Liever ons mobieltje dan een mooi boek

De slager die de vleesloze vrijdag propageert. Marlboro dat ons aanmoedigt om één avond uit te gaan zonder onze trouwe witte vrienden. Banketbakkers die hun taartjes - #eetevennniet - een dagje inruilen voor gezonde penen en knollen. De paus die oproept deze zondag niet naar de kerk te gaan, opdat wij eens écht nadenken over ons geloof. Allemaal niet goed voorstelbaar, maar áls het gebeurt dan roepen zulke acties toch enig wantrouwen op.


Volgens de firma Ben zit er een uit-knop op onze telefoon. Die zouden we wat vaker mogen gebruiken: #benevenuit. Om meteen maar cold turkey af te kicken van onze levensader stelt Ben voor om morgen een 'mobielloze' zondag te houden. Uit die smartphone! Want dan ontdekt u dat u een prachtige vrouw hebt, met een sprankelende conversatie, geweldig leuke kinderen om mee te robbedoezen en vrienden bij wij je kunt aanbellen. Zomaar, bij hen thuis! Wat romantisch.


Als een telefonie-aanbieder ineens vroom onthouding propageert, geeft dat te denken. Waarom doet Ben dat? Opdat wij de schade maandag, uitgehongerd, ruimschoots inhalen? Ik denk eerder dat Ben hetzelfde motief heeft als Shell zich afficheert als weldoener op het gebied van duurzaamheid en milieu. Een smetvrij blazoen is veel waard. Wíj zijn de aanstichter niet, dat bent u zelf. Aan óns heeft het niet gelegen als straks de hele wereld verslaafd is aan het de godganse dag sturen van onbenullige, overbodige berichtje.


Ben heeft serieus onderzoek gedaan en komt met omineuze cijfers. Gemiddeld kijken wij elke 5 minuten op onze telefoon. Vijf minuten! Het 'kijken' en iets terugsturen neemt al gauw twee minuten in beslag. Tel al die minuten wereldwijd eens op en je krijgen een immens aantal uren waarin niet wordt gewerkt, nagedacht of geproduceerd. Of privé: minuten die je ook had kunnen gebruiken om dampende stoofpotten te bereiden, fijne gesprekken te voeren met een vriend, lieve woordjes te fluisteren in het oor van je geliefde of de liefde te bedrijven. 'Hij/zij houdt meer van zijn telefoon dan van mij' is een veelvoorkomende grond voor echtscheiding. Volgens Ben dan. Hij/zij houdt - volgens mij - vaak meer van zijn telefoon dan van boeken. Waarom mooie boeken uitgeven als mensen zich niet langer dan vijf minuten kunnen concentreren?


De intensieve gebruiker kijkt zelfs vaker dan elke 5 minuten. Want er bestaan nog mensen die, zoals ik, urenlang niet op hun telefoon kijken (iedereen denkt dan dat je dood bent; of ze bellen onder het uitroepen van verontschuldigingen op je vaste nummer, wat heel raar schijnt te zijn). Kijk eens in een willekeurige treincoupé: er is eigenlijk niemand die níet continu met zijn telefoontje bezig is.


Ik leg mijn telefoon en iPad en telefoon weg uit pure zelfbescherming: ik zou nooit meer een boek uitlezen of een stuk tikken als ik de hele tijd werd verleid door spelletjes en berichten. Als ik de kans krijg, speel ik uren op mijn iPad en ik raak in paniek als hij vastloopt. Maar mijn werk moet het hebben van concentratie. Op de laptop zit al genoeg verleiding - Google en YouTube kunnen mij uren meevoeren. Toch heb ik nog niet die cynische app aangeschaft die mij een paar uur per dag die mij vrijwaart van internet. Kom op, zo willoos ben ik toch niet?


Focussen wordt de nieuwe groeimarkt. Cursussen mindfulness doen het geweldig, net als telefoonvrije huiswerkbegeleiding. Er zullen veel psychologen nodig zijn die ons helpen bij griezelige confrontaties in de offline wereld. 'Echt' is wat wij gaan vrezen, maar waar we ook steeds meer naar zullen hunkeren.


Je ziet die verwarring nu op scholen. De vrees om de boot te missen én het ruiken van mogelijkheden tot distinctie: authentieke, duurzame ervaringen. Terwijl de ene helft van de scholen brugklassers werft met iPads waarop ze de hele dag mogen werken, geurt menig gymnasium met een verbod op telefoontjes in de klas. Grieks vertalen vergt veel concentratie, oefening en toewijding. Wie die kan opbrengen, zal nog veel bereiken in het leven. Ouders beseffen dat: wie zich niet kan concentreren, online of offline, presteert weinig. Maar verbieden, het ook voor hen onmisbare WhatsApp? Dan wordt hun kind een paria. Een hels dilemma, dat de school mag oplossen.


Veel plezier morgen, met die gekregen tijd.


Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensent en de biografe van FB Hotz en Hella Haasse. Vanaf deze week staat haar column elke zaterdag in de krant.


Reageren? Opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden