Liever geld kwijt dan een chloorlek

Koste wat kost moet Igor van der Hel voorkomen dat bij chemieconcern AkzoNobel chloor lekt. Ook al kost het bakkenvol geld: ‘Bij twijfel haal je niet in.’ tekst Frederieke van Velzenfoto’s Kick Smeets..

Op de A15 wordt het Rotterdamse Botlek-gebied aangekondigd met een bord met pijlen naar de juiste rijbaan en de tekst: ‘gevaarlijke stoffen’. Wie zich op het terrein van AkzoNobel begeeft, zet verplicht een helm en bril op en houdt een zuurstofmasker bij de hand.

Hier werken betekent: alles doen voor de veiligheid. En aan die veiligheid draagt Igor van der Hel (30) een belangrijk steentje bij. Sinds zo’n vijf maanden is hij productiecoördinator in de MEB-fabriek (Membraan Elektrolyse Bedrijf) van AkzoNobel, die sinds 1983 volcontinu draait.

Chloor en natronloog (onder meer gebruikt in de glasindustrie) zijn de belangrijkste producten van de fabriek. Van der Hel is er medeverantwoordelijk voor dat niemand wordt blootgesteld aan chloorgassen of andere onveilige situaties.

Vreselijk lijkt het hem dat werknemers gewond raken nadat hij zijn handtekening onder veiligheidsmaatregelen voor onderhoudswerkzaamheden heeft gezet. Hij is er zich constant van bewust: ‘Bij twijfel haal je niet in.’

In zijn eerdere baan was hij als procestechnoloog bezig met de productie en efficiëntie op lange termijn, een relatief rustige functie die hij 3,5 jaar volhield. Van der Hel, die ooit chemische technologie studeerde: ‘Van daaruit ben ik overgestapt naar een gigantisch hectische baan waarin ik me dagelijks afvraag: wat heb ik nodig om de komende 24 uur de fabriek te laten draaien?’

In de plant, zoals de werknemers hun werkplaats in het Engels noemen, staan een heleboel tanks waaruit de stoffen via pijpleidingen naar de omliggende klanten worden gepompt. Chloor is een grondstof voor bijvoorbeeld de antiaanbaklaag van pannen, plastic en omhulsels van medicijnen. Het komt vrij in gasvorm. Wie aan chloorgas wordt blootgesteld, krijgt met een beetje pech tranende ogen en brandwonden, net als last van longen en luchtwegen doordat de slijmvliezen opzwellen. Bij grote hoeveelheden chloor leidt dit in het ergste geval tot stikken. Door de risico’s is het opslaan van grote hoeveelheden chloor bij wet verboden. Het grootste deel van de chloorproductie wordt direct gekoppeld aan de behoefte van de klanten.

Volgens Van der Hel is het in zijn functie belangrijk zaken af te maken. ‘Soms is de werklast zo groot dat je minder belangrijke zaken moet laten wachten tot morgen: als de fabriek maar door kan draaien als jij weg bent.’

Als aanspreekpunt voor alles wat met de productie te maken heeft, zijn z’n ochtenden steevast gevuld met overleggen met de logistieke afdeling, de energieafdeling en de technische dienst. Met die laatste geeft Van der Hel prioriteiten aan de dagelijkse storingsmeldingen. Die reiken van een kapotte wc-lamp tot een zeldzame lekkage. Vervolgens vergadert hij met de productiemanager (zijn baas), zijn collega-productiecoördinator en de wachtchef over de afgelopen 24 uur: is alles goed verlopen? En: wat kan de wachtchef, die de elf werknemers in de fabriek aanstuurt, de komende 24 uur verwachten?

Aan het eind van de dag worden alle geplande activiteiten genoteerd in het orderboek. Soms moet voor een onderhoudskarwei een fabrieksonderdeel uit bedrijf worden genomen. Om een koeler schoon te maken bijvoorbeeld. Van der Hel legt uit: ‘Dan geef ik aan de wachtchef door wanneer dit moet gebeuren. De toe- en afvoer moet worden afgesloten en de koeler moet met water productvrij worden gespoeld, zodat de monteur geen chloor of natronloog over zich heen krijgt. Het is mijn taak dat zo te plannen dat er zo min mogelijk productie verloren gaat. Want dat kost geld.’

In zijn huidige baan moet Van der Hel duidelijk communiceren. Meer dan vroeger is hij zich bewust van zijn positie tegenover andere mensen. Dat betekent: geen platte geintjes meer zoals hij die in zijn vorige baan als procestechnoloog nog weleens maakte. Het draait om geloofwaardigheid, dus een formelere houding naar collega’s. ‘Bij een calamiteit, waarbij bijvoorbeeld een fabrieksonderdeel uitvalt, is het aan mij om aan de afdelingen duidelijk te maken dat we een probleem hebben.’

Volgens hem creëer je ook geloofwaardigheid door iets te doen met feedback. ‘Zo heb ik te horen gekregen dat ik nog wat harder mag schreeuwen en mensen meer op hun huid mag zitten. Daar doe je dan wat mee.’

Mensen zitten hem immers ook op zijn huid. Vanochtend stond nog een monteur te wachten op Van der Hels handtekening onder een werkvergunning. De wachtchef stelt deze werkvergunningen op voor onderhoudswerkzaamheden, waarin staat aan welk fabrieksonderdeel de monteur moet werken en welke voorzorgsmaatregelen daarvoor nodig zijn. Van der Hel was telefonisch in gesprek en hoorde tegelijkertijd door de intercom de wachtchef roepen die met de monteur op hem wachtte: ‘Igor, vergunningen ondertekenen!’ Van der Hel lacht: ‘Dat is dus die hectiek. Je bent in eerste instantie misschien geneigd meteen je handtekening te zetten, omdat mensen ongeduldig op je zitten te wachten. Maar je moet juist rust nemen om eventuele risico’s in te schatten. Je kunt het je niet permitteren ergens bibberend je handtekening onder te zetten.’

Naar deze dynamiek was hij overigens wel op zoek: ‘Ik heb veel te doen en het doet er echt toe wat ik beslis. Ik blijf scherp als ik een beetje onder druk sta.’

De fabriek telt duizenden metingen en beveiligingen om het productieproces te controleren en te sturen. ‘Zo voorkom je risico’s.’

Best spannend is het als er (preventief) onderhoud aan een meting of beveiliging wordt gepleegd. De monteur die deze wilt controleren, komt langs Van der Hel, die toestemming geeft om een meting of beveiliging tijdelijk op inactief te stellen. ‘We moeten dan zelf goed in de gaten houden dat er niets misgaat. Dat een tank bijvoorbeeld niet overstroomt.’

Het zogenoemde meer ogen-principe, waarbij naast de productiecoördinator de onderhoudsmanager en de senior procestechnoloog voor dit onderhoud hun handtekening zetten, moet onveilige situaties voorkomen.

De functie van productiecoördinator bestaat uit snel denken, op meerdere sporen tegelijk, en keuzes maken. ‘Zolang je je beslissing goed kunt verdedigen ben je op de goede weg’, zegt Van der Hel. ‘Komt er chloor uit een systeem en moet een deel van de fabriek uit bedrijf worden gehaald en chloorvrij worden gespoeld, dan is dat zo.’

Dat kostte bij zijn collega ooit vier uur en tienduizenden euro’s. Maar in de fabriek is het geen discussie: ‘Productieverlies verkies je boven het risico dat er chloor naar buiten komt.’

Soms moet Van der Hel buiten zijn normale werkuren komen opdagen voor een handtekening. Na zessen en in de weekenden neemt een speciale dienst het productieproces waar. Van der Hel heeft eens in de zes weken een volle week dienst. ‘Dan ben ik ’s avonds telefonisch bereikbaar voor vragen. Soms word ik bij een spoedgeval opgeroepen om een werkvergunning te tekenen, bijvoorbeeld als een waterlekkage direct moet worden gerepareerd.’

Ontsnapt er ondanks alle veiligheidsmaatregelen uiteindelijk toch wat chloor uit de fabriek, dan alarmeren een soort snuffelpalen (chloormonitoren) op het fabrieksterrein de omgeving. Van der Hel legt uit: ’Zestig seconden nadat het alarm is afgegaan maakt een systeem alles chloorvrij door de chloor op te lossen in een andere stof.’

Calamiteitenorganisaties als de brandweer en de politie zorgen na zo’n alarm altijd direct voor veiligheid in de omgeving, of de situatie nou bedreigend is of niet. Uit voorzorg is in juni 2005 de A15 nog afgesloten toen wat chloor ontsnapte uit een lekkende leiding met koelwater. Ondertussen werd de productie in de fabriek onmiddellijk stilgelegd en naar de oorzaak van het probleem gezocht. Er vielen geen gewonden.

Als Van der Hel terugrijdt naar zijn woonplaats Den Haag overdenkt hij zijn negen uur durende werkdag. Thuis kan hij zijn verhaal kwijt bij zijn vriendin. Hij doet aan fitness en heeft sinds kort power yoga ontdekt. Dat helpt ook om zijn hoofd wat leger te maken. ‘Als je je werk niet kunt loslaten, zit je er makkelijk tot half tien ‘s avonds en word je knettergek van alle beslissingen die je moet nemen’, volgens Van der Hel. ‘Daar heb ik niets aan en de fabriek ook niet.’ *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden