Liever Herzberg dan AKO

De jury van de AKO Literatuurprijs vreest niet origineel te worden gevonden, vermoedt Arjan Peters bij het zien van de genomineerden. Hij weet wie er kunnen winnen.

De angst voor herhaling zit er goed in. Dat valt op, aan het lijstje van genomineerden voor de AKO Literatuurprijs. Omdat Tommy Wieringa eerder dit jaar de Libris Prijs won, mag hij niet meer mee doen, want dat zou een herhaling betekenen. En Esther Gerritsen en Oek de Jong kunnen niet, want die waren toen ook al genomineerd. En de AKO Prijs gaat niet de Libris Prijs overdoen, wat dacht jij? A.F.Th. van der Heijden, Margriet de Moor en Arnon Grunberg komen evenmin op het AKO-lijstje voor. Die staan daar al vaak genoeg op.


Zoiets moet het zijn. Vrees om niet origineel gevonden te worden, wat je vaker vermoedt bij zogenoemde vakjury's. We gaan niet het boek bekronen waarvan iedereen zegt: geen wonder. Daarom werd Tonio van A.F.Th. van der Heijden in 2011 niet eens genomineerd voor de AKO-prijs, die toen naar Marente de Moor ging, en niet omdat haar boek indrukwekkender was. Frits van Oostrom schreef een schitterende studie over de Nederlandse literatuur tussen 1300 en 1400 (Wereld in woorden), maar hij heeft de AKO Prijs in 1996 al een keer gewonnen. Dat had hij beter niet kunnen doen.


We moeten verrassen, is de dwanggedachte geweest. Er is geen andere verklaring denkbaar voor het lijstje waar de jury mee op de proppen komt, en waaruit op maandagavond 28 oktober de winnaar wordt gekozen: Martin Bossenbroek (een boek over de Boerenoorlog dat niemand heeft gelezen, maar er hoort non-fictie op de lijst), Jan Brokken, Wouter Godijn, Joke van Leeuwen, Ilja Leonard Pfeijffer en Allard Schröder. De laatste prijkt er per ongeluk op, omdat de jury was vergeten dat de bescheiden schrijver de AKO-prijs in 2002 al won. Nu de jury dit van mij heeft gehoord, zou ze eigenlijk, om mijn verdenking te logenstraffen, Allard Schröder koelbloedig opnieuw moeten bekronen, dit keer voor De dode arm. Heb je nog een prachtige winnaar ook.


Maar let op: dat durft de jury niet, want ze is bang voor herhaling. De AKO Prijs 2013 zal gaan naar Jan Brokken (De vergelding). Tenzij er juryleden vinden dat de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan al zo vaak in de literatuur zijn behandeld. Als er geen unanimiteit kan worden bereikt, zal Joke van Leeuwen uit de hoge hoed komen. Feest van het begin. Een kandidate aan wie niemand een hekel kan hebben. Altijd origineel tenslotte.


Angst voor herhaling, dat is het. Of had ik dat al gezegd. Woensdag verschijnt de nieuwe dichtbundel van Judith Herzberg, Liever brieven. Zoals zo vaak laat zij de taal kleine wonderen verrichten. Een persoonlijkheid hoeft niet te zoeken naar oorspronkelijkheid. Die heeft ook geen last van de angst die onder jury's heerst.


Als jou dat het beste lijkt, moet je de herhaling benutten. 'Te willen hebben/ een huis in de duinen/ Te willen hebben/ verzamelde werken/ Te willen hebben/ één blauwe veer/ te willen hebben/ een zinvol bestaan/ te willen hebben/ gehad.' En dit is slechts het begin. Er volgen 4 strofen, met nog 17 herhalingen en varianten. Leze Herzberg, en herleze haar daarna. Het gedicht heet Te willen hebben.


Judith Herzberg: Liever brieven.

De Harmonie; euro 15,90.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden