Vier vragen onbevoegde docenten

Liever een leraar zonder diploma voor de klas dan geen leraar. Of is dit toch geen goed idee?

De VVD wil onbevoegde techniekdocenten voor de klas zetten om het lerarentekort op middelbare scholen en in het mbo aan te pakken. Goed plan, of niet?

1. De overheid wilde toch juist af van de onbevoegde docenten?

Klopt. Het terugdringen van het aantal docenten dat zonder de juiste opleiding les geeft,  staat al jaren op het actielijstje van Onderwijsministers. Voor goed onderwijs zijn goed opgeleide leraren nodig, is de gedachte. In 2013 kondigde toenmalig minister van Onderwijs Jet Bussemaker (PvdA) aan onbevoegde leraren voor eens en voor altijd uit te willen bannen. Er kwamen strengere regels rondom onbevoegden. In ruil daarvoor trok de minister extra geld uit om leraren alsnog een diploma te laten halen.

Een paar jaar eerder, in 2009, bond Ronald Plasterk (PvdA) als onderwijsminister ook al de strijd met onbevoegde docenten aan. Hij lanceerde toen de website bevoegd.nl, waarop ouders konden zien hoeveel onbevoegde leraren er rondliepen op de school van hun kinderen.

Onbevoegde docenten zijn er nog steeds, alle goede bedoelingen ten spijt. Vermoedelijk groeit het aantal docenten zonder diploma momenteel zelfs, vanwege het lerarentekort. De Onderwijsinspectie waarschuwde dit voorjaar voor het inzetten van onbevoegde docenten als lapmiddel voor het lerarentekort. Het zou negatieve gevolgen kunnen hebben op de prestaties van leerlingen.

2. Waarom dan toch dit plan?

Liever een leraar zonder diploma voor de klas, dan helemaal geen leraar voor de klas. Dat vindt VVD-Kamerlid Dennis Wiersma, die het plan voor het inzetten van onbevoegde docenten verzon. ‘We hebben een dubbel probleem’, zegt hij. ‘We hebben al jaren een tekort aan technici. En er is ook nog een tekort aan mensen die die technici kunnen opleiden.’

Om dat laatste probleem op te lossen, wil Wiersma het mogelijk maken om technici uit het bedrijfsleven voor de klas te zetten. Ze zouden aan de slag gaan op middelbare scholen en in het middelbaar beroepsonderwijs. Niet fulltime, maar voor één of twee dagen per week. ‘Dat geeft ze de kans om te onderzoeken of het onderwijs wat voor ze is. Nu worden veel mensen afgeschrokken omdat ze allerlei ingewikkelde trajecten in moeten om hun bevoegdheid te halen.’

Op de lange termijn blijft een diploma wel nodig, zegt Wiersma. Als de docenten na een paar jaar definitief de overstap willen maken naar het onderwijs zouden ze alsnog hun bevoegdheid moeten halen.

3. Goed plan. Of niet?

Dat hangt ervan af wie je het vraagt. De mbo-raad, de brancheorganisatie van de scholen in het middelbaar beroepsonderwijs, is blij met de aandacht voor het onderwerp. ‘Dit kan eraan bijdragen dat meer mensen die in het mbo willen lesgeven gaan kijken naar de mogelijkheden’, aldus een woordvoerder. Want het is nu voor vakmensen ook al mogelijk in het mbo te werken zonder diploma, benadrukt zij. ‘Je kunt zonder bevoegdheid gastdocent zijn voor gemiddeld vier uur per week. Elke onbevoegde docent moet wel binnen twee jaar zijn bevoegdheid halen.’ 

Maar er klinkt ook kritiek. Mbo-docent Tommy Derksen, verbonden aan protestgroep Mbo in Actie, is bijvoorbeeld bang dat de maatregel het onderwijs geen goed zal doen. ‘Ik heb mensen gezien die zonder lerarenopleiding voor de klas belandden en binnen een week huilend in de teamkamer zaten omdat het niet ging.’ Het gevolg is, vreest Derksen, ‘een komen en gaan van nieuwe leraren. Dan komt de kwaliteit van onderwijs onder druk te staan.’ 

4. Worden die onbevoegde docenten onvoorbereid voor de klas gezet?

Dat niet, zegt VVD-Kamerlid Wiersma. ‘Ze worden begeleid door ervaren docenten.’ Ook denkt het Kamerlid aan een soort stoomcursus voor beginnende docenten. ‘Dan worden ze in een paar weken klaargestoomd en krijgen ze een soort mini-bevoegdheid waarmee ze tijdelijk voor de klas kunnen.’

Marco Snoek zet daar vraagtekens bij. Als lector leren en innoveren aan de Hogeschool van Amsterdam is hij gespecialiseerd in professionaliteit en leiderschap van leraren en lerarenopleiders. ‘Er wordt soms te makkelijk geroepen dat mensen die inhoudelijk deskundig zijn zo voor de klas kunnen. Maar lesgeven is een vak. Je hebt er bepaalde pedagogische en didactische vaardigheden voor nodig, die je moet leren.

Zij-instromers, die vanuit een ander beroep overstappen naar het onderwijs, moeten ook een speciaal onderwijstraject volgen.  Snoek: ‘Met zo'n mini-bevoegdheid ben je er niet.’ 

Het is mooi dat er wordt nagedacht hoe meer mensen verleid kunnen worden in het onderwijs te werken, zegt Snoek. ‘Maar kijk ook naar de lange termijn. Als je beginnende leraren niet goed begeleidt, rennen ze gillend weg. Daar schieten we niets mee op.’ En juist aan die begeleiding door ervaren docenten schort het, denkt Snoek. ‘Er is al een lerarentekort, dat betekent dat de begeleiding ook beperkt is.’

Kan de webcamdocent de oplossing worden voor het lerarentekort

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden