Liever een democratie met gebreken dan een dictatoriaal Jurassic Park

In drie landen in het Midden-Oosten is het opvallend rustig gebleven temidden van de storm: Turkije, Libanon en Israël. Een merkwaardig gezelschap, zou je zeggen, maar ze hebben één ding gemeen: het zijn landen waar je mag stemmen.


Democratie is een rommelig alles-of-niets gedoe, maar juist daarom houd ik ervan. Net zoals je niet een beetje zwanger kunt zijn, kun je ook niet een beetje democratisch zijn.


Er zijn allerlei gemakkelijke generalisaties over Turkije, Libanon en Israël te horen, maar ze zitten er wel naast. Turkije is niet streng islamitisch geworden, Libanon is niet in handen van Hezbollah geraakt en Israël is nog steeds een open samenleving.


Natuurlijk hebben alle drie de landen ook hun gebreken, maar het mooie aan democratieën is dat ze niet naar perfectie streven.


Er was paniek toen Najib Mikati, een door Hezbollah gesteunde zakenman, premier van Libanon werd. Maar Libanon steunde wel de no-fly zone in Libië bij de VN -- een zeldzaam moment waarop de VS en een door Hezbollah gesteunde regering op één lijn zaten.


Hezbollah is een politieke partij met een militie. De ultra-orthodoxe Shas-partij heeft buitensporig veel invloed in Israël als gevolg van de coalitiepolitiek. De Moslimbroederschap zal veel invloed krijgen in een vrij Egypte, omdat zij een organisatorische voorsprong heeft. De regerende AK-partij in Turkije is een briljante politieke machine, die ietwat te ruig te werk gaat.


Dit zijn allemaal problemen van verschillende omvang. Maar geef mij deze problemen maar zolang ze zich voordoen in open systemen. Het is allemaal ver te verkiezingen boven de afgedwongen gedweeheid die je overal in het Jurassic Park van de Arabische dictators tegenkomt.


Het is gedaan met de 20ste eeuwse politiestaten in de 21ste eeuw. Het is gedaan met Ben Ali en Mubarak, en ook met Kadhafi. Of het ook gedaan is met de overige Arabische despoten, hangt af van de vraag inhoeverre zij gehoor geven aan de roep van hun burgers.


De tijd van Hama, waar het Syrische bewind tienduizend mensen doodde, is voorbij. Je kunt misschien tientallen mensen ombrengen, maar niet meer tienduizenden.


Nu hebben de mensen het door. Als de despoten in hun goudomlijste spiegels kijken, zien ze tot hun schrik niet zichzelf, maar hun volk dat zich niet meer het zwijgen laat opleggen.


Natuurlijk zijn er vragen. Wie zijn de Libische opstandelingen? Wie zijn de betogers in het Syrische Latakia? De overgang in de Arabische landen zal lang en lastig zijn, maar nu de mensen hun angst hebben verloren, is die onomkeerbaar.


De mensen in de Arabische wereld hebben ontdekt dat ze in staat zijn dingen te veranderen door te zeggen: Afgelopen!! Zo is de Arabische Lente begonnen in het stadje Sidi Bouzid, met een fruitventer die zichzelf in brand stak. Mijn einde is mijn begin.


Drie maanden later is de geest niet alleen uit de fles, de hele fles is aan scherven. Ik heb het al eerder gezegd over Libië: je moet hard zijn of wegblijven. Dus nu het Westen zich met Libië is gaan bemoeien, moet het doorbijten.


Bewapen de opstandelingen. Isoleer Kadhafi. Doe alles behalve troepen sturen. Kadhafi moet verdwijnen. Zodat Libië een Arabisch land kan worden dat zijn gebreken heeft, maar wel open is.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden