Column

'Liever slachtoffer zijn dan toegeven, het is een treurige tendens'

Dat mensen fouten maken, naar pillen grijpen, zich laten verlokken door geld, het is allemaal menselijk en op den duur vergeeflijk, schrijft Aleid Truijens. 'Maar neem verantwoordelijkheid voor wat je doet.'

Voormalig VVD-gedeputeerde Ton Hooijmaijers staat de pers te woord bij de rechtbank na afloop van de uitspraak.Beeld anp

Ernst Jansen Steur mag van de tuchtrechter geen dokter meer zijn. Niet dat de ex-neuroloog van plan was zich ooit nog aan patiënten bloot te stellen, maar het is een kleine morele overwinning voor de mensen die hij opzadelde met verschrikkelijke diagnoses als MS en Alzheimer en met onnodige behandelingen. In de strafzaak die ook afgelopen maand liep hoorde hij zes jaar tegen zich eisen. Op 11 februari horen we of hij die ook krijgt.

Volgens Jansen Steur moeten wij, ook als hij straks in de bak zit, vrezen voor een hausse aan misdiagnoses en foute behandelingen. Want, zegt hij, hij is immers een arts als alle anderen. Shit happens.

'Er is onvermogen en schaamte om toe te geven dat de geneeskunde feilbaar is', vindt de ex-neuroloog. Daarmee besmeurde hij in één klap al zijn collega's.

In zijn 'laatste woord' voor de rechtbank klonk iets van spijt door, althans, tegenover zijn patiënten. Tot een volmondig 'sorry' kwam het niet, maar even leek het erop. Jansen Steur geeft met de kennis van nu 'beoordelingsfouten' toe, beseft dat zijn slachtoffers 'hebben geleden' en heeft daarover 'een afschuwelijk schaamtegevoel'.

Máár: 'Ik heb niet met opzet de gezondheid van mijn patiënten benadeeld. Ik had nooit iets anders voor ogen dan hun gezondheid'.

Dat laatste 'maar' van de neuroloog ondergraaft elk mogelijk effect van zijn poging tot excuus. Het is akelig gelopen allemaal, zegt hij ermee, maar ík kon er niks aan doen. Ik ben óók maar een slachtoffer. Van een slechte jeugd, van een foute vader, van een auto-ongeluk, van slaapmiddelen - een reeks excuses die onnodig was geweest als zijn bewering dat zijn collega's net zo hard falen als hij zou hebben geklopt. Natuurlijk was hij tenslotte ook slachtoffer van een landelijke hetze die hem, goedbedoelende, falende dokter, als een Mengele afschilderde.

Gemeende excuses
Wat had Jansen Steur zichzelf en zijn slachtoffers veel bespaard als hij in een eerder stadium echte, gemeende excuses had uitgesproken. Als hij onder ogen had gezien wat hij had aangericht, luid en duidelijk 'sorry' had gezegd en zijn falende collega's, zielige jeugd en auto-ongeluk erbuiten had gehouden. Hij had dan iets menselijks gekregen en was clementer behandeld. Maar schuld erkennen is vermoedelijk zo krenkend voor iemand met een narcistisch ego, dat het erger is dan zes jaar zitten.

Liever slachtoffer zijn dan toegeven, het is een treurige tendens, die tot potsierlijke taferelen leidt. Liever blind geloven in je eigen verhaal, tegen de hoon van de buitenwereld en tegen elk bewijs in, dan een loser te zijn in eigen ogen. Jouw intenties, hoe desastreus de gevolgen ook, daar gaat het om.

Ook de Noord-Hollandse oud-gedeputeerde Ton Hooijmaijers, veroordeeld tot drie jaar cel wegens corruptie en witwassen (bijna vijf ton smeergeld, meer dan drie ton wachtgeld) is een slachtoffer.

Hij moet leven in een kleinzielig land, dat de frisse ondernemingszin tegenwerkt. Hij wilde alleen maar het bedrijfsleven stimuleren, vertelt hij snikkend in een interview in NRC Handelsblad. Hij snapt het echt niet. Hij is onschuldig. Aan zijn kinderen legde hij uit: 'Soms geeft de juf je straf, ook als je het niet gedaan hebt.' Voorleven heet dat.

Glibberige, hypocriete woordje 'maar'
Dat glibberige, hypocriete woordje 'maar'. In één bijzin terugnemen wat je in dezelfde zin hebt beweerd. Leefbaar Rotterdam wil dat dat er een database komt waarin Rotterdammer kunnen zien of er een veroordeelde pedofiel in de buurt woont. Dan kunnen ouders extra goed opletten. Maar, máár, huichelt lijsttrekker Joost Eerdmans vroom in het AD, hij wil 'geen hetze ontketenen'. Natuurlijk niet! 'Iedereen heeft recht op een tweede kans.'

Iedereen mag zijn leven oppakken na een uitgezeten straf, weet Eerdmans. Maar de pedofiel kan nergens meer wonen als zo'n site er komt. Daarop is weliswaar zijn adres afgeschermd, maar zijn naam kennelijk niet. En hij woont in de buurt.

Woedende horden zullen hem dus snel weten te vinden en lynchen. Maar híj, Eerdmans, heeft die mensonterende taferelen dan niet veroorzaakt. Hij is tegelijk een gezonde pedohater én moreel onkreukbaar.

Dat mensen fouten maken, naar pillen grijpen, zich laten verlokken door geld, het is allemaal menselijk en op den duur vergeeflijk. Maar neem verantwoordelijkheid voor wat je doet. In één adem anderen beschuldigen én jezelf schoonwassen, dat is onuitstaanbaar.

Aleid Truijens is columnist voor de Volkskrant.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden