Liep Samsom weg of werd hij buitengesloten?

De inkt van het akkoord over de begroting van 2013 was donderdagmiddag nog niet droog of een felle strijd over de waarheid barstte los. Waarom doet de PvdA niet mee? Omdat Diederik Samsom niet wilde, zeggen GroenLinks, ChristenUnie en D66. Omdat ze ons er niet bij wilden hebben, treurt de PvdA.

Jan Kees de Jager verlaat de Kamer van Diederik Samsom, donderdag. Beeld ANP

Natúúrlijk mocht de PvdA meedoen, zegt Jolande Sap. 'Niet uitgenodigd? Ik was ook niet uitgenodigd. Het initiatief was aan de Kamer.'

'Wat hadden we moeten doen?', zegt een voorlichter van de PvdA. 'De deur opentrappen waarachter die drie zitten met De Jager? We waren niet welkom.'

De reacties van PvdA'ers zijn grimmig. Financieel woordvoerder Ronald Plasterk: 'Wij waren bereid te praten. Maar die drie fractievoorzitters kropen direct bij elkaar, zonder Diederik erbij.'
Plasterk schoof woensdagochtend nog wel aan bij een bijeenkomst van de financieel woordvoerders van de partijen die een akkoord wilden sluiten. 'Dat was een rituele dans. Jullie willen toch geen btw-verhoging?, vroeg GroenLinkser Ineke van Gent. Toen zei ik dat het ons niet verstandig leek, maar dat het niet onbespreekbaar was. Ze wilde iets anders horen, was mijn indruk.'

Als Diederik Samsom donderdag niet langer eist dat het begrotingstekort groter dan 3 procent mag zijn, geven de andere partijen geen sjoege. Ze beginnen aan hun finale onderhandelingssessie zonder de PvdA. Het is meer voor de vorm dan om zaken te doen dat demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager na afloop langsgaat bij Samsom. En als Jolande Sap hem aflost voor wat officieel een laatste toenaderingspoging is, kan ze het na afloop niet laten te zeggen over Samsom: 'Hij is te laat.'

Dat is voor PvdA-Kamerleden het teken om voluit in de aanval te gaan. Het is een prutsakkoord, verkondigt de PvdA unaniem. 'Een voortzetting van het rechtse regeerakkoord', vindt Samsom. 'De pijn wordt niet eerlijk verdeeld. Een nullijn voor agenten en leraren. Een heel hoge btw-verhoging. Mensen tegen hun pensioen aan komen in de problemen.'

Het is helemaal niet de bedoeling geweest dat de plannen breed draagvlak kregen, analyseert Plasterk. 'Hoe minder partijen er om de tafel zitten, hoe groter de eigen inbreng kan zijn.' Maar niet getreurd, vervolgt hij: 'Dit pakket is geldig tot 12 september, als er verkiezingen zijn. Daarna kunnen we het allemaal terugdraaien. Het nieuwe kabinet gaat een begroting voor 2013 maken.'

Ook verdachtmakingen worden niet geschuwd. Jolande Sap rook haar kans om zich te onderscheiden, zegt een PvdA'er. 'Dit is haar laatste stuiptrekking. Ze wil bekender worden, nu er verkiezingen op komst zijn.'

Het zal de nieuwe bondgenoten een zorg zijn, die gepikeerde reacties bij de PvdA. Slob: 'Ik had gehoopt dat Samsom met ons de crisis te lijf wilde, maar dan moet je jezelf even iets kleiner maken. Ik ben blij dat collega Sap en collega Pechtold net als ik begrijpen dat politici hun verantwoordelijkheid moeten nemen.'

Door zich niet aan te sluiten bij de onderhandelaars schuift de PvdA op in het politieke spectrum. Weg van het midden. Met liefde, straalt Samsom de hele avond uit. Als hij spijt voelt, zal hij dat niet laten blijken.

En zijn collega's, die hun vingers blauw twitteren, ook niet. Ronald Plasterk: 'Wat er zoal valt onder het nu verhoogde 'luxe' btw-tarief: wc-papier, tandpasta, shampoo, luiers, afwasmiddel, hondenbrokken, T-shirts.' Mariëtte Hamer: 'Hoeveel mensen hebben volgend jaar geen inkomen meer door versnelde invoering AOW?' Metin Çelik: 'GroenLinks en D66 worden bedankt. Dankzij hen kan rechts Nederland weer zijn vingers aflikken. Hoezo sociaal, hoezo verantwoord?'

Het is duidelijk. De PvdA heeft een nieuwe vijand. Niet langer de VVD, maar D66 en vooral GroenLinks. Tenminste voorlopig.


Maartje Bakker, Jan Hoedeman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.