Liever leuk werk dan een goed salaris

Hoe tevreden we zijn wordt niet bepaald door hoeveel we verdienen. Of we leuk werk hebben in een club die bij ons past is veel belangrijker, blijkt uit onderzoek van Effectory en Volkskrant Banen....

Een goed salaris? Best belangrijk. Fijne promotiekansen? Ook nooit weg. Maar hoewel we er met z’n allen wel over klagen als zulke zaken niet goed is geregeld, bepalen ze nauwelijks of we tevreden zijn over ons werk. Daarbij spelen namelijk heel andere dingen een rol. Dan is belangrijk of mensen het een leuke club vinden om voor te werken en of ze werk hebben dat aansluit bij hun opleiding en ervaring. Juist die twee factoren bepalen meer dan welke andere ook hoe tevreden we zijn, blijkt uit onderzoek van bureau Effectory, in samenwerking met Volkskrant Banen.

Voor het onderzoek zijn ruim 150 duizend mensen ondervraagd in meer dan 300 Nederlandse organisaties. Al die mensen mochten een rapportcijfer geven aan hun tevredenheid over hun werk en hun werkgever. Daar kwam een gemiddeld cijfer uit van 7,1. Met name over zijn directe collega’s is de gemiddelde Nederlander zeer goed te spreken. Dat blijkt in ieder geval uit de 7,6 die zij krijgen. Ook over de eigen werkzaamheden is de Nederlander dik tevreden: een 7,2. De onderzochte werknemers vinden hun eigen werk leuk (7,7), interessant (7,1) en bovendien redelijk goed aansluiten op hun eigen capaciteiten en opleiding (6,6).

Bij advocatenkantoor Loyens & Loeff hebben ze goed begrepen waar het om gaat als je je medewerkers tevreden wil houden. De 1.450 medewerkers van het bedrijf hebben gemiddeld een 8,2 voor hun werkgever over, waardoor dit bedrijf zich de Beste Werkgever van 2008 mag noemen. De advocaten, notarissen en belastingadviseurs van dit kantoor – gemiddelde leeftijd 37 jaar – zijn vooral te spreken over de organisatie waarin ze werken en over de arbeidsomstandigheden.

Bij de Hema hebben ze dat nog niet bereikt, maar het bedrijf heeft van alle onderzochte grote ondernemingen (met meer dan 1000 man personeel) wel de grootste sprong in tevredenheid gemaakt. Waar de Hema-medewerkers vorig jaar nog een 7,5 voor hun werkgever overhadden, is dat dit jaar een 7,9, waarmee het bedrijf zich de Grootste Stijger onder de grote bedrijven mag noemen. Vooral de eigen collega’s (8,1) en de direct leidinggevende (7,4) worden gewaardeerd onder het personeel van de winkelketen.

Onder de kleinere organisaties kende de Kamer van Koophandel Centraal-Gelderland gemiddeld de meest tevreden werknemers. Zij hadden een 8,3 over voor hun werkgever, die zich daarmee ook Beste Werkgever 2008 mag noemen. Grootste stijger onder de kleine organisaties was het Waterlaboratorium in Haarlem. Bij de vorige meting – in 2005 – was bij dit bedrijf, ontstaan uit drie grote laboratoria van waterleidingbedrijven, een ingrijpende reorganisatie bezig. De onvrede was er destijds groot. Maar nauwelijks drie jaar later en na veel gesprekken tussen de leiding en het personeel en na verbetering van de interne werkprocessen is de algemene tevredenheid weer op een solide 7,2 beland.

Waarmee maar gezegd wil worden: tevredenheid van personeel is te beïnvloeden. Bijvoorbeeld door veel ontwikkelingsmogelijkheden te bieden: opleidingen, trainingen, promotiekansen en werk waar je iets van leert.

Die mogelijkheden tot ontwikkeling winnen aan belang, constateert Marc Sijtstra, algemeen directeur van onderzoeksbureau Effectory. ‘De generatie van de babyboomers begon in een functie, maakte na een jaar of tien, vijftien een keer promotie en dan na een jaar of tien nog eens een keer. En in die functie bij dat bedrijf bleef je dan tot aan je pensioen.’

Maar die tijden zijn voorgoed voorbij, wil hij maar zeggen. ‘De generatie die de laatste jaren de arbeidsmarkt op is gekomen wil vernieuwing, ze willen steeds nieuwe impulsen, ze willen zich steeds verder ontwikkelen. Drie jaar lang hetzelfde project doen ervaart deze generatie als stilstand. Daar zullen de werkgevers iets mee moeten, want alles wijst erop dat de krapte op de arbeidsmarkt aanhoudt. En dan ligt de bal toch echt bij de werkgevers. Mensen zijn op zoek naar een plek waar ze zich zo goed mogelijk kunnen ontplooien. Niet per se het pad omhoog, maar vooral verdiepend en verbredend.’

En dat betekent dus ook iets voor de traditionele manier waarop organisaties bestuurd worden. ‘Managers zijn van oudsher gewend om te werken aan doelstellingen, targets. Maar de voornaamste taak van een manager wordt nu: de afdeling als team laten functioneren. Niet langer alleen maar: getting things done, maar vooral: getting people inspired.’

Sijtstra hoort werkgevers nogal eens klagen over jonge werknemers op de arbeidsmarkt. ‘Het beeld is dat zij alleen maar op wereldreis willen en dat ze ook helemaal niet van 9 tot 5 willen werken. Maar dan denk ik: wen er maar aan. De nieuwe generatie zegt: het gaat er ook helemaal niet om wannéér ik werk. Als het maar gebeurt. En dan moet het dus ook leuk werk zijn. Dáár ligt de uitdaging voor werkgevers.’

Met algemene uitspraken over de wensen van werknemers is Sijtstra meestal voorzichtig. ‘Je kunt niet in algemene termen aangeven waar een werkgever mee scoort. In de ene branche hecht het personeel veel waarde aan status, een goed salaris en een mooie auto. Maar in de zorg gaat het er bijvoorbeeld veel meer om dat mensen voldoende tijd hebben voor hun patiënten. Iedere werkgever moet daarom zelf achterhalen waar zijn personeel naar op zoek is, wat het is dat zijn mensen tevreden maakt. Dat is de kunst.’

Een goed salaris blijkt volgens het onderzoek overigens nauwelijks een verklaring voor tevredenheid. Beloning is al jarenlang iets waar we het meest ontevreden over zijn. De gemiddelde Nederlander had er zelfs maar een 5,4 voor over.

Veel mensen zijn vooral ontevreden over ‘het gevoel van waardering’ dat uit hun salaris spreekt. Onze algemene tevredenheid hangt daar bovendien sterk mee samen: tevreden mensen voelen zich in hun salaris eerlijker gewaardeerd dan hun ontevredener collega’s.

Het geeft de kansen aan voor wie de komende jaren ook hoge ogen wil gooien als werkgever. ‘Wij toetsen in hoeverre je als werkgever voldoet aan de wensen die je mensen hebben’, concludeert Sijtstra. ‘Dat is natuurlijk van twee dingen afhankelijk. Enerzijds van wat je te bieden hebt, maar anderzijds ook van wat je medewerkers van je verwachten. Je ziet dat steeds meer organisaties daar bewust mee bezig zijn. Zij zeggen niet langer: wij doen het nu eenmaal zus, en zo blijft het ook. Maar ze luisteren en kijken waar wat te verbeteren valt.’

Maar in deze tijden van krapte op de arbeidsmarkt schuilt daar wel een risico in, besluit hij. ‘Heel veel organisaties gaan nu enorme verwachtingen wekken. Ze presenteren zich als de werkgever die alle dromen doet uitkomen. Dat is onverstandig. Als die verwachtingen vervolgens niet worden waargemaakt, dan levert dat meteen ontevredenheid op bij de medewerkers. Daar kun je dus maar beter voorzichtig mee zijn. Wees liever eerlijk, dat komt de loyaliteit en betrokkenheid van de medewerkers alleen maar ten goede.’ *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden