Liever slachthuis-Saddam?

De moraalridders die nu hun gelijk halen in het Irak-dossier, zien enkele urgente vragen over het hoofd, vindt Paul Brill....

Van generaals wordt gezegd dat ze vaak gepreoccupeerd zijn met hetwinnen van de vorige oorlog. Sommige commentatoren hebben er een handje vanvooral te willen zegevieren in de vorige discussie. Deze week vuurden deheren Tromp, Von der Dunk en Van Wolferen & Sampiemon eendrietrapsraket af (Forum, 11 oktober). Ze spraken er nog eens schande vandat de VS en Groot-Brittannië het Irak van Saddam zijn binnengevallenvanwege de aanwezigheid van massavernietigingswapens, die vervolgens nietbleken te bestaan. Ook de Nederlandse regering voerde dit gevaar aan alseen van de redenen de inval politiek te steunen.

Laat er geen misverstand over bestaan: nee, er zijn geenmassavernietigingswapens gevonden, hetgeen een ernstige smet werpt op dehele Amerikaans-Britse militaire operatie, zelfs al waren velen - ookbuiten de Amerikaanse en de Britse regering - er destijds van overtuigd datIrak in het geheim ongeoorloofde wapensystemen ontwikkelde. En ja, het zougoed zijn als wordt uitgezocht hoe en op basis van welke informatie deNederlandse regering in 2002-'03 tot haar standpunt is gekomen.

Maar veel urgenter is de vraag hoe het nu verder moet met Irak en welkerol Europa, dus ook Nederland, daarbij zou moeten dan wel kunnen spelen.Daarover wordt in de genoemde bijdragen niet gerept. Die werden geschrevenaan het begin van de week waarin voor de Irakezen een belangrijke politiekebeslissing op het programma staat: zaterdag wordt het referendum gehoudenover de nieuwe grondwet. Maar de gebeurtenis staat simpelweg niet op hetnetvlies van de Nederlandse moraalridders. Met schone handen uit hetverleden komen, is kennelijk belangrijker dan een route voor de toekomstproberen te vinden, een route die per definitie over vervaarlijke hobbelsen valkuilen gaat.

Bovendien zien Tromp c.s. in hun fixatie op de afwezigemassavernietigingswapens over het hoofd dat de Irak-operatie eveneens hadkunnen ontsporen als die wapens wel waren aangetroffen. Omgekeerd had deoorlog zonder de ontdekking van massavernietigingswapens zeer wel een keerten goede kunnen betekenen voor Irak en het Midden-Oosten, als de regeringin Washington niet een aantal elementaire misrekeningen had gemaakt. Succespleegt zijn eigen legitimiteit te creëren.

Die misrekeningen zijn helder in kaart gebracht door Larry Diamond,democratiseringsexpert van Stanford University, die in 2004 de Amerikaanseautoriteiten in Irak advies heeft gegeven. De troepenmacht, zo slagvaardigin de oorlog, was veel te klein voor de pacificatiefase, waardoor eenernstig veiligheidsprobleem ontstond. Er is een straffe zuiveringspolitiekgevoerd die meer kwaad dan goed deed. Bovenal hadden de Amerikanen een veelte rooskleurig beeld van de nationale cohesie en de ontvankelijkheid voorvrijheid en democratie onder de Irakezen. Onder het slachthuis dat Saddambestierde, bleek zich een etnisch en religieus kruitvat te bevinden.

Hoe nu verder? De discussie daarover wordt niet geholpen door lieden diezich hoofdschuddend aan de zijlijn opstellen en alleen bevestigd willenhoren dat er van alles mis was met het besluit Saddams bewind teverdrijven. Zeker als die houding gepaard gaat met het treurige misverstanddat het bommengeweld in Irak moet worden gezien als een 'logische' vorm vanverzet tegen een ongewenste bezetting. Wat in Irak gebeurt, is een nietsontziende terreurcampagne van jihadisten en andere extremisten. Dat treftbovenal gewone Iraakse burgers en dat bedreigt de hele regio. Ookzelfgenoegzame Europese waarnemers kunnen daarvan niet wegkijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden