Liever niets meer neerzetten

Het stond al in de eerste zin van het interview met Wouter Bos in de Volkskrant (29 januari): 'Ik loop al heel lang te zoeken of ik een woord kan vinden dat net als links, rechts, sociaal, liberaal en sociaal-liberaal die nieuwe synthese kan vatten, die partijvoorzitter Ruud Koole en...

De PvdA-partijleider zoekt naar één woord, en in zijn beschrijving van die zoektocht gebruikt hij het woord neerzetten, waar ik eerder zou denken aan bijvoorbeeld 'ontwikkelen'.

In de nu en dan oplaaiende discussies over veranderingen in het Nederlands, door de meeste mensen steevast als 'verloedering van het Nederlands' beschouwd, gaat het veelal over een verschijnsel als hun in 'hun hebben' of over de verschuiving van de klemtoon in woorden naar voren.

Veranderingen in het gebruik van bepaalde woorden lijken aan ieders aandacht te ontsnappen, terwijl dat verschrikkelijke 'neerzetten' toch aan een indrukwekkende opmars bezig is. Sporters leveren geen prestatie, maar zetten een prestatie neer. Mensen doen geen voorstel, maar zetten het voorstel neer, ze geven geen voorbeeld, maar zetten een voorbeeld neer.

In de linguïstiek wordt het begrip 'collocatie' meestal gebruikt voor de speciale band die er tussen veel samen voorkomende woorden bestaat. Zo'n band is er bijvoorbeeld ook tussen 'prestatie' en 'leveren'. Het alomtegenwoordige neerzetten lijkt dat te ontkennen. Hierbij is er natuurlijk geen sprake van taalverloedering, omdat de oorspronkelijke collocatie nog wel degelijk bestaat; het is wel te zien als een vorm van taalverarming.

Elke dag zijn er weer voorbeelden te zien of te horen. Uit het interview met Wouter Bos mocht ik nog de volgende voorbeelden plukken:

Er is een enorme behoefte bij de mensen om je te kunnen neerzetten als links of rechts (beter: . . .om je te kunnen indelen bij links of rechts).

Het zou zo mooi zijn als je een ander woord kon vinden dat de boodschap kon neerzetten op een veel offensievere manier (beter: dat de boodschap kon brengen. . ., of: een term die de boodschap kon verwoorden. . .).

Het wordt oneindig veel makkelijker als je dat andere type taal kunt neerzetten (beter: kunt gebruiken. . ., of: kunt hanteren).

Toegegeven, in het perspectief van de maatschappelijke problemen in Nederland en de oplossingen die de sociaal-democratie daarvoor presenteert (nee, dus niet 'neerzet'), is deze kwestie natuurlijk van volstrekt ondergeschikt belang.

Maar, mijnheer Bos, wilt u niet meer zo verschrikkelijk veel neerzetten, want het staat hier al zo ontzettend vol?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden