Liever sterven in Syrië dan in een Hongaars kamp

'We hoeven jullie water en eten niet. We zijn niet in deze trein gestapt om hier te komen picknicken!', schreeuwt de Syrische vluchteling Adman Shanan. De menigte naast hem voor de treinwagon juicht! 'Vrijheid' en 'Duitsland' scanderen ze met opgeven vuisten. 'Er moet een oplossing komen, van Europa of van de VN. Niet morgen, vandaag!'

Gestrande vluchtelingen verschansen zich in in wagons op het station van Bicske.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Shanan heeft zichzelf als woordvoerder opgeworpen voor de massaal toegestroomde internationale media op het perron aan de overkant van het spoor. 'Luister naar ons! Wij hebben het recht om door te reizen,' zegt hij terwijl hij met zijn treinkaartje richting Duitsland zwaait. Om de zoveel tijd roept hij de vluchtelingen op uit de trein te komen om mee te joelen, schreeuwen en huilen voor de tientallen draaiende camera's. Liefst met kleine kinderen op de arm.

De vluchtelingen die donderdag op hun weg van Boedapest naar de Oostenrijkse grens door de Hongaarse politie zijn tegengehouden op het station Bicske 40 kilometer buiten de hoofdstad, zijn woedend en niet bereid een duimbreed toe te geven. Toen de politie donderdag de vluchtelingen aanhield en wilde doorsturen naar een opvangkamp om zich daar te laten registreren, weigerde een groot aantal. Ze wierpen zich op het spoor en verschansten zich uiteindelijk in de stilstaande trein. Daar kamperen nu enkele honderden tot misschien wel duizend vluchtelingen, verspreid over zes wagons.

Vluchtelingen op het station van Bicske.Beeld Marcel van den Bergh

Vrijheid

De oproerpolitie weigert journalisten, maar ook medewerkers van het Rode Kruis de toegang tot het perron. De honderden agenten staan paraat voor de perronuitgang, op het spoor en rond het station, gummiknuppels in de ene hand, helm in de andere. Ondertussen weet niemand wat er moet gebeuren, de politie weigert elk commentaar. 'Waarom willen jullie je eigenlijk niet laten registreren in het kamp', roepen we de migranten toe vanaf het perron.

'We kwamen hier voor vrijheid, niet om in een kamp te worden opgesloten', klinkt de repliek vanaf de overkant van het spoor. 'We sterven liever in Syrië, dan hier in Hongarije', waarmee Shannan doelt op de schijnbaar erbarmelijke omstandigheden in de overvolle Hongaarse opvangkampen. Maar het bangst zijn de vluchtelingen voor het afgeven van hun vingerafdruk. Eenmaal geregistreerd in Hongarije, zijn ze bang dat ze er nooit meer wegkomen. De droom van een leven in Duitsland is dan voorgoed vervlogen.

Liever kwijt dan rijk

Hoewel die vrees volgens velen niet terecht is - Hongarije is de vluchtelingen immers liever kwijt dan rijk -, weet niemand meer wat de oplossing is. De 35-jarige Isam is inmiddels de wanhoop nabij. Een paar dagen eerder al werd hij uit een trein bij Bicske geplukt door de politie en opgesloten in een cel omdat hij weigerde zijn vingerafdruk af te geven. Twee dagen later was hij vrij, werd tot zijn verbijstering alsnog gedwongen geregistreerd en op het station in Bicske gedropt. 'Ik was vrij om te gaan, zei de politie', aldus Isam. 'Maar hier werd ik door de politie opnieuw tegengehouden en zeggen ze dat ik me moet laten registreren in het kamp.'

Isam is de draad kwijt. Hij mag het station niet verlaten. De enige toegestane route is richting opvangkamp, om daar een vingerafdruk te geven. Precies datgene wat de vluchtelingen niet willen. Noch in Bicske, noch in het Keleti Station in Boedapest, waar inmiddels duizenden vluchtelingen kamperen in de metrogangen onder het station.

Vluchtelingen hebben tenten opgezet op het station van Bicske.Beeld Marcel van den Bergh

Vanuit de ingangen van de metrotunnels walmt de muffe geur al naar buiten. De migranten hebben zich al dagen niet kunnen wassen, op de stenen vloer verzamelt zich steeds meer vuil tussen de spaarzame lege plekken. Forensen moeten vrijdagmorgen spitslopen tussen de hoofden en voeten van de vluchtelingen in hun geïmproviseerde kampement. Kinderen spelen met ballonen of kleurplaten die vrijwilligers hebben uitgedeeld. Bij de vijf kranen die het hele stationsgebied rijk is, proberen mensen hun waardigheid te behouden. Een meisje poets haar tanden, een jonge man scheert voor een handspiegel met strakke hand zijn bakkenbaarden messcherp.

Wat de Hongaren willen met de inmiddels gestrande vluchtelingen is iedereen een raadsel. Op het station in Boedapest zijn de vluchtelingen nog steeds verstoken van enige humanitaire hulp, terwijl de situatie met de dag schrijnender wordt. Volgens een Hongaarse journalist is het een tactiek om enerzijds rechts-extremisten te behagen en anderzijds vluchtelingen af te schrikken. 'Door nu ineens iedereen te registreren, durft straks geen vluchteling meer via Hongarije West-Europa te bereiken.'

Een moeder met haar twee kinderen slaapt op het station van Bicske.Beeld Marcel van den Bergh

3500 militairen en meer bevoegdheid

De Internationale Organisatie voor Migratie veroordeelt het zigzagbeleid van Hongarije. Maandag werd nog iedereen door gelaten naar Duistland, toen ging het station potdicht en nu moet iedereen zich ineens registreren. Onduidelijk is of ze zich daarna vrij mogen bewegen of dat ze in een kamp moeten blijven - het grote schrikbeeld. 'Op geen enkele beslissing volgt informatie. Dat leidt tot veel frustratie en woede bij de migranten', aldus de IOM.

Ondertussen arriveren in Boedapest dagelijks nieuwe migranten die nog steeds met honderden tegelijk illegaal de grens bij Servië oversteken. Hongarije maakte vrijdag bekend de grenscontroles verder op te schroeven. Naar verluidt worden 3500 extra militairen naar de grenzen toegestuurd en krijgt de politie ruimere bevoegdheden vluchtelingen terug te sturen of op te sluiten wegens het illegaal passeren van de grens.

Een behandeling, waarvan de Syrische Isam dus al een onnavolgbaar voorproefje kreeg. Hij toont een verfrommeld formulier dat hij meekreeg bij zijn vrijlating. Niemand begrijpt wat er staat want het is in het Hongaars. Mag hij nu vrij reizen of niet? 'De overheid doet dit expres', concludeert een Hongaars meisje dat naar het station is gekomen om te helpen. 'Geen informatie verstrekken, of in een onbegrijpelijke taal. Dat is precies de bedoeling.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden