabant) bleek de startbaan voor de start-up te kort. Vorig jaar werd 65 miljoen verlies geleden, blijkt uit de voorlopige jaarrekening.

Het bedrijf was naarstig op zoek naar nieuwe investeerders, maar het investeringsklimaat is sinds de oorlog in Oekraïne somber. ‘De ontwikkeling van een nieuwe auto is niet eens de grootste uitdaging’, zegt Rico Luman, sectoreconoom transport en logistiek bij ING, ‘dat is het in productie nemen ervan.’

Dat het opstarten van een nieuw automerk heel lastig is, ondervond ook Rivian, de Amerikaanse bouwer van elektrische pick-uptrucks. Na een aanvankelijk succesvolle beursgang vorig jaar, stuitte het bedrijf op tegenslag na tegenslag. Eerder liep ook Tesla vergelijkbare problemen met de Model 3. Het Amerikaanse concern is vanwege de vele problemen een paar keer langs de afgrond gereden. En dat was in een tijd van lage rente, waarin investeerders dachten dat de bomen in de techsector tot de hemel reiken.

Lightyear kampt nu met hoge rente, problemen in de toeleveringsketens (accuprijzen stijgen, computerchips zijn nog altijd schaars) en groeiende concurrentie: de afgelopen drie jaar kwamen er wereldwijd bijna dertig nieuwe autofabrikanten bij, die vooral elektrische wagens produceren. Een vergelijkbaar Duits project, de Sion van Sono Motors, zit ook in de problemen.

‘De omstandigheden zijn lastig’, zegt ook Maarten Steinbuch, hoogleraar systems & control aan de TU Eindhoven en pleitbezorger van elektrisch rijden. ‘En Lightyear heeft veel geld nodig om de productie voor de 2 op te starten.’ Het belangrijkste is het team bijeen te houden, stelt hij. ‘Het risico is dat hun goede mensen nu vertrekken.’ Ook het investeerdersvertrouwen heeft volgens hem een knauw gekregen.

Opgeklaarde economische vooruitzichten

Luman van ING zegt dat de macro-economische omstandigheden wel iets zijn verbeterd: de eurozone lijkt aan een recessie te ontsnappen, de rente lijkt zijn piek voorbij te zijn, het beursklimaat oogt beter dan vorig jaar. Het zal niettemin lastig worden de productie van de Lightyear 2 van de grond te krijgen, zegt hij, ondanks recente beloften van leasebedrijven als Arval, LeasePlan, Athlon en MyWheels er duizenden te kopen. Maar dat zijn geen harde orders.

Hoe het verder gaat, is onduidelijk. Er is een curator aangesteld die gaat kijken naar een doorstart. Volgens geruchten zou VDL wellicht instappen om de technologie van Lightyear te gebruiken voor andere autofabrikanten. VDL wil niets zeggen. ‘We doen nooit uitspraken over eventuele gesprekken’, zegt een woordvoerder, ‘onze gedachten zijn nu vooral bij de werknemers van Lightyear.’ Er wordt niet gesproken met de bewindvoerder, aldus de woordvoerder.

Krijgt de Lightyear 0 binnenkort een plaatsje naast de Superbus van Wubbo Ockels? De Superbus, ooit bedacht door de voormalig astronaut en uitvinder om met 250 kilometer per uur naar Groningen te razen, eindigde in een eclatante mislukking en staat nu te verstoffen in het Nederlands Transport Museum in Nieuw-Vennep.

Carlo van de Weijer, directeur van het AI Systems Institute van de TU Eindhoven en voormalig adviseur van het team van Lightyear: ‘Ik had honderd redenen waarom het niet ging lukken, daar hebben ze er 92 van afgevinkt. Hopelijk bewijzen ze voor die andere acht ook nog mijn ongelijk. Het zou me niet verbazen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden