Liever poetsen dan vakkenvullen

Bezuinigingen hebben geleid tot een nieuw fenomeen: de poetstiener. Voor 35 euro komen twee scholieren 1,5 uur schoonmaken bij ouderen. 'Niet iedereen heeft mantelzorgers.'

AMSTERDAM - Lara (16) poetst het roestvrijstalen fornuis tot het glimt. Haar vriendin Alice (15) neemt ondertussen de witte tegels in de badkamer onderhanden. De twee leerlingen 4-vwo van het Amsterdams Lyceum zijn deze middag na schooltijd aan het werk als poetshulp. Ze helpen Dorine Winkels (69) geregeld met huishoudelijke klussen waarvoor zij niet meer de energie kan opbrengen.


Alice en Lara, twee blozende vriendinnen met een beugeltje, behoren tot de dertig havo- en vwo-scholieren in Amsterdam en Groningen die particuliere huishoudelijke hulp bieden via de Amsterdamse zorgonderneming Emile. Het zijn overwegend meisjes maar er zitten ook een paar jongens bij. Het is voor het eerst dat tieners op deze manier worden ingezet.


Winkels: 'Ik vind schoon belangrijk. Nu kan ik een groot deel van het huishouden nog zelf doen. Toch ben ik alvast naar Emile gestapt, omdat hun aanpak mij bevalt. Het is een eerste stap voor als ik straks meer zorg nodig heb.'


Lara: 'Toen de mensen van Emile op mijn school kwamen vertellen dat zij op zoek waren naar poetshulpen, heb ik meteen mijn baantje als vakkenvuller opgezegd. Dit is veel leuker.'


Emile bestaat inmiddels negen jaar. Het bedrijf maakte tot dusver vooral gebruik van hbo- en universitaire studenten, die naast hun studie een door Emile verzorgde mbo-opleiding volgen tot wijkverpleeghulp; een gewilde bijbaan voor vooral psychologiestudenten. Sinds een half jaar zijn daar de poetsende scholieren bij gekomen. Aanleiding voor het opzetten van de poetsservice vormen de grote bezuinigingen op huishoudelijke hulp, zegt coördinator en initiatiefnemer Nienke Koperberg. 'Mensen bellen ons: komen jullie mijn huis schoonmaken als de thuiszorg van de gemeente stopt? Wij zijn een betrouwbaar en betaalbaar alternatief: anderhalf uur twee scholieren aan de slag voor 35 euro.'


Directeur Emile de Roy van Zuydewijn (29): 'Wij springen in het gat dat de overheid achterlaat. Ik heb zelf schoongemaakt toen ik tiener was. Om zo scholieren in te zetten, was nog niet eerder bedacht.'


De gemeenten moeten in 2015 40 procent bezuinigen op de huishoudelijke hulp. Koperberg: 'Niet iedereen heeft mantelzorgers om zich heen, soms wonen de kinderen ver. Die kunnen ons dan inhuren. Soms heeft iemand met een gebroken been of pols tijdelijk hulp nodig.'


De Roy van Zuydewijn neemt de tijd om de poetsdienst op te zetten. In 2015 zal het pas echt druk worden, verwacht hij. 'Nu is nog veel onduidelijk over hoe gemeenten gaan korten. Er zijn ook mensen die het zelf al gaan regelen. De eigen bijdrage van de gemeente is verhoogd en de procedure is hun te bureaucratisch, zeggen ze.'


Sommige ouders zijn bezorgd dat het schoolwerk in de knel komt. Anderen zijn juist blij dat hun kinderen de fijne kneepjes van het schoonmaken onder de knie krijgen.


Koperberg kijkt of de scholieren die zich aanmelden serieus genoeg zijn; hebben ze op de website gekeken voor het gesprek, komen ze op tijd? Vervolgens krijgen ze een zaterdag 'poetsles' van de studenten van Emile; ze leren schoonmaakmiddelen te gebruiken, maar ook strijken en waslabels van kleding lezen. Als voorbereiding moeten de tieners eerst thuis het geleerde in praktijk brengen; één van hun ouders beoordeelt of de badkamer of keuken inderdaad schoon is. Als ze alle tests hebben doorstaan, kunnen ze aan de slag, voor 10 euro per anderhalf uur. Met z'n tweeën, dat werkt het best.


Degenen die gebruik willen maken van de poetshulp, krijgen eerst bezoek van de student-verpleegkundigen van Emile. Ze komen niet in aanmerking voor de poetsende scholieren als ze heel ziek zijn, heel oud, eenzaam en kwetsbaar. 'Dan heeft iemand meer zorg nodig. Tieners kunnen niet signaleren dat er iets mis is als bijvoorbeeld weken hetzelfde eten in de koelkast ligt.' Ook gaat de jonge poetshulp niet naar mensen met psychiatrische problemen. 'De dienst is puur bedoeld voor mensen die lichamelijk het schoonmaakwerk niet meer aankunnen. Als we tijdens de kennismaking zien dat er meer hulp nodig is, verwijzen we door naar de wijkverpleeghulp.'


De Roy van Zuydewijn vindt dat er nog veel te winnen is in de zorg met kleinschalige, praktische initiatieven - los van de logge, in zijn ogen wat vastgeroeste zorgorganisaties. Met zijn bedrijf won hij in 2011 de innovatieprijs 'Zorgheld van het jaar' van het ministerie van Volksgezondheid. Is het niet pijnlijk voor de tienduizenden thuiszorgmedewerkers voor wie ontslag dreigt om te zien dat scholieren hun werk overnemen? 'De Roy van Zuydewijn: 'Wij hebben niet besloten dat er zo bezuinigd moest worden. Wij bieden juist een oplossing.'


Dorine Winkels pakt in haar jarentwintighuis een trapje, zodat Alice ook de badkamertegels net onder het plafond brandschoon kan wrijven. Lara schuift ondertussen het messenblok en de pot met pollepels opzij om het granieten aanrecht te kunnen schoonmaken. 'Mijn ouders vinden het wel goed dat ik iets doe voor mijn geld', zegt Lara. Ze geeft haar loon uit aan leuke extraatjes: kleren, uit eten of naar de film met vrienden.


'Het is natuurlijk wel een geluk dat ik dit kan betalen', zegt Winkels, voorheen werkzaam als 'projectontwikkelaar in wijkgerichte zorg en welzijn'. Dat haar hulpen zo jong zijn, vindt ze geen probleem. 'Ik hoef geen gesprek. We kletsen soms een beetje over hun school, mijn zoon heeft op hetzelfde lyceum gezeten.'


Kunnen tieners eigenlijk wel schoonmaken? Winkels: 'Natuurlijk kunnen ze dat. Maar stiekem denk ik bij hen hetzelfde als bij de werksters die ik heb gehad: ik doe het zelf altijd het beste.'


Lara scholier en poetshulp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden