Liever een huis dan een huisbaas

Veel huurders willen hun huis kopen, maar vangen bot bij hun huisbaas. In Amsterdam verkoopt een woningcorporatie wel 250 huizen....

Ferry Haan

NU IS HET nog een somber plein met een grafstenenwinkel in Amsterdam-Osdorp, maar voor het Dijkgraafplein wachten mooie tijden. De woningcorporatie doet alle huurwoningen in de verkoop en begint tegelijk een grote renovatie. De huurders boven supermarkt Komart en het Chinees-specialiteitenrestaurant Royal City krijgen een buitenkansje.

Mooi zijn ze niet, deze flats uit 1969. In menig architectuurboek werden de bedenksels van architect Kloos als 'vernieuwend' aangemerkt, maar de tijd heeft het plein ingehaald. De laatste jaren is het een beetje in verval geraakt.

Verf bladdert af van de liftkokers, een enkele satellietschotel siert de balkons aan de achterkant en groepjes allochtone pubers vervelen zich op het plein rond de tramhalte. Het is het eindpunt van tramlijn 1. Verder dan het Dijkgraafplein kun je met de tram niet komen vanuit Amsterdam.

Om de neergang van het plein te stoppen doet woningstichting De Key nu alle 250 woningen in de verkoop. De huurders krijgen de kans huiseigenaar te worden van een compleet gerenoveerde flat. Daarmee behoren deze huurders tot een bevoorrechte groep.

Vorig jaar verkochten de Nederlandse woningcorporaties in totaal dertigduizend huurwoningen. Op het totaal van 2,4 miljoen huizen in het bezit van corporaties is dit een schijntje.

Het parlement wil de corporaties overhalen veel meer woningen in de verkoop te doen. Zo mogelijk beneden de marktprijs. Den Haag heeft zich voorgenomen om de corporaties te stimuleren twintigduizend woningen extra te verkopen. Middels een 'koopsubsidie' voor woningen tot maximaal 183 duizend gulden en kopers met een maximaal inkomen van 48 duizend moet kopen ook in het bereik van de sociaal zwakkeren komen.

Voor 183 duizend gulden vind je tegenwoordig echter geen woning meer. Ook de flats op het Osdorpse plein zijn duurder dan de norm voor de koopsubsidie. Deze huurders moeten gemiddeld 220 duizend gulden betalen voor hun huisje.

Ad Schellingerhout, vastgoedmanager bij De Key, stelt dat dit bedrag een goede marktprijs is: 'De woningen zijn in januari getaxeerd en we houden aan die prijs vast. Op de vrije markt zouden de huizen nu meer waard zijn.'

Bij deze prijs is koop niet voor iedereen weggelegd. Huurders die afhankelijk zijn van huursubsidie kunnen het wel vergeten. Behalve dat ze er maandelijks te veel op achteruit zouden gaan, geeft geen enkele bank hen een hypotheek.

Ook huurders met een onzeker inkomen hebben een probleem. 'Ze moeten bij de bank met de billen bloot', erkent Schellingerhout. Mensen met veel zwart geld krijgen bijvoorbeeld geen hypotheek. Al met al verwacht Schellingerhout dat ongeveer een derde van de huidige huurders zal toehappen.

De huurders die niet kopen, kunnen overigens gewoon blijven zitten in hun woning. Zij betalen gewoon hun maandelijkse huur, maar als ze weg gaan, dan doet De Key de woning onmiddellijk in de verkoop.

Amarens en Michel den Bak behoren zeker tot de eerste kopers. Ze betalen nu maandelijks 1200 gulden huur voor hun flat en hebben het gevoel dat ze dit bedrag weggooien. Daarom stappen ze als eerste de speciaal door De Key ingerichte modelwoning op het plein binnen.

Flatnummer 227 is de ideale koopflat. Alles in deze woning is spik en span en ruikt naar verf. Niet dat de Den Bak's hierin geïnteresseerd zijn, want ze willen tenslotte hun eigen huis kopen en daarvan weten ze na vierenhalf jaar wel hoe het er uitziet.

De modelwoning dient vooral als plek voor een persoonlijk gesprek met de huisbaas. Vertegenwoordigers van De Key prijzen als volleerde makelaars de modelwoning aan. Tegelijkertijd loopt er in de modelflat een hypotheekadviseur rond. Hij kan de geïnteresseerde huurders meteen voor een hypotheek strikken en hen informeren over hun toekomstige maandlasten. Waarschijnlijk zullen tachtig huurders kopen. Dat zijn tachtig potentiële klanten voor deze hypotheekadviseur. Geen echt slechte deal.

Een blik op de Den Baks en meteen is duidelijk welke bewoners interesse in koop hebben. Het is een jong stel dat samen jaarlijks gemakkelijk een ton verdiend. Zij is datatypiste bij een architectenbureau. Hij werkt als platformmedewerker op de nationale luchthaven Schiphol.

Amarens zit wat moeilijk op de moderne bank in de strakke modelwoning. 'Er is een kleintje op komst', zegt Amarens en kijkt daarbij veelbetekenend. Ze blijkt vijf maanden zwanger en dat is voor haar de belangrijkste reden om hun woning te willen gaan kopen.

De ligging van de modelwoning vindt ze niks: 'Wij willen niet uitkijken op het plein. Wij wonen hier precies om de hoek. Daar hoor je de vogeltjes in plaats van de tram en dat terwijl we zo dicht op Schiphol wonen.' De 220 duizend gulden voor hun huurwoning vinden ze niet veel. 'Zo goedkoop krijg je nergens anders zo'n woning', stelt Michel.

De woningcorporatie denkt dat de verkoop van de huurwoningen het plein goed zal doen. Daarnaast levert de huizenverkoop De Key gewoon geld op. Sinds de verzelfstandiging van de woningcorporaties in 1995 werken zij 'marktgericht'.

'Kleine kinderen spelen al heel lang niet meer op de brede ballustrade voor mijn flat', zegt Els Berkhuizen. Ze woont al 22 jaar op de eerste etage direct boven de supermarkt. Haar ex-man werkte in de supermarkt toen die nog 'Simon de Wit' heette en bewoonde de dienstwoning. Nu heet de supermarkt 'Komart', is haar man weg en heeft Els niets meer met de winkel te maken, maar ze woont nog in hetzelfde huis.

Els bedient in eetcafé 'De Kleine Nachtwacht' in de volksbuurt De Pijp. Met een bruto-inkomen van bijna 1300 gulden in de maand krijgt zij geen hypotheek van 220 duizend gulden. Tot voor kort kreeg ze huursubsidie: 'Die hebben ze nu afgepakt omdat ze de uitkering van mijn gehandicapte zoon ineens bij mijn inkomen optellen.' Koppig blijft ze de helft van haar huur betalen in de hoop dat binnenkort de huursubsidie weer wordt uitgekeerd.

'Maar ik wil mijn woning wel naar me toe kopen. Misschien dat ik mijn broer maar eens om geld vraag', bedenkt Els. Ze staat te strijken in de kamer. Op de muur hangt een enorme hoeveelheid imitatie-antieke pistolen. Haar lichamelijk gehandicapte zoon schuifelt wat door het huis. 'Het is hier allemaal gelijkvloers, dat is voor hem wel handig.'

HET gepensioneerde echtpaar W. en W. Sterk maakt zich ook niet druk over het kopen van hun huis. Mevrouw Sterk verontschuldigt zich voor de spruitjeslucht in hun huis. Het echtpaar Sterk was één van de allereerste bewoners van de flat. Ze wonen er op de kop af dertig jaar. Sterk: 'Vroeger had je hier een prachtig uitzicht en kon je helemaal naar Schiphol kijken of naar de molen in Sloten. Nu bouwen ze hierachter een complete nieuwbouwwijk en verpesten ze ons uitzicht.'

Ze willen hun woning niet kopen. Het lijkt hen niet slim: 'Weet u, de buurt gaat erg achteruit. Ik durf 's avonds mijn dochter niet eens alleen naar de tramhalte te laten lopen. Ik denk niet dat deze woningen nog ooit in prijs stijgen.'

Als veel jonge mensen door de koopmogelijkheid op het plein blijven wonen, dan ziet het echtpaar wel wat in de verkoopplannen. 'Veel jonge kinderen zien we hier niet meer. Op het plein hangt alleen van dat opgeschoten spul rond de tramhalte.'

Vastgoedmanager Schellingerhout van De Key wordt niet moe de voordelen van kopen boven huren te benadrukken: 'Bij koop weet je wat je maandlasten zullen zijn voor de komende tien jaar, als je tenminste je hypotheekrente vast zet. Bij huur blijf je de jaarlijkse huurverhoging houden. Kopers zijn daarom voor de toekomst financieel beter af.' Hij stelt ook dat het 'woongenoegen' van de bewoners toe zal nemen. Ze kunnen tenslotte zelf veranderen aan hun woning wat ze willen.

Schellingerhout is ook duidelijk over het doel van De Key: 'Wij willen de komende jaren ongeveer drie á vierduizend huurwoningen verkopen, dat is 10 procent van het totaal. Daarmee krijgen we de financiële armslag voor de bouw van nieuwe woningen op IJburg, de bouwlocatie in het IJmeer, en andere volkshuisvestingdoelen die we hebben.'

De Key verkoopt relatief veel woningen vergeleken met andere woningcorporaties. Die houden in meerderheid de boot af, tot irritatie van veel huurders die hun eigen woning willen kopen. De verhouding koop- en huurwoningen zal daarom in Amsterdam niet snel oplopen. Bij slechts 13 procent koopwoningen is de gekte op de Amsterdamse woningmarkt niet moeilijk te verklaren.

Schellingerhout kan zich daarover niet druk maken. Hij haast zich om weer een paar nieuwe huurders te helpen die in de modelflat komen informeren naar de koopmogelijkheid. De hypotheekadviseur schiet ook op hen af: 'Interesse in een hypotheekje, mevrouw, meneer?' 'Nee, niet nodig. We werken allebei bij een bank', jubelen de tweeverdieners.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden