'Liever blind dan te moeten kijken naar een alawiet'

Libanese alawieten steunen de Syrische leider Bashar al-Assad, hun soennitische landgenoten niet. De eerste doden zijn al gevallen.

TRIPOLI - Yahya al-Kake dribbelt een beetje afwezig door zijn verfwinkel. Nee, hij was er niet bij toen zijn buurtgenoten afgelopen weekend voor de zoveelste keer met de wijk ernaast op de vuist gingen. Dat is maar goed ook, zegt hij, terwijl hij een rondleiding geeft langs tientallen verse kogelgaten in zijn zaak. De rolluiken, de muren, de verfrekken, overal zitten kleine gaatjes in. Naast de deur zijn dikke plakken bruine smurrie gestold op de tegels; de kapotgeschoten verfblikken heeft hij er inmiddels weggehaald.


Op de vraag wie er verantwoordelijk is voor de schade aan zijn zaak, op de Syria Street die de grens en frontlijn tussen twee wijken vormt, loopt de 53-jarige naar buiten en wijst met gestrekte vinger naar zijn buren op zo'n vijftig meter afstand. 'Zij', zegt hij. 'Zij op die heuvel.'


Wie wil zien wat de crisis in Syrië doet met kleine buur Libanon, moet naar de noordelijke stad Tripoli. Hier verkeren de bewoners van Bab al-Tebbaneh, die tegen het Syrische regime zijn, sinds het uitbreken van de opstanden voortdurend op voet van oorlog met hun pro-Assad buren in Jebel Mohsen, een wijk op een heuvel die boven de stad uittorent.


Afgelopen weekend was het weer raak. Volgens buurtbewoners in Bab al-Tebbaneh begon de ellende vorige week vrijdag. Na een demonstratie van radicale soennieten tegen het Syrische regime, hingen jongeren een poster op die de Syrische dictator Bashar al-Assad uitmaakte voor 'moordenaar' - waarna volgens mensen in Bab el-Tebbaneh vanaf de heuvel het vuur werd geopend. Toen het stof was neergedaald, waren er drie doden aan beide zijden, en ruim twintig gewonden, onder wie militairen die probeerden de gevechten te stoppen.


Kleur bekennen

De opstanden in Syrië zetten de verhoudingen in Libanon verder onder druk. Syrië maakte hier dertig jaar lang de dienst uit, totdat een volksopstand Damascus in 2005 dwong haar troepen terug te trekken. Maar de politieke scene hier is nog altijd verdeeld tussen voor- en tegenstanders die steeds meer worden gedwongen kleur te bekennen - met almaar dreigender taal tot gevolg.


Ondertussen zijn in de noordelijke regio, rond Tripoli, ruim 6.000 Syrische vluchtelingen neergestreken die de lokale infrastructuur aardig onder druk zetten. Verschillende Libanezen zijn de afgelopen maanden omgekomen toen het Syrische leger richting Libanon vuurde.


In andere delen van het land is een aantal Syrische dissidenten verdwenen. Eerder deze maand trokken de Libanese strijdkrachten in groten getale naar de onrustige noordelijke grensregio.


Maar onderling Libanees geweld is vooralsnog grotendeels tot Tripoli beperkt gebleven. De spanningen hier gaan ver terug. Bab al-Tebbaneh is soennitisch, net als de meerderheid van de bevolking in Syrië die nu in opstand komt. Maar Jebel Mohsen is een enclave waar zo'n 50 duizend alawieten wonen - leden van dezelfde sjiitische minderheidsgroep als het regime in Damascus, die hun steun voor Assad niet onder stoelen of banken steken.


Van tijd tot tijd gaan de milities in beide wijken met elkaar op de vuist. De soennieten hier zijn vol rancune over de rol die hun alawitische buren tijdens de Syrische bezetting speelden, en klagen dat de alawieten op de heuvel hen al die tijd ongestraft onderdrukten en terroriseerden.


Bijna iedereen begint over een berucht bloedbad dat in 1986 zou zijn aangericht door de bewoners van Jebel Mohsen, waarbij 'honderden' soennieten werden vermoord. Historisch bewijs hiervoor is moeilijk te vinden, maar de haat is er niet minder om. Sinds de opstanden in Syrië begonnen, staan beide kanten op scherp.


'Alawieten zijn hoerenkinderen', snuift een bezoeker aan de verfwinkel. 'Ik ben nog liever blind dan dat ik naar ze moet kijken. Dertig jaar lang hebben ze gedaan wat ze wilden, en nu steunen ze de slachting in Syrië. Wat mij betreft mogen ze allemaal naar Syrië, als ze zoveel van Bashar al-Assad houden.'


Geen wonder dat de alawieten zich terugtrekken op hun heuvel. Loop de hoek om op Syria Street, en je komt plotseling in een andere wereld terecht. Bewoners van Bab el-Tebbaneh tarten hun buren met enorme Syrische rebellenvlaggen en foto's van soennitische helden - gericht naar de heuvel. Maar aan de andere kant wapperen gewone Syrische vlaggen en glimlachen talloze foto's van Assad senior en junior naar de soennieten beneden.


Op Jebel Mohsen ontkent men in alle toonaarden op hun buren te hebben geschoten. 'Extremisten openden het vuur op ons vanuit Bab al-Tebbaneh, en het leger schoot daarop terug - wij hebben niets gedaan', zegt Ali Fadda, een woordvoerder van de Arabische Democratie Partij (ADP) - de militie van de alawieten.


Men is hier aanzienlijk minder spraakzaam dan hun buren beneden. De ADP controleert hier alles en men is duidelijk verteld zijn mond te houden over politieke gevoeligheden. Iedereen hier steunt het Syrische regime, en iedereen doet tegelijk zijn best om zichzelf neer te zetten als Libanees burger - geen vijfde colonne.


Grimmige strijd

Niemand op Jebel Mohsen wil speculeren over een val van het Syrische regime dat hen al decennialang de hand boven het hoofd houdt. 'Er is een God in de hemel, en er is een God op aarde - dat is Bashar al-Assad', zegt de jonge alawiet Basem Ali Halabi. 'Die kun je dus niet ten val brengen.'


Maar naarmate de strijd in Syrië grimmiger wordt, zullen de spanningen in Tripoli - en Libanon - verder oplopen. Nadat Ali Fadda, van de Arabische Democratische Partij, voor de zoveelste keer benadrukt dat ze niet op hun buren hebben geschoten, eindigt hij met een nauwelijks verholen waarschuwing. 'Wij zijn 50 duizend alawieten omringd door een half miljoen soennieten. We hebben wapens. Als het moet, zullen wij ons verdedigen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden