PROFIEL

Lieveling van links verlaat Franse regering

De linkse regering van president Hollande schuift steeds verder op naar rechts. Minister van Justitie Taubira trok haar consequenties.

Peter Giesen
Christiane Taubira nam woensdag afscheid van haar ministerie en vertrok op de fiets. Beeld ap
Christiane Taubira nam woensdag afscheid van haar ministerie en vertrok op de fiets.Beeld ap

Ze was de lieveling van links, de vrouw die het homohuwelijk op eloquente en strijdlustige wijze door het parlement loodste. Voor rechts Frankrijk was ze een favoriet mikpunt, verafschuwd vanwege datzelfde homohuwelijk en haar 'lakse' houding ten opzichte van de criminaliteit.

Regelmatig was de zwarte minister van Justitie Christiane Taubira slachtoffer van racistische aanvallen. Tijdens een demonstratie tegen het homohuwelijk gooide een 12-jarig meisje een banaan naar de minister, met de woorden: 'Eet je banaan, aap!' Ook een lokale kandidaat van het Front National vergeleek de minister met een primaat. Op haar Facebookpagina schreef ze: 'Ik zie haar liever op een tak in een boom dan in de regering.'

Gisteren nam Christiane Taubira haar ontslag. Ze kon zich niet langer verenigen met de koers van president Hollande en premier Valls, die sinds de terreurgolf van 13 november steeds meer nadruk leggen op veiligheid, volgens Taubira ten koste van vrijheid en burgerrechten. Directe aanleiding was het omstreden voorstel van president Hollande om het Franse paspoort in te nemen van veroordeelde terroristen met een dubbele nationaliteit, ook als zij in Frankrijk geboren zijn. Een uitermate symbolische maatregel: het ligt niet voor de hand dat terroristen worden afgeschrikt door het vooruitzicht hun Franse paspoort te verliezen, zeker niet als zij van plan zijn zelfmoord te plegen.

Een heilig huisje van links

Principiële, symbolische discussies kunnen in Frankrijk echter hoog oplopen. Het plan raakt een heilig huisje van links. Burgers met een enkelvoudige Franse nationaliteit kunnen hun paspoort niet verliezen, omdat ze niet stateloos gemaakt mogen worden. Alleen burgers met een dubbele nationaliteit kunnen worden getroffen. Groenen, klein links en een groot deel van de socialisten wijzen het voorstel af, omdat het in strijd zou zijn met de gelijkheid voor de wet. Fransen met een dubbele nationaliteit worden als tweederangsburgers behandeld, vinden Taubira en haar medestanders ter linkerzijde.

Premier Valls formuleerde gisteren een compromis. In het wetsvoorstel wordt niet langer over dubbele nationaliteit gesproken. Het is onduidelijk of deze trouvaille de tegenstanders zal overtuigen. De facto verandert er niets: het intrekken van de nationaliteit is alleen mogelijk bij mensen met een dubbel paspoort. Daarmee blijft het onduidelijk of het voorstel uiteindelijk een meerderheid zal halen.

Met Taubira verliest de Franse regering een van de markantste en meest controversiële ministers. Lange tijd was zij onmisbaar als linksbuiten met een hoge symbolische waarde, in een socialistische regering die sinds 2012 steeds minder links is geworden, zeker in economisch opzicht.

Maar na de aanslagen van 2015 werd haar positie steeds lastiger. Als minister van Justitie werd zij rechtstreeks geraakt door de harde lijn van Hollande en Valls inzake terreurbestrijding. De meningsverschillen werden te groot. Ter wille van een 'coherent' regeringsbeleid moest Taubira vertrekken. Ze wordt opgevolgd door de socialistische afgevaardigde Jean-Jacques Urvoas. Een bekwaam politicus, maar vooral een trouwe partijganger, veel minder lastig dan zijn voorgangster.

De afgetreden Franse minister van Justitie Christiane Taubira (L) samen met haar opvolger Jean-Jacques Urvoas (R). Beeld reuters
De afgetreden Franse minister van Justitie Christiane Taubira (L) samen met haar opvolger Jean-Jacques Urvoas (R).Beeld reuters

Voorstander van harde maatregelen tegen terroristen

Met Taubira raakt de Franse regering haar laatste linkse icoon kwijt. Hollande en Valls weten zich echter gesterkt door opiniepeilingen, die aangeven dat een grote meerderheid van de Fransen voorstander is van harde maatregelen tegen terroristen, inclusief het intrekken van de Franse nationaliteit.

Taubira werd in 1952 geboren in Frans Guyana. Een vrouw die indruk maakt: statig, trots, gepassioneerd, een briljant spreker die graag uit het hoofd met literaire citaten strooit. Ze presenteerde haar ontslag als een verzetsdaad: 'Soms is verzet blijven, soms is verzet vertrekken. Uit trouw aan jezelf, aan ons. Voor het laatste woord aan de ethiek en het recht.'

Tot op haar laatste dag als minister zorgde ze voor verdeeldheid. In de Assemblée Nationale kreeg ze een staande ovatie van de linkse afgevaardigden, terwijl ter rechterzijde hier en daar boegeroep werd gehoord. Rechts Frankrijk reageerde opgetogen op haar vertrek. 'Goed nieuws voor Frankrijk', zei Marine Le Pen. De beweging tegen het homohuwelijk organiseerde gisteravond een 'afscheidsfeestje' voor haar ministerie op de Place Vendôme in Parijs.

Volgens sommigen zou Christiane Taubira een uitstekende leider zijn voor een nieuwe politieke formatie, links van de socialisten, maar het is onbekend wat ze gaat doen. In elk geval zal ze herinnerd worden vanwege haar grootste wapenfeit, de mariage pour tous, het homohuwelijk. 'Wij weten wat we u verschuldigd zijn', twitterde de werkgroep van homoseksuele ouders gisteren. 'Respect en gelijkheid.'

Christiane Taubira nam woensdag afscheid van haar ministerie en vertrok op de fiets. Beeld reuters
Christiane Taubira nam woensdag afscheid van haar ministerie en vertrok op de fiets.Beeld reuters

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden